Zatoka Botnicka

Zatoka Botnicka
Bottniska viken (szw.)
Pohjanlahti (fiń.)
Ilustracja
mapa Morza Bałtyckiego
Państwo

 Szwecja
 Finlandia

Lokalizacja

Morze Bałtyckie

Powierzchnia

117 000 km²

Wymiary

725 × 80 - 240 km

Głębokość
• średnia
• maksymalna


60 m
294 m

Zasolenie

2 - 7‰

Miejscowości nadbrzeżne

Oulu, Vaasa, Luleå, Sundsvall, Gävle

Wyspy

Wyspy Alandzkie

Mapka zatoki
Położenie na mapie Europy
Mapa konturowa Europy, u góry znajduje się punkt z opisem „Zatoka Botnicka”
Ziemia62°09′18″N 19°30′01″E/62,155000 19,500278
Multimedia w Wikimedia Commons
Doki portu Rauma
Lodołamacz „Fennica” na Zatoce Botnickiej

Zatoka Botnicka (fiń. Pohjanlahti, szw. Bottniska viken) – najbardziej wysunięta na północ część Morza Bałtyckiego pomiędzy zachodnim wybrzeżem Finlandii a wschodnim Szwecji. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.

Niewielkie zasolenie waha się od 7‰ w części południowej do zaledwie 2‰ w części północnej. Z tego względu podczas zimy bywa cała skuta lodem przez okres do ośmiu miesięcy. Żegluga jest wówczas możliwa wyłącznie dzięki stale operującym na zatoce lodołamaczom.

Nazwa

Nazwa zatoki pochodzi z latynizacji staronordyckiego słowa oznaczającego "spód, dno" do formy botn. Po raz pierwszy forma ta pojawia się w nazwie Helsingjabotn, nazwanej po Hälsinglandzie, którą to nazwą określało się wówczas mniej więcej całe dzisiejsze szwedzkie wybrzeże zatoki.

Według niektórych teorii Zatoką Botnicką może być opisane przez Ottara z Hålogaland w IX wieku Morze Kwen (Kven Sea; inne teorie łączą je z Zatoką Fińską i Oceanem Arktycznym). Z zatoką łączy się też niekiedy użytą w XV wieku przez duńskiego geografa Claudiusa Clavusa nazwę Mare Gotticus.

Historia

Zatoka nie była znana starożytnym i średniowiecznym geografom i nie została wskazana na mapie duńskiego kartografa Claudiusa Clavusa z 1427 r., ani na mapie Hartmanna Schedla wydrukowanej w 1493 r. Pierwsza mapa, na której wytyczono zatokę, choć bez podania nazwy, należy do Nikolausa Germanusa z 1482 r.

Geografia

Długość akwenu wynosi 725 km, szerokość waha się od 80 do 240 km. Powierzchnia wynosi 117 000 km². Najbardziej na północ wysuniętym punktem jest szwedzka wieś Töre.

Zatoka dzieli się na dwa rejony:

Zbiorniki te są oddzielone od siebie cieśniną Kvarken Północny o szerokości około 80 km. Kvarken Południowy łączy Zatokę z Morzem Archipelagowym pomiędzy wybrzeżem Szwecji a wyspami Alandzkimi.

Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna definiuje południową granicę Zatoki Botnickiej linią Simpnäsklubb (Szwecja) – Flötjan – Lagskær – – Fæstörne – Kökarsörn – Vænö-Kalkskær – półwysep Hanko (Finlandia), w ten sposób zawierając w niej m.in. Wyspy Alandzkie.

Rzeki

Duża liczba rzek uchodzących do Zatoki Botnickiej jest główną przyczyną jej niskiego zasolenia. Najważniejsze spośród nich to:

Szwecja

Finlandia

Miasta

Ważniejsze miasta leżące na brzegach Zatoki Botnickiej:

Szwecja

Finlandia

Przypisy

  1. ↑ Perämeren erityispiirteet (fiń.)
  2. ↑ Svensk etymologisk ordbok (szw.)
  3. ↑ Erkki Fredrikson: Suomi 500 aunat Euroopan kartalla. Gummerus, 2005. Strony 12-16, ISBN 978-951-20-6187-7
  4. ↑ Nazewnictwo geograficzne świata. Morza i oceany. ksng.gugik.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]., Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2008
  5. ↑ Limits of Oceans and Seas, 3rd edition. iho-ohi.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-22)]., International Hydrographic Organization. 1953 [dostęp: 7 maja 2011]