1890
Rządzący państwami w 1890
Wydarzenia w Polsce
23 kwietnia – w Białej Krakowskiej (dziś dzielnica Bielska-Białej ) doszło do demonstracji robotniczej, która przerodziła się w zamieszki antyżydowskie; w wyniku starć z żandarmerią zginęło 11 osób.
15 maja – w wyniku wywrócenia łodzi na przeprawie przez Odrę między Sławikowem a Turzem koło Raciborza utonęły 43 osoby (42 dziewczęta i młode kobiety oraz 12-letni chłopiec), wracające z kościoła w Sławikowie.
4 lipca – uroczysty pogrzeb Adama Mickiewicza . Poeta pochowany został w Krypcie Wieszczów Narodowych na Wawelu .
30 września – zainaugurował działalność Teatr Polski w Bielsku .
12 października – otwarcie linii kolejowej Jasło -Rzeszów (dł. 70,05 km), należącej do Austriackich Kolei Państwowych.
Na terenie obecnego Świnoujścia zakończono budowę kanału Piastowskiego , spowodowało to utworzenie wyspy Karsibór .
Utworzenie Garnizonu Bielsko .
Kornel Kozerski na własny koszt odnowił krakowski Kopiec Wandy , na szczycie umieszczając marmurową rzeźbę orła, zaprojektowaną przez Jana Matejkę .
prawdopodobnie w związku z opisanymi powyżej pracami, kopiec został (pierwszy, i jedyny jak do tej pory raz) przebadany przez nieformalnego naczelnika Ekonomatu w Krakowie i współzałożyciela Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa , Teodora Kułakowskiego . Nie było to jednak badanie archeologiczne sensu stricto.
Wydarzenia na świecie
1 stycznia – po raz pierwszy w meczu piłkarskim użyto bramek z siatką (mecz Bolton Wanderers – Nottingham Forest F.C. ).
12 stycznia – w Gizie otwarto muzeum sztuki egipskiej przeniesione tam z zagrożonej powodziami lokalizacji w kairskiej dzielnicy Bulak .
14 stycznia – António de Serpa Pimentel został premierem Portugalii .
15 stycznia – w petersburskim Teatrze Maryjskim odbyła się prapremiera baletu Śpiąca królewna z muzyką Piotra Czajkowskiego .
25 stycznia – amerykańska dziennikarka Nellie Bly zakończyła podróż dookoła świata, w rekordowym czasie 72 dni, 6 godzin, 11 minut i 14 sekund.
4 marca – w Szkocji otwarto most kolejowy Forth Bridge .
6 marca – żydowscy emigranci z Polski założyli osadę (dziś miasto w Izraelu ) Rechowot .
17 marca – Charles de Freycinet został po raz czwarty premierem Francji .
20 marca :
27 marca – 76 osób zginęło, a około 200 zostało rannych w wyniku przejścia tornada nad Louisville w amerykańskim stanie Kentucky .
2 kwietnia – transatlantyk SS „Majestic” wypłynął w dziewiczy rejs z Liverpoolu do Nowego Jorku .
1 maja – po raz pierwszy obchodzono święto 1 maja, między innymi w Anglii , Austro-Węgrzech , Belgii , Francji oraz Niemczech .
4 maja – uruchomiono komunikację tramwajową w fińskim Turku .
13 maja – rozpoczęto budowę Carnegie Hall w Nowym Jorku .
14 maja – papież Leon XIII zatwierdził Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów .
17 maja – w Rzymie prapremiera opery Rycerskość wieśniacza (Cavalleria rusticana ) Pietra Mascagniego , uważana za początek weryzmu w operze.
20 maja – francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (293) Brasilia .
31 maja – otwarto Newlands Stadium w Kapsztadzie .
20 czerwca – w amerykańskim miesięczniku Lippincott’s Monthly Magazine ukazała się pierwsza wersja powieści Portret Doriana Graya Oscara Wilde’a .
22 czerwca – pożar zniszczył Fort-de-France na karaibskiej Martynice .
1 lipca – Wielka Brytania i Niemcy zawarły traktat, na mocy którego Helgoland przeszedł pod kontrolę niemiecką, a Zanzibar brytyjską.
