Xeromphalina

Pępowniczka
Ilustracja
Pępowniczka dzwonkowata (Xeromphalina campanella)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

pieczarkowce

Rodzina

Xeromphalinaceae

Rodzaj

pępowniczka

Nazwa systematyczna
Xeromphalina Kühner & Maire
Icon. Select. Fung. 6: 236 (1934)
Typ nomenklatoryczny

Xeromphalina campanella (Batsch) Maire 1934

Xeromphalina Kühner & Maire (pępowniczka) – rodzaj grzybów z rodziny Xeromphalinaceae.

Charakterystyka

Drobne grzyby kapeluszowe o blaszkowatym, przyrośniętym lub zbiegającym hymenoforze. Owocniki pępówkowate, grzybówkowate lub podobne do pieniążków. Kapelusz zwykle jaskrawo ubarwiony. Blaszki szeroko przyrośnięte do zbiegających, nigdy czysto białe. Trzon zwykle centralny, rzadziej ekscentryczny, suchy, z żółtawą lub żółtobrązową grzybnią u podstawy. Smak łagodny, nieprzyjemny lub gorzki. Ryzomorfy zwykle obecne. Wysyp zarodników biały, zarodniki elipsoidalne, szeroko elipsoidalne, podłużne, cylindryczne lub lekko alantoidalne, cienkościenne gładkie, amyloidalne, niecyjanofilne, szkliste. Cheilocystydy zawsze obecne; pleurocystydy obecne lub nieobecne; pileocystydy obecne, często dwóch typów: cienkościenne i nierozgałęzione oraz grubościenne, często rozgałęzione lub koraloidalne (circumcystydy). Strzępki ze sprzążkami, nieamyloidalne i niedekstrynoidalne. Miąższ trzonu sarkodimityczny.

Grzyby saprotroficzne występujące na drzewach iglastych, rzadziej także na liściastych, czasami w torfowiskach lub ściółce leśnej. Występują na całym świecie, znane ze stref umiarkowanych obu półkul i strefy górskiej regionów tropikalnych.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xeromphalinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Takson utworzyli Robert Kühner i René Charles Maire w 1934 r. Gatunkiem typowym jest Xeromphalina campanella (Batsch) Maire 1934. Synonimy nazwy naukowej: Omphalopsis Earle, Phlebomarasmius R. Heim, Valentinia Velen. Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 1985 r. W polskim piśmiennictwie należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako bedłka i grzybówka.

Gatunki występujące w Polsce:

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody, Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów i internetowego atlasu grzybów. W. Wojewoda wymienił je pod błędną nazwą Xeromphalia. Nazw.

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
  2. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 343, ISBN 83-09-00714-0.
  3. 1 2 Machiel Noordeloos, Vladimír Antonín, A monograph of the genera Hemimycena, Delicatula, Fayodia, Gamundia, Myxomphalia, Resinomycena, Ricknella and Xeromphalina in Europe, IHW Verlag, Eching, Germany, 2004, s. 193, ISBN 3-930167-56-5.
  4. ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15] (ang.).
  5. 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 694, ISBN 83-89648-09-1.
  6. ↑ Nazwę pępowniczka gorzkawa W. Wojewoda podał dla gatunku Xeromphalia fellea, który według Index Fungorum jest synonimem Xeromphalia cauticinalis.
  7. 1 2 Xeromphalina (pępowniczka) [online], grzyby.pldata dostępu = 2024-08-10 (ang.).
  8. ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
  9. ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).