Zhu De

Zhu De
	Głowa państwa Chińskiej Republiki Ludowej
Okres	od 17 stycznia 1975; do 6 lipca 1976
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Chin
Poprzednik	Dong Biwu
Następca	Song Qingling
	Wiceprzewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej
Okres	od 27 września 1954; do 27 kwietnia 1959
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Chin
Następca	Song Qingling i Dong Biwu
	Wiceprzewodniczący Komunistycznej Partii Chin
Okres	od 28 września 1956; do 1 sierpnia 1966
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Chin
	Przewodniczący Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych
Okres	od 28 kwietnia 1959; do 6 lipca 1976
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Chin
Poprzednik	Liu Shaoqi
Następca	Song Qingling (p.o.)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zhu De
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone	朱德
Pismo tradycyjne	朱德
Hanyu pinyin	Zhū Dé
Wade-Giles	Chu Teh
Wymowa (IPA)	[tʂú tĕ]
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zhu De
朱德
	; Zhu De (1955)
	Yuanshuai 元帥
Data i miejsce urodzenia	1 grudnia 1886 ; Yilong, Cesarstwo chińskie
Data i miejsce śmierci	6 lipca 1976 ; Pekin, Chiny
	Przebieg służby
Lata służby	1927–1976
Siły zbrojne	Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza
Główne wojny i bitwy	ekspedycja północna powstanie w Nanchangu; ; chińska wojna domowa Długi Marsz; ; wojna chińsko-japońska;
Praca poza służbą wojskową	działacz polityczny
	Odznaczenia

Zhu De (ur. 1 grudnia 1886, zm. 6 lipca 1976) – chiński wojskowy i polityk, jeden z twórców Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, marszałek ChRL.

Życiorys

Początkowo służył w armii cesarskiej w prowincji Junnan; po wybuchu rewolucji Xinhai w 1911 walczył po stronie republikańskiej. W latach 1916–1921 był jednym z militarystów działających w Syczuanie, następnie w 1922 wstąpił do Komunistycznej Partii Chin.

Wziął udział w powstaniu w Nanchangu, a po jego upadku przeszedł z niewielkim oddziałem na południe, gdzie spotkał Mao Zedonga, któremu następnie pomagał zorganizować bazy partyzanckie w prowincji Jiangxi w latach 1927–1934. Był faktycznym dowódcą wojskowym chińskich komunistów (mówiono wtedy o „oddziałach Zhu-Mao”), a od 1931 zasiadał w Biurze Politycznym KPCh. W okresie Wielkiego Marszu poparł konkurenta Mao, Zhanga Guotao, ale po dojściu do Yan’anu i objęciu przez Mao funkcji przewodniczącego Komunistycznej Partii Chin pojednał się z nim. W czasie wojny z Japonią w latach 1937–1945 dowodził siłami komunistycznymi walczącymi pod nazwą 8 Armii jako część armii narodowej. W czasie wojny domowej z Kuomintangiem w latach 1946–1950 był głównodowodzącym Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej.

W 1955 został pierwszym z dziesięciu marszałków ChRL, był pierwszym ministrem obrony ChRL. Odsunięty od funkcji kierowniczych w okresie rewolucji kulturalnej za odmowę upolitycznienia armii i represjonowany. Dzięki wstawiennictwu Zhou Enlaia przywrócony do łask po śmierci Chen Yi w 1972.

W okresie pomiędzy 17 stycznia 1975 a 6 lipca 1976 sprawował funkcję Przewodniczącego Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, będąc formalnie głową państwa.

Jego biografię opracowywała Agnes Smedley, która przekazała mu testamentem cały swój majątek.

Odznaczenia

Krzyż Wielki Orderu Królewskiego Kambodży – Kambodża, 1964
Order Gwiazdy Indonezji(inne języki) II klasy – Indonezja, 1961

Uwagi

↑ Jako przewodniczący Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych.
↑ Jako pełniący obowiązki Przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej.
↑ Jako pełniący obowiązki Przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej.

Przypisy

↑ Clarence MartinC.M. Wilbur Clarence MartinC.M., The Nationalist Revolution: from Canton to Nanking, 1923-28, [w:] DenisD. Twitchett, The Cambridge history of China, Cambridge England New York: Cambridge University Press, 1978, s. 674–675, ISBN 978-0-521-23541-9 (ang.).
↑ NormanN. Polmar NormanN., Thomas BentonT.B. Allen Thomas BentonT.B., Księga szpiegów. Encyklopedia, Warszawa: Wydawnictwo MAGNUM, 2000, ISBN 83-85852-27-1 .
↑ 中柬两国联合公报在京签字, „Renmin Ribao”, 6 października 1964 [dostęp 2026-10-05] (chiń.).
↑ 1961年6月15日人民日报第1版, „Renmin Ribao”, 15 czerwca 1961 [dostęp 2026-10-05] (chiń.).

Bibliografia

JakubJ. Polit JakubJ., Chiny, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, ISBN 83-88542-68-0 .

[1] Jako przewodniczący Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych.

[2] Jako pełniący obowiązki Przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej.

[3] Jako pełniący obowiązki Przewodniczącego Chińskiej Republiki Ludowej.

[twitchett-4] Clarence MartinC.M. Wilbur Clarence MartinC.M., The Nationalist Revolution: from Canton to Nanking, 1923-28, [w:] DenisD. Twitchett, The Cambridge history of China, Cambridge England New York: Cambridge University Press, 1978, s. 674–675, ISBN 978-0-521-23541-9 (ang.).

[5] NormanN. Polmar NormanN., Thomas BentonT.B. Allen Thomas BentonT.B., Księga szpiegów. Encyklopedia, Warszawa: Wydawnictwo MAGNUM, 2000, ISBN 83-85852-27-1 .

[6] 中柬两国联合公报在京签字, „Renmin Ribao”, 6 października 1964 [dostęp 2026-10-05] (chiń.).

[7] 1961年6月15日人民日报第1版, „Renmin Ribao”, 15 czerwca 1961 [dostęp 2026-10-05] (chiń.).

Zhu De (1955)
Yuanshuai 元帥
Data i miejsce urodzenia	1 grudnia 1886 Yilong, Cesarstwo chińskie
Data i miejsce śmierci	6 lipca 1976 Pekin, Chiny
Przebieg służby
Lata służby	1927–1976
Siły zbrojne	Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza
Główne wojny i bitwy	ekspedycja północna powstanie w Nanchangu chińska wojna domowa Długi Marsz wojna chińsko-japońska
Praca poza służbą wojskową	działacz polityczny

Odznaczenia