Xylopia

*Xylopia*
	; Xylopia aromatica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	magnoliopodobne
Rząd	magnoliowce
Rodzina	flaszowcowate
Rodzaj	Xylopia
	Nazwa systematyczna
	Xylopia L.; Syst. Nat. ed. 10. 1241, 1250, 1378. 7 Jun 1759 (nom. cons.)
	Typ nomenklatoryczny
	X. frutescens Aubl.
Synonimy
	Coelocline A.DC.; Habzelia A.DC.; Parartabotrys Miq.; Patonia Wight; Pseudannona Saff.; Unona L.f.; Waria Aubl.; Xylopicron Adans.; Xylopicrum P.Browne;
	Coelocline A.DC.; Habzelia A.DC.; Parartabotrys Miq.; Patonia Wight; Pseudannona Saff.; Unona L.f.; Waria Aubl.; Xylopicron Adans.; Xylopicrum P.Browne;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Xylopia L. – rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych (Annonaceae). Obejmuje 197 gatunków. Występuje naturalnie w klimacie równikowym całego świata. Gatunkiem typowym jest X. frutescens Aubl.

Morfologia

Pokrój: Zimozielone drzewa lub krzewy.
Liście: Pojedyncze, całobrzegie.
Kwiaty: Promieniste, obupłciowe, pojedyncze lub zebrane w pęczkach. Rozwijają się w kątach pędów. Działki kielicha są 3, mniej lub bardziej zrośnięte u podstawy. Mają 6 płatków ułożonych w dwóch rzędach. Są mniej lub bardziej zrośnięte u podstawy. W czasem stają się mniej lub bardziej zdrewniałe. Płatki zewnętrzne są większe niż wewnętrzne. Pręciki są liczne.

Systematyka

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG V z 2026)

Rodzaj z plemienia Xylopieae z podrodziny Annonoideae z rodziny flaszowcowatych.

