Ipsylon

Ypsilon
	Υ υ
	Informacje podstawowe
Majuskuła	Υ
Minuskuła	υ
Podstawowy alfabet	grecki
Wartość liczbowa	400
	Pochodzenie
Oparty na grafemie	Waw (𐤅)
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Ipsylon (ypsilon, stgr. ὖψιλόν, nw.gr. ύψιλον, pisana Υυ lub ϒ) – dwudziesta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 400.

Wymowa

W grece archaicznej litera ipsylon wymawiana była jako [u]. Później, w klasycznej, zaczęto ją wymawiać jako [y], przynajmniej do roku 1030. We współczesnej grece wymawiana jest jako [i]. Oprócz tego tworzy dwuznak ου wymawiany jako [u]. Z kolei w połączeniach αυ i ευ wymawiana jest jako [v] lub [f] jeśli stoi odpowiednio przed spółgłoską dźwięczną lub bezdźwięczną.

Użycie jako symbolu

Υ

$\,\Upsilon$ $\,\Upsilon$
- Mezon ypsilon. Zapis za pomocą symbolu $\,\Upsilon$ pozwala na uniknięcie pomylenia z łacińską literą Y, będącą symbolem hiperładunku.
- Formalny symbol funkcji zmiany stanu w blockchainie Ethereum.

υ

(brak)

Ipsylon w kulturze

Kropka nad ypsylonem – poemat Edwarda Stachury z 1975 r. ze słynnym mistyczno-groteskowym refrenem – pomóż wspomóż dopomóż wyjątku czuły, odeprzeć tłumnie armie reguły,
Ypsilon – samochód osobowy Lancia, którego premiera odbyła się jesienią 1995

Kodowanie

W Unicode litera jest zakodowana:

Znak	Unicode	Kod HTML	Nazwa unikodowa	Nazwa polska
Υ	U+03A5	`Υ` lub `Υ` lub `Υ`	GREEK CAPITAL LETTER UPSILON	wielka litera grecka ipsylon
υ	U+03C5	`υ` lub `υ` lub `υ`	GREEK SMALL LETTER UPSILON	mała litera grecka ipsylon

W LaTeX-u w trybie matematycznym używa się znacznika:

Znak	LaTeX
$\Upsilon$	`\Upsilon`
$\upsilon$	`\upsilon`

Zobacz też

lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy

↑ FrederickF. Lauritzen FrederickF., Michael the Grammaria's irony about hypsilon: a step towards reconstructing byzantine pronunciation. Byzantinoslavica., styczeń 2009 .
↑ https://londonlanguagestudio.co.uk/the-modern-greek-alphabet-explained/
↑ https://www.greek-language.com/au.html
↑ S. Eidelman et al. (Particle Data Group). Review of Particle Physics – meson $\,\Upsilon$ . „Physics Letters B”. 592, s. 1-9, 2004. DOI: 10.1016/j.physletb.2004.06.001. Bibcode: 2004PhLB..592....1P.
↑ GavinG. Wood GavinG., Ethereum: A secure decentralised generalised transaction ledger EIP-150 revision (759dccd – 2017-08-07), 7 sierpnia 2017 .

[1] FrederickF. Lauritzen FrederickF., Michael the Grammaria's irony about hypsilon: a step towards reconstructing byzantine pronunciation. Byzantinoslavica., styczeń 2009 .

[2] ttps://londonlanguagestudio.co.uk/the-modern-greek-alphabet-explained/

[3] ttps://www.greek-language.com/au.html

[4] S. Eidelman et al. (Particle Data Group). Review of Particle Physics – meson $\,\Upsilon$ . „Physics Letters B”. 592, s. 1-9, 2004. DOI: 10.1016/j.physletb.2004.06.001. Bibcode: 2004PhLB..592....1P.

[5] GavinG. Wood GavinG., Ethereum: A secure decentralised generalised transaction ledger EIP-150 revision (759dccd – 2017-08-07), 7 sierpnia 2017 .

24 litery klasyczne	Αα (alfa) Ββ (beta, wita) Γγ (gamma, ghama) Δδ (delta, dhelta) Εεϵ (epsilon) Ζζ (dzeta, zita) Ηη (eta, ita) Θθϑ (theta, thita) Ιι℩ (jota) Κκϰ (kappa, kapa) Λλ (lambda, lambdha) Μμ (my, mi) Νν (ny, ni) Ξξ (ksi) Οο (omikron) Ππϖ (pi) Ρρϱ (rho, ro) Σσς (sigma) Ττ (tau, taf) Υυ (ipsylon) Φφϕ (phi, fi) Χχ (chi) Ψψ (psi) Ωω (omega)
wyszłe z użycia	Ϝϝ Ͷͷ (digamma) Ϛϛ (stigma) Ͱͱ (heta) Ϗϗ (kaj) Ϻϻ (san) Ϙϙ Ϟϟ (koppa) Ͳͳ Ϡϡ (sampi)
spoza greki	Ϳϳ (jot) Ϸϸ (szo)