Akarsu, yeryüzünde ya da yer altında belirli bir yatak içinde, eğim boyunca sürekli veya zaman zaman akan sudur. Çoğunlukla tatlı sudan oluşan akarsular, tatlı su gölleriyle birlikte insanlığın temel su ihtiyacını karşılamak için kullanılırlar. Bunun yanında gıda, enerji ve turizm sektörleri tarafından da kullanılırlar.
Türkçede akarsular adlandırılırken akarsuyu belirtmek için çay, dere, öz, özen ya da ırmak gibi sözcükler getirilir. Bu konuda adı Türkçeleştirilen yabancı kökenli Fırat ırmağı bu sözleri içermezken, Türkçe kökenli olan Kızılırmak, Bakırçay gibi adlar kendiliğinden bu sözleri içerir.
| Akarsu aşınım şekilleri | Akarsu birikim şekilleri | Hem aşınım hem birikim şekilleri |
|---|---|---|
| Vadi | Delta | Seki (taraça) |
| Çentik vadi | Birikinti yelpazesi | Menderes (büklüm) |
| Kanyon vadi | Birikinti konisi | |
| Boğaz vadi | Dağ eteği ovası | |
| Geniş tabanlı vadi | Irmak adası | |
| Asimetrik vadi | ||
| Dev kazanı (şelale) | ||
| Peribacası | ||
| Kırgıbayır (badlans) | ||
| Plato |
Akarsuları sınıflandırmakta birçok kategorik yol izlenebilir. Aşağıda bazı sınıflandırmalar verilmiştir.
Sürekli akarsular ve süreksiz akarsular (mevsimlik akarsular) adlandırmaları, yılın tüm dönemi akış gösteren sürekli akarsular ile genellikle yarı kurak ya da kurak bölgelerde görülen kısa yağış dönemlerine akışın gözlenebildiği akarsuları birbirinden ayırmak için kullanılır. Haritalarda süreksiz akarsular kesikli mavi çizgilerle gösterilir. Sel rejimli akarsular:. Uzun süre yatağı kuru olup, yağıştan sonra su taşıyan çöl akarsularıdır.
Akarsular debisine göre küçükten büyüğe sırasıyla dere, çay ve nehir (ırmak) olarak adlandırılır
Akma ortamına göre akarsular, yeraltı ve yerüstü akarsuları olmak üzere ikiye ayrılır.
| Genel bakış | |
|---|---|
| Biçimler | |
| Yeryüzünde | |
| Dünya dışı | |
| Fiziksel parametreler | |
| İlgili |
|
