Çengel işareti

Ç ç
Ḉ ḉ
Ḑ ḑ
Ȩ ȩ
Ḝ ḝ
Ģ ģ
Ḩ ḩ
Ķ ķ
Ļ ļ
Ņ ņ
Ŗ ŗ
Ş ş
Ţ ţ

Çengel işareti (diğer adıyla "Sedil"), dil biliminde ve çoğu dilde kullanılan bir diyakritik işarettir. Türkçede yalnız sessiz harflerde kullanılan ve harflerin ses değerlerini değiştiren bir göstergedir.

Sedilin C harfi ile kullanımı

C sedilin oluşumu

C sedil (Ç), ilk olarak Eski ispanyolcada /ts/ sesini ifade etmek amacıyla kullanılmıştır. C sedil bununla birlikte /tʃ/ sesini de (Türkçedeki "çocuk"taki gibi) vermek amacıyla Azerice, Kürtçe, Tatarca, Türkçe ve Türkmence dillerinde kullanılır.

C sedil, Uluslararası Fonetik Alfabesinde, /ç/, de kullanılır.

Sedilin S harfi ile kullanımı

Çoğu dilde s sedil (ş), /ʃ/ (Türkçedeki "şal"daki gibi) sesini vermek amacıyla kullanılır. Örneğin; Rumence, Azerice, Tatarca, Gagavuzca, Türkçe, Kürtçe, Türkmence gibi dillerde...

Sedilin Türkçede kullanımı

Sedil, Türkçede Ş ve Ç (/ʃ/ ve /tʃ/) seslerini vermek amacıyla kullanılır. /ʃ/ sesine örnek vermek gerekirse: "şok" /ʃok/. /tʃ/ sesine örnek vermek gerekirse: "çok" /tʃok/.

Bu harfler, vurgulanarak okunur yani diğer dillerdeki gibi hemen geçilmez. Ayrıca Lâzcada da "c sedil"in kalınlaştırarak okunan hâli olan bir vardır.

Çengelli bazı harfler

( ˛ ) Kanca İmi (Ogonek) ile farkı

Ąą Ęę Įį Ųų Ǫǫ

Yalnızca sesli harflerde kullanılır. Damaksı sesleri göstermek için tercih edilir.