Tişa Beav

Beş felaket

Mişna’nın Taanit 4:6 bölümüne göre, Av ayının dokuzuncu gününde meydana gelen ve oruç tutulmasını gerektiren beş belirli olay vardır:

1. On İki Casus Olayı: İsrail oğullarının Mısır'dan çıkışlarının ardından Musa tarafından Kenan diyarı hakkında istihbarat toplamak üzere gönderilen on iki casus görevlerinden dönmüş ve kendilerinden istendiği şekilde rapor sunmuştur. Bu casuslardan yalnızca ikisi, Yeşu ve Kalev, olumlu bir görüş bildirmiştir. Geriye kalan on casus Kenan diyarı hakkında olumsuz değerlendirmelerde bulunmuştur. Çoğunluğun verdiği olumsuz rapor, İsrailoğullarının ağlamasına, paniğe kapılmasına ve “Vaadedilmiş Topraklar”a hiçbir zaman giremeyecekleri düşüncesine kapılmalarına yol açmıştır. Bunun üzerine Tanrı, o kuşağın ülkeye girmemesine hükmederek onları cezalandırmıştır. Midraş, Tanrı’nın bu olay hakkında şöyle dediğini aktarır: “Önümde boş yere ağladınız; ben de bu günü kuşaklar boyunca sizin için bir ağlama gününe dönüştüreceğim.” Bu ifade, aynı tarihte meydana gelecek sonraki felaketlere gönderme olarak yorumlanır.
2. Birinci Tapınağın Yıkılışı: Kral Süleyman tarafından inşa ettirilen Birinci Tapınak Babil Kralı II. Nebukadnezar tarafından MÖ 587’deki Kudüs Kuşatması sırasında yıkıldı. Yahuda Krallığı tebası Babil sürgününe gönderildi. Tevrat'a göre Birinci Tapınağın yıkımı Av ayının 7. gününde başlamış (2. Krallar 25:8) ve 10. güne kadar sürmüştür (Yeremya 52:12). Talmud’un Taanit 29a bölümüne göre ise Tapınağın fiilî yıkımı Av ayının 9. gününde başlamış ve yangın 10. gün boyunca devam etmiştir.
3. İkinci Tapınağın Yıkılışı: Zerubbabel tarafından inşa edilen ve Büyük Hirodes tarafından yenilenen İkinci Tapınak, MS 70’te Av ayının 9. gününde Romalılar tarafından tahrip edilmiştir.,[b] Bu yıkım, Yahudiye halkının dağılmasına ve Yahudi tarihindeki en büyük diaspora dalgasının başlamasına yol açtı.
4. Bar Kohba İsyanının bastırılması: Romalılar daha sonra Bar Kohba İsyanı’nı bastırdı ve Betar kentini yıktı. MS 135’te Av ayının 9. gününde 500.000’den fazla Yahudi sivilin (yaklaşık 580.000 kişi) öldürüldüğü bildirilmektedir.
5. Tapınağın hatırasına halel getirilmesi: Bar Kohba İsyanı’nın ardından Romalı komutan Quintus Tineius Rufus, Kudüs Tapınağı’nın bulunduğu alanı ve çevresini sabanla sürdü.

Diğer felaketler

Zamanla Tişa BeAv, yalnızca bu olayların değil, Av ayının 9. günü veya bu günün yakınlarında meydana gelen sonraki trajedilerin de anıldığı bir Yahudi yas gününe dönüşmüştür. Bu olayların bazılarına, Tişa BeAv için oluşturulan ayin metinlerinde de atıfta bulunulur (aşağıya bakınız). 1582’den önceki tarihlerde Jülyen takviminin, 1582 ve sonrasındaki tarihlerde ise Gregoryen takviminin kullanıldığı dikkate alınmalıdır.

• Birinci Haçlı Seferi: Birinci Haçlı Seferi resmî olarak 15 Ağustos 1096’da (Av ayının 24’ü, 4856 İbrani yılında) başladı. Sefer, Yahudileri “yerleşik yabancılar” olarak hedef alan Ren bölgesi katliamları ile başladı. Seferin ilk ayında 10.000 Yahudi öldürüldü. Fransa ile Ren bölgesindeki Yahudi toplulukları yok edildi.
• İngiltere'den Sürgün: Yahudiler, 18 Temmuz 1290’da (Av ayının 9’u, 5050 İbrani yılı) İngiltere’den sürüldü.
• Fransa'dan Sürgün: Yahudiler, 22 Temmuz 1306’da (Av ayının 10’u, 5066 İbrani yılı) Fransa’dan sürüldü.
• İspanya'dan Sürgün: İspanya’nın Katolik Hükümdarları tarafından çıkarılan Elhamra Kararnamesi, 31 Temmuz 1492’de (Av ayının 7’si, 5252 İbrani yılı) Yahudileri İspanya’nın yönetimi altındaki topraklardan sürgün etti.
• Almanya'nın I. Dünya Savaşı'na girmesi: Almanya, 1–2 Ağustos 1914’te (Av ayının 9-10’u, 5674 İbrani yılı) I. Dünya Savaşı’na girdi. Savaş, Avrupa Yahudileri arasında büyük çaplı toplumsal ve siyasal çalkantılara yol açtı. Savaşın sonuçları daha sonra II. Dünya Savaşı ve Holokost ile sonuçlanan gelişmelerin ortaya çıkmasına katkıda bulundu.
• Naziler ve Holokost: 31 Temmuz 1941’de (Av ayının 7’si, 5701 İbrani yılı), Holokost’un başlıca mimarlarından Reinhard Heydrich, Nazi yönetiminden, “Yahudi Sorunu’na Nihai Çözüm”ün gerçekleştirilmesi için örgütsel ve mali konularda “gerekli tüm hazırlıkları yapması” yönünde emir aldı. Bu emir, dünya Yahudi nüfusunun yaklaşık üçte birinin öldürülmesiyle sonuçlanacak sürecin bir parçası oldu.
• Treblinka Kampına Sürgün: 23 Temmuz 1942’de (Av ayının 9’u, 5702 İbrani yılı), Yahudilerin Varşova Gettosu’ndan Treblinka imha kampına kitlesel sürgünü başladı.
• Arjantin AMIA Terör Saldırısı: 18 Temmuz 1994’te (Av ayının 10’u, 5754 İbrani yılı), Buenos Aires’teki Yahudi cemaat merkezine yönelik AMIA saldırısında 85 kişi öldü, 300 kişi yaralandı.

Holokost birkaç yıl boyunca devam eden bir süreç olduğundan, bazı Yahudi dinî toplulukları, Yom HaŞoa gibi seküler Holokost anma günlerine ek olarak veya onların yerine, Holokost’ta öldürülen 6.000.000 Yahudi’nin yasını Tişa BeAv’da tutmaktadır. Tişa BeAv’da, geleneksel dua düzenini normal koşullarda değiştirmeyen bazı topluluklar dahi, Holokost’la ilgili özel kinnotlar, yani yas ve ağıt niteliğindeki ayinsel metinler, okumaya başlamıştır.