 | |
| Temel bilgiler | |
|---|---|
| Konum | Erikli, Şavşat |
| Koordinatlar | 41°24′58″K 42°18′15″D / 41.41611°K 42.30417°D |
| İnanç | Doğu Ortodoks Kilisesi |
| Mezhep | Gürcü Ortodoks Kilisesi |
| Durum | Yıkılmış, kalıntılar |
| Mimari | |
| Mimari tür | Kilise |
| Mimari biçim | Gürcü mimarisi |
| Tamamlanma | Orta Çağ |
| Özellikler | |
| Malzemeler | Taş |
Agara Kilisesi (Gürcüce: აგარის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Erikli köyünün Agara mahallesinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisedidir.
Agara (აგარა), Gürcüce olup eski Gürcücede tarla, mera, köy, modern Gürcücede yazlık, yayla anlamına gelir. Agara köyünün bulunduğu Şavşeti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriyidi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin bu bölgede kurduğu Şavşat sancağının ilk beylerinden biri de İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi. Bu yerleşim yeri, 1835 tarihli Osmanlı nüfus sayımında "Zetlit Agara" şeklinde Tzetileti köyüyle birlikte, 1886 Rus nüfus sayımında ise Tzetileti köyünün bir mahallesi olarak kaydedilmiştir. Agara köyünün eski kilisesi olan Agara Kilisesi, Nikolay Marr'ın 1904 tarihli seyahati sırasında yıkık olmasına rağmen bazı bölümleri ayakta duruyordu. 2015 yılındaki tespite göre ise, bu yapıdan geriye bir duvar parçası kalmıştı ve bu duvarın üzerine, bir köylünün evinin balkonu yükseliyordu. Kilisenin taşları da bu evin yapımında kullanılmıştı.
Nikolay Marr, 1904 yılında kilisenin oldukça ayrıntılı tasvirini yapmıştır. Buna göre yapı, Agara'dan yaylaya giden ana yolun solunda, on-yirmi adım ötede bulunuyordu. İri kesme taşlardan inşa edilmiş, iç mekânı apsis kavisiyle sonlanan boyuna doğrultuda dikdörtgen planlı bir yapıydı. Cephe kaplaması son derece nitelikli bir taş işçiliği sergiliyordu. O tarihe ulaşan kalıntılar, duvarların yalnızca alt seviyelerini, bir-iki sıra taş örgüsünü temsil etmektedir; bu yükseklik apsis kavisi bölümünde insan boyunu aşmaktadır. Güney cephesinde ise düz duvarın neredeyse tamamı boyunca, kavise kadar olan tüm bölümler temel seviyesine kadar yıkılmıştı. Duvarın apsis yanındaki kalınlığı 0,67 metre, apsis yarım dairesinin iç derinliği 2,53 metre, apsis yükseltisinden itibaren iç mekânın uzunluğu 5,73 metre, içten genişlik 4,93 metre, güneybatı köşesindeki duvar kalınlığı ise 0,80 metre idi. Bema yükseltisinin üzerinde, muhtemelen bir haç kaidesi işlevi gören, ortası delik bir taş bulunuyordu.