3 lipca – USA : Idaho jako 43 stan dołączyło do Unii.
10 lipca – USA: Wyoming jako 44 stan dołączył do Unii.
27 lipca – Vincent van Gogh usiłując popełnić samobójstwo strzelił sobie z rewolweru w pierś. Zmarł dwa dni później.
6 sierpnia – Nowy Jork : przeprowadzono pierwszą egzekucję na krześle elektrycznym .
9 sierpnia – Wielka Brytania przekazała Niemcom wyspę Helgoland .
4 września – wskutek powodzi został poważnie uszkodzony Most Karola w Pradze .
16 września – w niewyjaśnionych okolicznościach zaginął francuski wynalazca Louis Le Prince , uważany za pierwszego twórcę filmowego na świecie.
9 października – francuski inżynier i wynalazca Clément Ader odbył 50-metrowy, niekierowany lot samolotem o napędzie parowym.
18 października – założono miasto Windhuk , dzisiejszą stolicę Namibii .
23 listopada :
29 listopada – pierwszy raz zebrał się japoński parlament .
18 grudnia – kapitan Frederick Lugard (inne języki) zajął Ugandę dla Brytyjskiej Kompanii Wschodnioafrykańskiej .
29 grudnia – w Wounded Knee oddziały amerykańskie dokonały masakry ok. 200 Indian z plemienia Sioux .
W Berlinie utworzono Towarzystwo Socjalistów Polskich .
Urodzili się
1 stycznia :
3 stycznia – Bruno Kastner , niemiecki aktor (zm. 1932 )
7 stycznia – Stefan Dąb-Biernacki , polski oficer Legionów , zdegradowany generał dywizji (zm. 1959 )
8 stycznia – Stanisław Burhardt-Bukacki , polski generał dywizji (zm. 1942 )
9 stycznia :
15 stycznia – Menachem Bornsztajn , polski przestępca pochodzenia żydowskiego (zm. 1960 )
19 stycznia :
28 stycznia – Hilary Sipowicz , polski komandor, inżynier mechanik (zm. 1969 )
29 stycznia
6 lutego – Władysław Folkierski , polski historyk literatury francuskiej, wykładowca akademicki, polityk emigracyjny (zm. 1961 )
8 lutego – Claro Recto , filipiński prawnik, pisarz, polityk (zm. 1960 )
10 lutego – Boris Pasternak , pisarz rosyjski (zm. 1960 )
13 lutego – Józef Piechota , polski polityk, samorządowiec, prezydent Lublina (zm. 1936 )
14 lutego – Erich Fuchs , niemiecki malarz, rysownik (zm. 1983 )
17 lutego – Sol Lesser , amerykański producent filmowy (zm. 1980 )
20 lutego – Florencja Caerols Martínez , hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936 )
22 lutego – Kazimierz Opaliński , polski aktor (zm. 1979 )
24 lutego :
26 lutego – Ralph Tschudi , norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1974 )
1 marca – Kazimierz Piotrowski , polski taternik, alpinista, narciarz, lotnik sportowy (zm. 1962 )
3 marca – Karol Friser , polski podpułkownik obserwator (zm. 1982 )
4 marca :
8 marca :
9 marca – Wiaczesław Mołotow , radziecki polityk (zm. 1986 )
10 marca – Władysław Kulczyński junior , polski taternik i lekarz (zm. 1923 )
11 marca – Vannevar Bush , amerykański inżynier, wynalazca, teoretyk wczesnego okresu informatyki (zm. 1974 )
12 marca – Idris I , król Libii (zm. 1983 )
13 marca – Fritz Busch , niemiecki dyrygent, współzałożyciel oraz pierwszy dyrektor festiwalu w Glyndebourne (zm. 1951 )
14 marca – Eugeniusz Chwalibóg-Piecek , polski żołnierz Legionów Polskich , oficer Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej (zm. 1940 )
15 marca – Angèle Sydow , polsko-holenderska tancerka (zm. 1960 )
18 marca – Innocenty Guz , polski zakonnik rzymskokatolicki , franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1940 )
19 marca :
20 marca :
22 marca – Ewald von Kleist-Schmenzin , niemiecki polityk (zm. 1945 )
21 marca – Clayton Douglass Buck , amerykański polityk, senator ze stanu Delaware (zm. 1965 )
25 marca – Stanisław Nowicki , polski rolnik, porucznik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
26 marca – Raymond Callemin , belgijski anarchista (zm. 1913 )
29 marca – Harold Spencer Jones , brytyjski astronom (zm. 1960 )
31 marca – Alfred Fanning , nowozelandzki rugbysta (zm. 1963 )
2 kwietnia – James Kem , amerykański polityk, senator ze stanu Missouri (zm. 1965 )
4 kwietnia – Daniela od św. Barnaby , hiszpańska karmelitanka misjonarka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936 )
6 kwietnia :
8 kwietnia – Zbigniew Drzewiecki , pianista i pedagog muzyczny (zm. 1971 )
11 kwietnia – Rachele Mussolini , Włoszka, żona Benito (zm. 1979 )
22 kwietnia – Erwin Jaenecke , niemiecki generał (zm. 1960 )
27 kwietnia – Otto Ernst Schweizer , niemiecki urbanista i architekt modernizmu (zm. 1965 )
28 kwietnia – Bronisław Obtułowicz , kapitan Wojska Polskiego (zm. ?)