Wykaz gatunków

Xylopia acunae Borhidi & E.Del-Risco
Xylopia acutiflora (Dunal) A.Rich.
Xylopia aenea D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia aethiopica (Dunal) A.Rich.
Xylopia africana (Benth.) Oliv.
Xylopia amazonica R.E.Fr.
Xylopia ambanjensis Cavaco & Keraudren
Xylopia amoena R.E.Fr.
Xylopia ampla D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia amplexicaulis (Lam.) Baill.
Xylopia annoniflora Pombo & Zartman
Xylopia anomala D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia arenaria Engl.
Xylopia aromatica (Lam.) Mart.
Xylopia atlantica Mello-Silva & J.C.Lopes
Xylopia aurantiiodora De Wild. & T.Durand
Xylopia australis D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia barbata Hoffm. ex Mart.
Xylopia beananensis Cavaco & Keraudren
Xylopia bemarivensis Diels
Xylopia benthamii R.E.Fr.
Xylopia bocatorena Schery
Xylopia brasiliensis Spreng.
Xylopia brunneola D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia bullata D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia buxifolia Baill.
Xylopia calophylla R.E.Fr.
Xylopia calosericea Diels
Xylopia calva D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia capuronii Cavaco & Keraudren
Xylopia carinata D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia caudata Hook.f. & Thomson
Xylopia cayennensis Maas
Xylopia championii Hook.f. & Thomson
Xylopia chlorosperma D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia chocoensis R.E.Fr.
Xylopia collina Diels
Xylopia columbiana R.E.Fr.
Xylopia congolensis De Wild.
Xylopia conjungens R.E.Fr.
Xylopia coriifolia Ridl.
Xylopia cornuta D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia corrugata D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia crinita R.E.Fr.
Xylopia cupularis Mildbr.
Xylopia cuspidata Diels
Xylopia danguyella Ghesq. ex Cavaco & Keraudren
Xylopia decorticans D.M.Johnson & Lobão
Xylopia degeneri A.C.Sm.
Xylopia dehiscens (Blanco) Merr.
Xylopia densiflora R.E.Fr.
Xylopia densifolia Elmer
Xylopia dibaccata Däniker
Xylopia dielsii Cavaco & Keraudren
Xylopia dinklagei Engl. & Diels
Xylopia discreta (L.f.) Sprague & Hutch.
Xylopia egleriana Aristeg. ex Maas
Xylopia ekmanii R.E.Fr.
Xylopia elliotii Pierre ex Engl. & Diels
Xylopia elliptica Maingay ex Hook.f. & Thomson
Xylopia emarginata Mart.
Xylopia erythrodactyla D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia excellens R.E.Fr.
Xylopia fananehanensis Cavaco & Keraudren
Xylopia ferruginea (Hook.f. & Thomson) Baill.
Xylopia flamignii Boutique
Xylopia flexuosa Diels
Xylopia frutescens Aubl.
Xylopia fusca Maingay ex Hook.f. & Thomson
Xylopia galokothamna D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia ghesquiereana Cavaco & Keraudren
Xylopia gilbertii Boutique
Xylopia globosa D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia glomerulosa Pontes-Pires
Xylopia gracilipes D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia hastarum M.L.Green
Xylopia heterotricha D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia holtzii Engl.
Xylopia humbertii Ghesq. ex Cavaco & Keraudren
Xylopia humblotiana Baill.
Xylopia hypolampra Mildbr.
Xylopia involucrata M.C.Dias & Kin.-Gouv.
Xylopia jamaicensis Griseb.
Xylopia kalabenonensis D.M.Johnson, Deroin & Callm.
Xylopia katangensis De Wild.
Xylopia keniensis D.M.Johnson
Xylopia kuchingensis I.M.Turner & D.M.Johnson
Xylopia laevigata (Mart.) R.E.Fr.
Xylopia lamarckii Baill.
Xylopia lamii Cavaco & Keraudren
Xylopia lanceola Ridl.
Xylopia lanceolata R.E.Fr.
Xylopia langsdorffiana A.St.-Hil. & Tul.
Xylopia lastelliana Baill.
Xylopia lemurica Diels
Xylopia letestui Pellegr.
Xylopia ligustrifolia Dunal
Xylopia lokobensis D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia longicaudata Maas & Westra
Xylopia longicuspis R.E.Fr.
Xylopia longipetala De Wild. & T.Durand
Xylopia longirostra D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia lukei D.M.Johnson & Goyder
Xylopia maasiana Pontes-Pires
Xylopia maccreae (F.Muell.) L.S.Sm.
Xylopia macrantha Triana & Planch.
Xylopia madagascariensis Cavaco & Keraudren
Xylopia magna Maingay ex Hook.f.
Xylopia makiraensis D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia malayana Hook.f. & Thomson
Xylopia marojejyana D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia micans R.E.Fr.
Xylopia microcalyx D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia mildbraedii Diels
Xylopia monosperma Jessup
Xylopia monticola D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia mucronata Boerl.
Xylopia multiflora R.E.Fr.
Xylopia muricata L.
Xylopia musella D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia mwasumbii D.M.Johnson
Xylopia nervosa (R.E.Fr.) Maas
Xylopia ngii D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia nigricans Hook.f. & Thomson
Xylopia nilotica D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia nitida Dunal
Xylopia niyomdhamii D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia obtusifolia (A.DC.) A.Rich.
Xylopia ochrantha Mart.
Xylopia odoratissima Welw. ex Oliv.
Xylopia orestera I.M.Turner & D.M.Johnson
Xylopia orinocensis Bagstad & D.M.Johnson
Xylopia oxyantha (Hook.f. & Thomson) Hook.f. & Thomson
Xylopia pachysericea D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia pacifica A.C.Sm.
Xylopia pallescens Baill.
Xylopia panamensis G.E.Schatz
Xylopia pancheri Baill.
Xylopia paniculata Exell
Xylopia papuana Diels
Xylopia parviflora Spruce
Xylopia patoniae I.M.Turner
Xylopia peekelii Diels
Xylopia perrieri Diels
Xylopia peruviana R.E.Fr.
Xylopia phloiodora Mildbr.
Xylopia pierrei Hance
Xylopia piratae D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia pittieri Diels
Xylopia platycarpa D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia platypetala R.E.Fr.
Xylopia plowmanii P.E.Berry & D.M.Johnson
Xylopia polyantha R.E.Fr.
Xylopia pulchella Ridl.
Xylopia pulcherrima Sandwith
Xylopia pynaertii De Wild.
Xylopia quintasii Pierre ex Engl. & Diels
Xylopia ravelonarivoi D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia retusa D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia richardii Boivin ex Baill.
Xylopia rigidiflora Bagstad & D.M.Johnson
Xylopia rogstadii D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia roigii P.Wilson
Xylopia rubescens Oliv.
Xylopia sahafariensis Cavaco & Keraudren
Xylopia schroederi Sleumer ex Herter
Xylopia sclerophylla D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia sericea A.St.-Hil.
Xylopia sericolampra Diels
Xylopia sericophylla Standl. & L.O.Williams
Xylopia sessiliflora (Kochummen & Whitmore) D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia shirensis (Engl. & Diels) D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia spruceana Benth. ex Spruce
Xylopia staudtii Engl. & Diels
Xylopia subdehiscens (King) J.Sinclair
Xylopia sulangwane D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia sumatrana (Miq.) D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia surinamensis R.E.Fr.
Xylopia takeuchii D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia talbotii Exell
Xylopia tanganyikensis D.M.Johnson
Xylopia tenuipetala D.M.Johnson & Goyder
Xylopia thomsonii Oliv.
Xylopia tomentosa Exell
Xylopia torrei N.Robson
Xylopia toussaintii Boutique
Xylopia trichostemon R.E.Fr.
Xylopia unguiculata D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia uniflora R.E.Fr.
Xylopia venezuelana R.E.Fr.
Xylopia vieillardii Baill.
Xylopia vielana Pierre
Xylopia villosa Chipp
Xylopia vitiensis A.C.Sm.
Xylopia vulcanicola D.M.Johnson & N.A.Murray
Xylopia wilwerthii De Wild. & T.Durand
Xylopia xylantha R.E.Fr.

Zastosowanie

Roślina ma zastosowanie jako surowiec drzewny. Ponadto owoce bywają wykorzystywane jako przyprawa. Lokalnie ma zastosowanie w medycynie ludowej. Zawiera alkaloidy, które w Amazonii są używane jako środki nasenne. Gatunek Xylopia aethiopica dawniej był często stosowany w Europie, obecnie wykazano jego działanie przeciwmalaryczne. Z kolei gatunek Xylopia brasiliensis jest źródłem pieprzu – zawiera piperynę.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-25] (ang.).
1 2 3 Xylopia. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2009-06-01]. (ang.).
1 2 3 Xylopia L., [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-25] .
1 2 D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 761. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).
1 2 3 Xylopia. Plantes & botanique. [dostęp 2015-07-07]. (fr.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-25] (ang.).

[ing-3] 1 2 3 Xylopia. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2009-06-01]. (ang.).

[powo-4] 1 2 3 Xylopia L., [w:] Plants of the World Online [online], Kew, Royal Botanic Gardens [dostęp 2026-10-25] .

[mabberley-5] 1 2 D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 761. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).

[peb-6] 1 2 3 Xylopia. Plantes & botanique. [dostęp 2015-07-07]. (fr.).