Collybia

Pieniążek
	; Pieniążek żółtobulwkowy (Collybia cookei)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	Clitocybaceae
Rodzaj	pieniążek
	Nazwa systematyczna
	Collybia (Fr.) Staude; Schwämme Mitteldeutschl.: XXVIII, 119 (1857)
	Typ nomenklatoryczny
	Collybia tuberosa (Bull.) P. Kumm.
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Collybia (Fr.) Staude (pieniążek) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Charakterystyka

Grzyby saprotroficzne wytwarzające owocniki o częściowo higrofanicznych kapeluszach z podwiniętym brzegiem, pokrytych suchą skórką i blaszkowatym hymenoforze. Blaszki barwy brązowawej lub białe, o regularnej tramie, przyczepione lub przyrośnięte do podłużnie żłobionych trzonów o nagiej lub kosmkowatej powierzchni. Zarodniki pieniążków są kulistawe lub elipsoidalne, czasami przecinkowate, o gładkiej powierzchni, bez pory rostkowej, a ich wysyp jest nieamyloidalny, zabarwiony ochrowo lub bladoróżowo, także biały.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji: Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).

W 1821 roku Elias Fries utworzył takson Agaricus trib. Collybia, w 1857 Friedrich Staude zamienił go na rodzaj Collybia. Pozostałe synonimy: Microcollybia Lennox, Microcollybia Métrod. Polską nazwę podał Stanisław Chełchowski w 1898 r.

Część gatunków wcześniej zaliczanych do tego rodzaju przeniesiono m.in. do rodzajów Gymnopus (łysostopek) i Rhodocollybia (monetnica). W 2023 r. Z.M. He & Zhu L. Yang przenieśli do rodzaju Collybia niektóre gatunki z rodzaju Clitocybe (lejkówka).

Gatunki występujące w Polsce:

Collybia cirrhata (Schumach.) Quél. – pieniążek drobniutki
Collybia cookei (Bres.) J.D. Arnold – pieniążek żółtobulwkowy
Collybia dryadicola (J. Favre) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. lejkówka dębikowa
Collybia nuda (Bull.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. gąsówka fioletowawa
Collybia odora (Bull.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. lejkówka zielonawa
Collybia ozes (Fr.) P. Karst. 1879 – tzw. kępkowiec sosnowy
Collybia personata (Fr.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. gąsówka dwubarwna
Collybia phyllophila (Pers.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. lejkówka liściowa
Collybia rivulosa (Pers.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. lejkówka jadowita
Collybia sordida (Schumach.) Z.M. He & Zhu L. Yang 2023 – tzw. gąsówka brudnofioletowa
Collybia tuberosa (Bull.) P. Kumm. – pieniążek ciemnobulwkowy

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-05-13] (ang.).
↑ E.E. Gerhardt E.E., Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
↑ BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 326–329, ISBN 83-09-00714-0 .
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 131–133, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 Index Fungorum (wyszukiwarka) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-05-13] (ang.).

[ger-2] E.E. Gerhardt E.E., Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .

[gum-3] BarbaraB. Gumińska BarbaraB., WładysławW. Wojewoda WładysławW., Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 326–329, ISBN 83-09-00714-0 .

[sf-4] Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).

[check-5] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 131–133, ISBN 83-89648-09-1 .

[if2-6] 1 2 Index Fungorum (wyszukiwarka) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).