2 maja – Izydor Bover Oliver , hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936 )
5 maja :
10 maja :
Gyula Bíró , węgierski piłkarz, trener pochodzenia żydowskiego (zm. 1961 )
Clarence Brown , amerykański reżyser i producent filmowy (zm. 1987 )
Izydor Galiński , polski oficer, inżynier, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1919 )
Alfred Jodl , niemiecki generał pułkownik, zbrodniarz wojenny (zm. 1946 )
Jean Piot , francuski florecista, szpadzista (zm. 1961 )
Warwara Siemiennikowa , rosyjska superstulatka (zm. 2008 )
12 maja (lub 12 marca) – Michał Grażyński , polski działacz wojskowy, społeczny, polityczny, w latach 1926–1939 wojewoda śląski (zm. 1965 )
15 maja :
16 maja – Zofia Ginett , polska działaczka komunistyczna (zm. 1972 )
19 maja :
22 maja – Pierre Canivet , francuski curler (zm. 1982 )
31 maja – Hilla von Rebay , niemiecka malarka, kolekcjonerka, dyrektorka Muzeum Solomona R. Guggenheima (zm. 1967 )
12 czerwca – Egon Schiele , austriacki malarz i grafik (zm. 1918 )
14 czerwca – Rafał Alonso Gutierrez , hiszpański działacz Akcji Katolickiej, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936 )
16 czerwca – Stan Laurel , komik z duetu Flipa i Flapa (zm. 1965 )
17 czerwca – Zofia Mostowska , polska lekarka (zm. 1962 )
28 czerwca – Paweł Belke , handlowiec, polityk, prezydent Częstochowy (zm. ?)
5 lipca – Marek Rakowski , tłumacz literatury polskiej i zagranicznej na język hebrajski (zm. 1982 )
8 lipca – Aleksander Birkenmajer , polski historyk nauk ścisłych i filozofii, bibliotekoznawca (zm. 1967 )
10 lipca – William Foster , brytyjski pływak (zm. 1963 )
20 lipca – Jerzy II Glücksburg , król Grecji (zm. 1947 )
22 lipca – Jan Chodźko-Zajko , polski oficer, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1940 )
25 lipca – Torleiv Corneliussen , norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1975 )
27 lipca :
30 lipca – Maria Klemensa Staszewska , polska urszulanka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1943 )
3 sierpnia – Dominik Zbierski , polski pedagog, polityk, senator RP (zm. 1940 )
4 sierpnia – Wacław Ekielski , polski robotnik, urzędnik, działacz komunistyczny (zm. 1957 )
9 sierpnia – Józef Pawłowski , polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942 )
17 sierpnia – Stefan Bastyr , polski lotnik (zm. 1920 )
18 sierpnia – Mieczysław Górski , polski działacz komunistyczny (zm. 1956 )
20 sierpnia – H.P. Lovecraft , pisarz amerykański (zm. 1937 )
21 sierpnia :
23 sierpnia :
24 sierpnia – Duke Kahanamoku , hawajski pływak, wielokrotny medalista olimpijski, uważany za wynalazcę nowoczesnego surfingu (zm. 1968 )
29 sierpnia – Maria Felicyta Masiá Ferragut , hiszpańska klaryska kapucynka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936 )
30 sierpnia – Piotr de Asúa Mendía , hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936 )
4 września :
9 września – Harland Sanders , amerykański przedsiębiorca, założyciel KFC (zm. 1980 )
10 września – Franz Werfel , austriacki pisarz (zm. 1945 )
11 września – Maria Pierina de Micheli , włoska zakonnica, mistyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1945 )
