Alkin

Asetilenin Üç Farklı Şekilde Gösterimi
Asetilenin Yapı Modeli
Asetilenin Yapı Modeli
Alkinlerin en basiti olan Asetilen
Asetilenin Top-Çubuk Modeli
Asetilenin Top-Çubuk Modeli
Maviyle gösterilen Hidrojen atomlarıdır.
Asetilenin Uzay-Dolgu Modeli
Asetilenin Uzay-Dolgu Modeli
Maviyle gösterilen Hidrojen atomlarıdır.

Alkinler, hidrokarbon zincirinde en az bir tane karbon-karbon üçlü bağı içeren organik bileşiklerdir. Yapısında sadece bir tane karbon-karbon üçlü bağı bulunduran alkinler, homolog bir sıra oluştururlar ve CnH2n-2 n=2,3,4... genel formülüne sahiptirler. En basit alkin asetilendir (C2H2, etin). Alkinler, yapılarında bir tane üçlü karbon–karbon bağı bulundurduğundan moleküllerindeki karbonlar bağlayabileceği maksimum hidrojen atomunu alamaz. Bundan dolayı doymamış moleküller kategorisine girer. En basit alkin olan asetilen, İngiliz kimyager Humphry Davy’nin kuzeni Edmund Davy tarafından bulunmuştur.

Yapısında iki veya daha fazla karbon-karbon üçlü bağı içeren moleküller poliinler diye adlandırılır. Halkalı yapı gösteren alkinlere sikloalkin denir. Sikloalkinlerin yapısında bir veya daha fazla üçlü bağ bulunur. Aromatik halkalı yapılar arinler diye adlandırılır.

Homolog Seri

Yapılarında yalnızca bir adet karbon-karbon üçlü bağı bulunduran alkinler homolog bir yapı oluştururlar. Aşağıdaki tabloda homolog bir yapı gösteren ilk 10 alkinin genel formülü ve IUPAC adı verilmiştir.

Doğrusal Alkinlerde IUPAC Adlandrılması
Genel FormülüIUPAC Adı
C2H2Etin
C3H4Propin
C4H6Bütin
C5H8Pentin
C6H10Hekzin
C7H12Heptin
C8H14Oktin
C9H16Nonin
C10H18Dekin
C11H20Undekin

Kaynakça

  1. ↑ Siegfried Hauptmann: Organische Chemie, 2. durchgesehene Auflage, VEB Deutscher Verlag für Grundstoffindustrie, Leipzig, 1985, S. 256−257, ISBN 3-342-00280-8.