Zakamycze

Zakamycze – osiedle, południowa część Chełma, w 1941 razem z nim przyłączona do Krakowa. Obecnie wchodzi w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Zakamycze położone jest w zagłębieniu między Sowińcem a wzgórzem Prochowódka.

Od północy graniczy z Olszanicą i Chełmem, od zachodu z Kryspinowem, a od południa z Bielanami. Do wschodniej części osiedla przylega Las Wolski.

Na Zakamyczu, na terenie dawnego Fortu 38 "Skała", znajduje się Obserwatorium Astronomiczne UJ. Przez osiedle kursuje autobus linii 102.

Historia

Pierwsze wzmianki o Zakamyczu pochodzą z XV wieku. Było wtedy nazywane Kamieniem, a później Podkamyczem. Stanowiło majątek właścicieli Chełma. Mieszkańcy trudzili się uprawą roli i hodowlą zwierząt, na terenie wsi znajdował się staw i młyn, a także karczma.

Zabory

W XVIII wieku Zakamycze było częścią gminy okręgowej Zwierzyniec, a zarazem województwa i powiatu krakowskiego. Mimo, że ówczas w aktach i metrykach parafialnych nazywane było Zakamyczem, można było spotkać je na austriackiej mapie wojskowej Galicji Zachodniej z lat 1801-1804 oraz ówczesnych planach ekonomicznych pod nazwą "Podkamnice". W wyniku reformy administracyjnej Wolnego Miasta Krakowa z 1838 roku Zakamycze weszło w skład dystryktu Liszki. Po likwidacji Wolnego Miasta Krakowa w 1846 r. znalazło się pod panowaniem austriackim jako gromada, a od 1856 r. Chełm z Zakamyczem zyskał status gminy jednowioskowej (jednostkowej). Kolejną spotykaną nazwą było Zakamice, utrwalone na mapie wojskowej zaborcy z lat 1861-1864.

W 1878 roku na zachodnim zboczu wzgórza Sowiniec (obecnie przy skrzyżowaniu ulic Orlej i Do Obserwatorium) powstał Fort 38 „Skała”.

 Osobny artykuł: Fort 38 „Skała”.

Po I wojnie światowej

Wskutek reformy z 1934 r., gminę Chełm z Zakamyczem zdegradowano do statusu gromady i włączono w skład gminy zbiorczej Bronowice Wielkie. Po następnej reformie w 1941 r., Chełm z Zakamyczem wyłączono z powiatu krakowskiego. Przyłączono je do gminy miasta Krakowa jako dzielnica katastralna XXXIV należąca do VIII obwodu.

W 1953 r. teren fortu został przekazany Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, który 11 lat później uruchomił w tym miejscu Obserwatorium.

XXI wiek

W marcu 2017 r. trasę linii autobusowej 102, dotychczas kończącej bieg na pętli na Zakamyczu, przedłużono do Bielan. Wiązało się to również z postawieniem na terenie osiedla nowego przystanku - Obserwatorium.

Przypisy

  1. ↑ ZIKiT - Komunikacja Miejska w Krakowie - Linie miejskie [online], kmkrakow.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  2. 1 2 3 4 Przemysław Jędrzejewski, Karolina Trzeskowska-Kubasik, Dzielnica VII Zwierzyniec: Historia - ludzie - kultura [online], 4 listopada 2024 [dostęp 2026-10-31] (pol.).
  3. ↑ Dozory kościelne w Krakowie w latach 1800–1853. Organizacja i zakres kompetencji., PAU, 2017, ISSN 0079-3140 (pol.).
  4. ↑ Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Salwatora na Zwierzyńcu w Krakowie [online], USC św. Salwatora [dostęp 2026-10-31] (pol.).
  5. ↑ Tomy - Poczet Krakowski [online], www.poczetkrakowski.pl [dostęp 2026-10-31].
  6. ↑ Zmiany w organizacji komunikacji autobusowej - komentarz ZIKiT [online], 6 marca 2017 [zarchiwizowane z adresu 2026-10-31].

Bibliografia