15 września – Agatha Christie , pisarka angielska (zm. 1976 )
18 września :
19 września – Jim Griffiths , brytyjski polityk (zm. 1975 )
22 września – Franciszek Remón Játiva , hiszpański franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936 )
23 września – Friedrich Wilhelm von Paulus , feldmarszałek, niemiecki dowódca z czasów II wojny światowej, dowodził 6. Armią Polową pod Stalingradem (zm. 1957 )
26 września – Artur Szulc , polski polityk, prezydent Torunia (zm. 1967 )
27 września :
Aleksander Schiele , taternik, alpinista, narciarz, działacz turystyczny, inżynier architekt (zm. 1976 )
Kazimierz Schiele , taternik, alpinista, narciarz, działacz turystyczny, inżynier mechanik (zm. 1956 )
30 września – Antoni Leszczewicz , polski marianin, męczennik, błogosławiony (zm. 1943 )
1 października – Stanley Holloway , brytyjski aktor (zm. 1982 )
4 października – Gladys Pyle , amerykańska polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1989 )
7 października – Mieczysław Zieleniewski , polski inżynier, przemysłowiec (zm. 1970 )
9 października – Aimee Semple McPherson , kanadyjsko-amerykańska ewangelistka zielonoświątkowa (zm. 1944 )
10 października – Fryderyk Jarosy , konferansjer (zm. 1960 )
14 października :
16 października – Maria Goretti , włoska męczennica, święta katolicka (zm. 1902 )
17 października – Emil Kaliński , polski polityk, minister poczt i telegrafów (zm. 1973 )
31 października – Stanisław van der Coghen , polski lekarz (zm. 1940 )
3 listopada – Eustachy van Lieshout , holenderski sercanin biały, misjonarz, błogosławiony katolicki (zm. 1943 )
6 listopada – Hans-Heinrich Werner Bertram Sixt von Armin , niemiecki generał (zm. 1952 )
7 listopada – Sven Salén , szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1969 )
17 listopada – Anna Lehr , amerykańska aktorka (zm. 1974 )
18 listopada – Petro Werhun , duchowny kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1957 )
20 listopada – Feliks Markiewicz , kapitan Korpusu Sądowego Wojska Polskiego (zm. 1925 )
22 listopada – Charles de Gaulle , francuski polityk (zm. 1970 )
29 listopada – Maria Sągajłło , polska chemik (zm. 1971 )
1 grudnia – Fred Harold Hale , amerykański superstulatek, w chwili śmierci najstarszy mężczyzna na świecie (zm. 2004 )
3 grudnia – Franciszka Cualladó Baixauli , hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936 )
5 grudnia – Fritz Lang , reżyser filmowy (zm. 1976 )
6 grudnia :
11 grudnia – Alexander von Hartmann , niemiecki generał (zm. 1943 )
12 grudnia :
18 grudnia – Edward Maria Jan Poppe , belgijski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1924 )
19 grudnia – Ludwik Gościński , były duchowny katolicki, działacz ruchu „Zadruga” , prezydent Przemyśla (zm. 1969 )
20 grudnia – Karmel Sastre Sastre , hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936 )
23 grudnia – Władysław Korsak , polski działacz państwowy, wojewoda stanisławowski i kielecki, wiceminister spraw wewnętrznych (zm. 1949 )
25 grudnia :
29 grudnia – Mieczysław Kłapa , polski nauczyciel, inspektor szkolny, powstaniec śląski, radny i wiceprezydent Katowic (zm. 1963 )
31 grudnia – Karol May , polski oficer kawalerii (zm. 1940 )
data dzienna nieznana: