Aliye Berger

Aliye Berger
Aliye Berger, 1965
Genel bilgiler
Doğum	24 Aralık 1903 Büyükada, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm	10 Ağustos 1974 (70 yaşında) Büyükada, İstanbul, Türkiye
Defin yeri	Büyükada Mezarlığı, İstanbul
Uyruk	Türk
Alanı	Resim

Aliye Berger (24 Aralık 1903, Büyükada - 10 Ağustos 1974, Büyükada), Türk gravür ve grafik sanatçısı, ressam. Türkiye'nin öncü kazıma ve oyma gravür sanatçılarındandır. Adını geniş sanat çevrelerine ilk kez 1954'te Yapı Kredi Bankası'nın düzenlediği resim yarışmasında birinci seçilerek duyuran sanatçı, dışa vurumcu oyma baskıları ile tanınır.

Hayatı

24 Aralık 1903 günü Büyükada’da doğdu. Babası Kabaağaçlızade Mehmed Şakir Paşa, annesi Giritli Sare İsmet Hanım’dır. Yazar Halikarnas Balıkçısı ile ressam Fahrünnisa Zeyd’in kardeşi; Büyükelçi Erdem Erner ve Nermidil Erner Binark, seramik sanatçısı Füreya Koral, tiyatrocu Şirin Devrim ile ressam Nejad Melih Devrim’in teyzesidir.

Aliye Berger, okuma yazmaya çok küçük yaşlarda, özel bir eğitimle başladı.İlk öğrenimini tamamladıktan sonra Notre Dame de Sion Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. Okulu Birinci Dünya savaşında kapanınca, öğrenimini bir başka özel Fransız okulunda tamamladı. Resim ve piyano dersleri aldı. 1924’te Türkiye’de bulunan Macar keman virtüözü ve pedagog Karl Berger’den ders aldı. İlişkileri aşka dönüşen çift, yirmi üç yıl beraber yaşadı.

1935’ten 1939’a kadar Berlin ve Paris’te kardeşi Fahrünnisa Zeyd’in yanında kalarak sanat hareketlerini izledi. 1947’de Karl Berger’le evlenen Aliye Berger, altı ay sonra eşini kaybedince Londra’ya giderek John Buckland Wright’in atölyesinde heykel ve gravür çalıştı, 1951’de Türkiye’ye 150 gravür ile dönerek ilk kişisel sergisini açtı. Sonraki yıllarda gravürü yaygınlaştırmak amacıyla, bu teknikle yılbaşı tebrik kartları yaptı.

Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin 1954’te İstanbul’da toplanan kongresi nedeniyle Yapı Kredi Bankası’nın düzenlediği “İş ve İstihsal” konulu yarışmada “Güneşin Doğuşu” adlı ilk yağlı boya çalışmasıyla kazanmış olduğu birincilikle Modernist dönemi kapatıp Çağdaş süreci açan “bağımsız” sanatçılardan biridir. Sanatçı, ertesi yıl 2. Tahran Bienali'nde ikincilik ödülünü aldı.İstanbul, Ankara, Londra, Paris, Viyana, Ravalpindi, İslamabad’da kişisel sergiler açtı.

Aliye Berger’in gravürleri, kendi deyimiyle yaşamda her şeyi “renkli gören, yaşamayı en büyük coşku ve aşk olarak kabul eden bir anlayışın ürünleridir. Konularını, kendi çevresindeki oluşumlardan ve yaşamın bütünü içinden seçmiştir. Görüp yaşadığı konular çevresinde zengin bir imgeler dünyası oluşturan Aliye Berger’in gravürlerinde, özellikle seçilmiş ve üstünde ısrarla durulmuş konulardan çok, günübirliğine değişen, sanatçıyı ilgilendirdiği ölçüde görsel anlam kazanan görüntüler egemen olmuştur. Aliye Berger desen ve yağlı boya resimler yaptıysa da çoğunlukla oyma baskı tekniğinde, siyah-beyazın ara tonlarında yapıtlar verdi. Gravürün 1960 yıllarında sevilip yayılmasında etkili olan yapıtlarında Aliye Berger, zımpara kağıdı, tülbent, kasap kağıdı gibi alışılmamış malzemeler kullanmıştır. Gravürlerinin pek azı günümüze ulaşmıştır. Sanatçı günlük yaşamın kalıplarını, İstanbul'un çeşitli köşelerini bazen gerçekçi, bazen de fantastik biçimde, özgün bir lirizm ve dışavurumculukla yansıttı. Gravürde, renkli ve siyah-beyaz özgün baskıda coşkulu, verimli bir dönemin başlıca temsilcilerinden olan Aliye Berger Türkiye’de gravür sanatının zenginleşmesine büyük ölçüde katkıda bulunmuştur. Yaşamı boyunca dünyanın çeşitli kentlerinde on iki özel sergi açtı, kırk sekiz karma sergiye katıldı.

Sanatçı, 9 Ağustos 1974'te Büyükada'da öldü.

1972 yılında son sergisini İstanbul Taksim Galerisi’nde düzenleyen ve aynı yıl sergiyi Ankara’ya götüren sanatçının ölümünden sonra yapıtları çeşitli defalar sergilenmiştir. En büyükleri, 16 Ekim-1 Kasım 1975 tarihleri arasında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde düzenlenen sergi ile Yapı Kredi Bankası'nın 11 Şubat-6 Mart 1988 tarihleri arasında düzenlediği sergidir. Sanatçının İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nde dört, Albertina Müzesi'nde de üç yapıtı sergilenmektedir. 117. yaş gününde Google tarafından doodle yapılarak hatırlandı.

Kaynakça