 | |
| Data i miejsce urodzenia |
20 grudnia 1890 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie |
inżynier, polityk |
Wiktor Alter, jid. וויקטאָר אַלטער (ur. 20 grudnia 1890 w Mławie, zm. 17 lutego 1943 w Kujbyszewie) – polsko-żydowski działacz socjalistyczny związany z partią Bund, publicysta. Członek egzekutywy II Międzynarodówki.
Urodził się 20 grudnia 1890 w Mławie, w rodzinie Izraela i Symy z Hornów. Po śmierci ojca rodzina przeprowadziła się do Warszawy. Brał udział w strajku szkolnym w 1905 w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W 1905 wstąpił do Bundu.
Wyjechał do Belgii. Po studiach na Uniwersytecie Gandawskim, gdzie uzyskał dyplom inżyniera mechanika, oraz Liège, powrócił w 1912 do Warszawy. W kwietniu 1913 został aresztowany, przez władze rosyjskie, za działalność w Bundzie i zesłany na Syberię. Po ucieczce udał się do Wielkiej Brytanii, gdzie wstąpił do Partii Pracy. W czasie I wojny światowej uczestniczył w kampanii na rzecz odmowy służby wojskowej. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu przeniósł się do Rosji. Po przewrocie bolszewickim (rewolucji październikowej) został w grudniu 1917 członkiem Komitetu Centralnego Bundu. W lipcu 1918 brał udział w Konferencji Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Został aresztowany przez Czeka, lecz został zwolniony i wyjechał do Warszawy. Na forum Warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych sprzeciwiał się wojnie z Rosją Sowiecką i domagał się poparcia strajku w fabrykach wojskowych.
Działał w kierownictwie polskiego Bundu. W okresie międzywojennym był czołowym działaczem lewego skrzydła Bundu. Początkowo opowiadał się przeciwko przystąpieniu Bundu do Kominternu. Od 1934 był zwolennikiem współpracy z Komunistyczną Partią Polski. Był członkiem kilku Rad Miejskich Warszawy, zaś w latach 1927–1936 był ławnikiem Magistratu. Był współredaktorem i publicystą „Fołks-Cajtung”.
Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 znalazł się na terytorium okupacji sowieckiej. Został aresztowany przez NKWD w Kowlu 26 września 1939 i był tam przetrzymywany, następnie 22 listopada został przeniesiony do więzienia w Łucku, skąd 9 grudnia przewieziono go do więzienia śledczego NKWD na Butyrkach. 20 lipca 1941 został skazany na karę śmierci przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR. Wyrok został zmieniony uchwałą Plenum Sądu Najwyższego ZSRR z 22 lipca 1941 na 10 lat więzienia. Alter został uwolniony 13 września 1941 na mocy amnestii po zawarciu układu Sikorski-Majski, dzień wcześniej uwolniono Henryka Ehrlicha. Zaczął organizować Międzynarodowy Żydowski Komitet Antyfaszystowski. W tym czasie nawiązał współpracę ze Stanisławem Kotem, ambasadorem Polski w ZSRR. Sprzeciwiał się tworzeniu odrębnych żydowskich oddziałów w ramach armii Andersa. 4 grudnia 1941 ponownie aresztowany przez NKWD. Bez wszczęcia sprawy karnej stracony w więzieniu w Kujbyszewie 17 lutego 1943.
W lutym 1943 władze ZSRR, wkrótce po zakończeniu bitwy o Stalingrad ostatecznie poinformowały o straceniu Wiktora Altera „za szpiegostwo na rzecz Hitlera”. Został pośmiertnie zrehabilitowany przez Prokuraturę ZSRR 13 listopada 1990. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie, odsłonięty 17 kwietnia 1988.
W 1951 r., w okresie stalinizmu w PRL jego prace Człowiek w społeczeństwie oraz Socjalizm walczący zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą.
Wiktor Alter wydał kilka książek, w tym:
Opublikował także liczne artykuły w prasie socjalistycznej.
