Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi
Kuruluş
  • 1961 (65 yıl önce) (1961) (eski)
  • 2009 (17 yıl önce) (2009) (yeni)
TürAB kurumu
MerkezEuropa binası, Brüksel
Resmî diller24 resmi dil
BaşkanAntónio Costa
Resmî siteconsilium.europa.eu

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi veya Avrupa Birliği Liderler Zirvesi (İngilizce: European Council), Avrupa Birliği'nin en yüksek siyasi kurumudur. İngilizcede European Council olarak anılan ve yalnızca Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile ilgili olan bu kurum, kırk yedi üyeli Avrupa Konseyi (İngilizce: Council of Europe) ile karıştırılmamalıdır. Zirve, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ya da hükûmet başkanlarının ve Avrupa Komisyonu başkanının katılımlarıyla yürütülür. Zirveye Avrupa Birliği Konseyi'nin başkanı başkanlık eder.

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi, yasama ve yürütme gibi güçlere sahip değildir ancak Avrupa Birliği'nin önemli konularını ele alır. Zirve yılda en az iki kez toplanır. Toplantılar Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi'nin de karargâhı olan Belçika'nın başkenti Brüksel'deki Europa binasında yapılır.

Geçmişi

İlk Avrupa Zirveleri, 1961 yılının şubatında Paris'te, temmuzunda Bonn'da gerçekleştirildi. İlk yapılan toplantılar Avrupa Topluluğu'nun üyelerinin gayriresmî bir araya gelmesiydi. 1969 yılına dek düzensiz periyotlarda bir dizi zirve düzenlendiyse de gerçek anlamda ilk zirve bu yıl geldi. 1969 Lahey Zirvesi'nde üye ülkelerin başkanları Birleşik Krallık'ın topluluğa kabulü üzerine görüş birliğine vardılar ve Avrupa Politik İş Birliği'ni oluşturdular.

Zirveler, 1974 yılına gelindiğinde resmiyete döküldü ve zirvelerin o dönemki Fransa cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing tarafından yapılan bir öneri üzerine düzenli olarak yapılması kararına varıldı. 1987 yılında Avrupa Tek Senedi imzalanarak uygulamaya koyuldu ve Maastricht Antlaşması uyarınca tanımlanan bir role sahip oldu. İlk başlarda yılda yalnızca iki zirve düzenlenirken bu sayı günümüzde dörttür. Dönem başkanlığını yürüten her ülke iki kez bu toplantılara ev sahipliği yapar. Olağan zirvelerin yanı sıra, özel ya da olağanüstü zirveler de düzenlenebilir.

Bu zirveler pek çok kişi tarafından Avrupa Birliği tarihinde dönüm noktası olan olayların yaşandığı yer olarak görülmektedir. Örneğin:

Gücü ve işlevi

Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi, Avrupa Birliği'nin yaptığı pek çok antlaşmada "birliğin gelişmesi için gerekli yardımı yapacak" bir birim olarak anılsa da Avrupa Birliği'nin resmî kurumlarından biri değildir. Avrupa Zirevlerinde Avrupa Birliği'nin dış politikası belirlenir ve bu nedenle Avrupa entegrasyonunun motor gücü olarak tanımlanmaktadır. Bunu yaparken resmî herhangi bir dayanağı olmayan kurumun etkisi Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükûmet başkanlarından oluşuyor olmasındandır.

Ulusal liderlerden oluştuğu için üye ülkelerin yürütme güçlerini bir araya getiren zirve, Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası ile Güvenlik güçleri ve adalet alanında iş birliği programlarında olduğu gibi Avrupa Topluluğu dışında da etkili bir güce sahiptir.

Liderler zirvesi çoğu zaman belirli bir liderinin olmamasından, zayıf yapısından, yılda dört kez iki gün süreyle toplanmasından ve bir personel kadrosunun olmamasından dolayı sık sık eleştirilmektedir.

Oluşum

Avrupa Konseyi'ndeki parti bağlantıları

Resmî olarak Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi üye ülkelerin devlet ya da hükûmet başkanlarından ve Avrupa Komisyonu'nun başkanından oluşur. Komisyon başkanının oy kullanma yetkisi yoktur. Toplantıların düzenlendiği ülkenin dişişleri bakanı da toplantılara katılır. Avrupa Komisyonu başkanınına da bir başka komisyon üyesi eşlik edebilir. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri ya da onun temsilcisi de düzenki katılımcılardandır. Bu görev son zamanlarda Genel Sekreterin zirveleri düzenlemedeki etkin rolü nedeniyle bir hayli önem kazanmıştır. Toplantılar başlamadan önce Avrupa Parlamentosu başkanı da bir açılış konuşması yapar.

Ancak zirveler sırasındaki görüşmelerde sahne arkasında da pek çok görevli çalışır. Ancak ülke başına 2 temsilci dışında bu görevliler toplantı salonlarına giremez. Her üye ülkenin temsilcisi kendi dilinde konuşma hakkına sahip olduğu için çoğu zaman toplantı salonunda metinleri diğer temsilcilere çevirmek amacıyla çevirmenler de bulunur.

