Zwrócona

Zobacz też: inne znaczenia.

Zwrócona

wieś
Kościół śś. Piotra i Pawła w Zwróconej
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	ząbkowicki
Gmina	Ząbkowice Śląskie
Liczba ludności (III 2011)	461
Strefa numeracyjna	74
Kod pocztowy	57-200
Tablice rejestracyjne	DZA
SIMC	0856675
Położenie na mapie gminy Ząbkowice Śląskie Zwrócona
Położenie na mapie Polski Zwrócona
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Zwrócona
Położenie na mapie powiatu ząbkowickiego Zwrócona
50°37′09″N 16°48′40″E/50,619167 16,811111
Multimedia w Wikimedia Commons

Zwrócona (niem. Protzan) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ząbkowice Śląskie.

Podział administracyjny, nazwa

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Zwrócona w województwie wrocławskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Wieś jest siedzibą parafii.

W roku 1295, w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, miejscowość wymieniona jest jako villa Weswrocena.

Historia

Jedna z najstarszych wsi na Przedgórzu Sudeckim, założona na surowym korzeniu na początku XII wieku przez Dobrogosta i pierwotnie nosząca jego imię. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1175 roku. Ofiarowana przez księcia Bolesława Wysokiego cystersom z Lubiąża, stała się drogą wymiany własnością Dzierżykraja Stoigniewa spod Jawora. Jego syn Stoigniew Młodszy jako zadośćuczynienie za popełnioną zbrodnię przekazał część wsi klasztorom w Trzebnicy i Lubiążu. W I połowie XIII w. obie części stały się własnością biskupa wrocławskiego i od tego czasu wieś nosi obecną nazwę. Do 1810 była własnością kościelną.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:

• Kościół śś. Piotra i Pawła w Zwróconej, parafialny, z XIV w., pierwotnie gotycki, przebudowany w XVI-XIX w. Pierwotna świątynia w tej miejscowości została wymieniona jeszcze w 1318 r. Obecna budowla jest zapewne średniowieczna w swym trzonie, została jednak poważnie przebudowana w XVII wieku. Z czasów gotyku zachował się ostrołukowy, profilowany portal, możliwe, że z końca XIV w. jak oceniał Hans Lutsch w końcu XIX wieku oraz wieża, w czasach nowożytnych nadbudowana i zwieńczona baniastym hełmem prześwitowym.
• dwór, obecnie dom nr 30, z połowy XVIII w., początek XX w.
• budynek gospodarczy, szachulcowy

inne zabytki:

• dawny cmentarz parafialny, rozciąga się wokół kościoła, otoczony jest zabytkowym murem z bramą zwieńczoną attyką w formie tzw. jaskółczego ogona, pochodzącą prawdopodobnie z drugiej połowy XVI w.

Szlaki turystyczne

• Zielony: Przełęcz Srebrna – Mikołajów – Brzeźnica – Grochowiec – Tarnów – Ząbkowice Śląskie – Zwrócona – Brodziszów – Skrzyżowanie pod Grzybowcem – Tatarski Okop – Gilów – Zamkowa Góra – Słupice – Przełęcz Słupicka – Przełęcz Tąpadła – Biała – Strzelce

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Wratislaviae Amici( można tu obejrzeć zdjęcie portalu gotyckiego )