Katılımcılar

Temsilci Resim Üye Devlet Makam Siyasi Parti Üyelik
António Costa Avrupa Birliği Başkan
Oylanmadı		 Başkan Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı
Ulusal: Sosyalist Parti (PS)		 1 Aralık 2024
Portekiz Başbakanı: 2015-2024
Ursula von der Leyen Avrupa Birliği Komisyon
Oylanmadı		 Başkan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hristiyan Sosyal Halk Partisi (CSV)		 1 Aralık 2019
Almanya Savunma Bakanı: 2013-2019
Christian Stocker  Avusturya Şansölye Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Avusturya Halk Partisi		 3 Mart 2025
Bart De Wever  Belçika Başbakan Avrupa Muhafazakârlar ve Reformcular İttifakı
Ulusal: Yeni Flaman İttifakı		 3 Şubat 2025
Rosen Jelyazkov  Bulgaristan Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: GERB		 16 Ocak 2025
Andrej Plenković  Hırvatistan Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hırvat Demokrat Birliği		 19 Ekim 2016
Nikos Hristodulidis  Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Bağımsız 28 Şubat 2023
Andrej Babiš  Çekya Başbakan Avrupa için Vatanseverler
Ulusal: ANO 2011		 15 Aralık 2025
Mette Frederiksen  Danimarka Başbakan Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı
Ulusal: Sosyal Demokratlar (A)		 27 Haziran 2019
Kristen Michal  Estonya Başbakan Renew Europe
Ulusal: Estonya Reform Partisi		 23 Temmuz 2024
Petteri Orpo  Finlandiya Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Ulusal Koalisyon Partisi		 20 Haziran 2023
Emmanuel Macron  Fransa Cumhurbaşkanı Renew Europe
Ulusal: La République en marche ! (LREM)		 14 Mayıs 2017
Friedrich Merz  Almanya Şansölye Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Almanya Hristiyan Demokrat Birliği		 6 Mayıs 2025
Kiryakos Miçotakis  Yunanistan Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Yeni Demokrasi (ND)		 8 Temmuz 2019
Viktor Orbán  Macaristan Başbakan Avrupa için Vatanseverler
Ulusal: Yurttaş Birliği (Fidesz)		 29 Mayıs 2010
Micheál Martin  İrlanda Taoiseach Renew Europe
Ulusal: Fianna Fáil		 27 Haziran 2020
Giorgia Meloni  İtalya Başbakan Avrupa Muhafazakârlar ve Reformcular İttifakı
Ulusal: İtalya'nın Kardeşleri		 22 Ekim 2022
Evika Siliņa  Letonya Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Birlik (V)		 15 Eylül 2023
Gitanas Nausėda  Litvanya Cumhurbaşkanı Bağımsız 12 Temmuz 2019
Luc Frieden  Lüksemburg Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Hristiyan Sosyal Halk Partisi		 17 Eylül 2023
Robert Abela  Malta Başbakan Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı
Ulusal: İşçi Partisi (PL)		 13 Ocak 2020
Dick Schoof  Hollanda Başbakan Bağımsız 2 Temmuz 2024
Donald Tusk  Polonya Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Sivil Koalisyon		 13 Aralık 2023
Luís Montenegro  Portekiz Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Sosyal Demokrat Parti		 2 Nisan 2024
Nicușor Dan  Romanya Cumhurbaşkanı Bağımsız 26 Mayıs 2025
Robert Fico  Slovakya Başbakan Bağımsız
Ulusal: Yön - Sosyal Demokrasi		 25 Ekim 2023
Robert Golob  Slovenya Başbakan Renew Europe
Ulusal: Özgürlük Hareketi (GS)		 1 Haziran 2022
Pedro Sánchez  İspanya Başbakan Sosyalistler ve Demokratların İlerici İttifakı
Ulusal: İspanyol Sosyalist İşçi Partisi (PSOE)		 2 Haziran 2018
Ulf Kristersson  İsveç Başbakan Avrupa Halk Partisi
Ulusal: Ilımlı Birlik Partisi		 18 Ekim 2022
Notlar
  1. ↑ İrlanda Başbakanı, genellikle hem İrlandaca hem de İngilizcede Taoiseach olarak anılır. Bakınız: İrlanda Anayasası, Madde 28.5.1°.

Kaynakça

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 van Grinsven, Peter (Eylül 2003). "The European Council under Construction" (PDF). Netherlands Institution for international Relations. 16 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2007.
  2. ↑ "How does the EU work". Europa (web portal). 4 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007.
  3. 1 2 3 "EUROPA – The European Council: Presidency Conclusions". European Commission. 27 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2011.
  4. ↑ "EUROPA : Home of the European Council and the Council of the EU – Consilium". www.consilium.europa.eu (İngilizce). 3 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2017.
  5. 1 2 Stark, Christine. "Evolution of the European Council: The implications of a permanent seat" (PDF). Dragoman.org. 8 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007.
  6. 1 2 3 "Consolidated versions of the treaty on European Union and of the treaty establishing the European Community" (PDF). Europa (web portal). 7 Şubat 1992. 1 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007.
  7. ↑ Laming, Richard (10 Temmuz 2003). "Too much champagne, not enough leadership". Open Democracy. 15 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2007.