Bahçesaray

Bahçesaray
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri

İlin siyasi haritası
Koordinatlar: 38°07′28″N 42°48′26″E / 38.1244°K 42.8072°D / 38.1244; 42.8072
ÜlkeTürkiye
İlVan
Coğrafi bölgeDoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamHarun Arslanargun
 • Belediye başkanıHarun Arslanargun (Kayyım)
Yüzölçümü
 • Toplam426 km²
Rakım1.630 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam14.622
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu65710
İl alan kodu432
İl plaka kodu65
Bahçesaray Merkez Camii

Bahçesaray (Ermenice: Մոկս Moks, Kürtçe: Miks), Van ilinin güneybatısında yer alan ve nüfus bakımından en küçük ilçesidir. İlçenin yüzölçümü 426 km²dir. Bahçesaray ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.630 metredir.

Tarihçe

Van'ın Gevaş ilçesine bağlı Mukus (Müküs) bucağı, 1936'da Siirt'in Pervari ilçesine bağlanmıştır. 1964 yılında Müküs bucağının ismi Bahçesaray olarak değiştirilmiştir. Siirt'in Pervari ilçesine bağlı bir bucakken 1964'te Van'ın Gevaş ilçesine bağlanmıştır. 1987'de Gevaş'tan ayrılarak ilçe olmuştur. Burada 1915'ten önce büyük bir Ermeni nüfus vardı. 1915'te çıkarılan Tehcir Kanunu sonrası Ermeniler zorunlu göçe tabi tutulmuştur. İlçede Aparank Manastırı gibi eski kiliseler vardır.

05.02.2020 tarihinde ilçede çığ düşmüş AFAD, İtfaiye, JÖAK, köy korucuları ve gönüllü birlikler bölgeye gönderilmiştir. Arama kurtarma faaliyetleri devam ederken 2. çığ düşmesiyle jandarma, itfaiye, AFAD personeli ve sivil vatandaşların olduğu 42 kişi ölmüştür.

Ekonomi

En önemli geçim kaynakları ceviz ve bal üretimidir. Bölgede tarım ve hayvancılık da yapılmaktadır. Müküs balı meşhurdur. Ceviz ağaçlarının kütüğünü satarak önemli miktarda gelir elde ederler. Ceviz kerestesinden yapılma mobilya ve ağaç oymacılık ilçede gelişme yolundadır. 2012 yılında Müküs Irmağı üzerinde kurulan su fabrikası ile tüm il genelinde hazır su satışı başlanmıştır.

Turizm

İlçe ortasında çağlayarak akan Müküs Irmağında bol miktarda alabalık vardır. Ayrıca rafting sporları için çok uygundur. Kış sporları için de elverişli doğa şartlarına sahip olan Bahçesaray'da Karabet Geçidi yaylasında kayak da yapılabilmektedir. Ayrıca her yıl yapılan Feqiyê Teyran Kültür ve Sanat Festivali ile birçok misafir ağırlanmaktadır.

Altyapı ve ulaşım

İlçenin Ulubeyli köyü üzerinden Bitlis-Hizan bağlantılı stabilize yolu vardır. Bu yol tüm mevsimde açıktır. Ancak Hizan-Tatvan bağlantısıyla Van'a ulaşım yaklaşık (kış koşulları ve stabilize yol koşullarından dolayı) 6 saat sürmektedir. Daha ziyade Van-Gevaş üzerinden 3000 metre rakımlı Karabet Geçidi'nden geçilerek, kıvrım kıvrım ve dolambaçlı yollarla ilçeye ulaşılır. Bu yol büyük bölümü asfalt olup, ilçenin Van'a uzaklığı 110 km'dir. 2007 yılından itibaren bu yolun da tamamının asfaltlama çalışmaları başlamıştır. Ama yolun tamamının asfaltlanması sürecinin ne kadar süreceği hakkında kesin bir bilgi yoktur. Bu yol üzerinden ulaşım yaklaşık 1,5 saat sürmektedir.

Geçitteki rakımın yüksekliğinden dolayı temmuz ayında bile geçen senelerde yağmış olan eski kar görülebilir. Yaz mevsiminde yüksek yaylalara hayvancılık yapmak üzere Güneydoğu Anadolu bölgesinden göçebeler gelir, kış başlarken yaylaları terk ederler.

Son yıllarda ilçede çok sayıda yatılı bölge okulu yapılmıştır.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
199017.2463.11614.130
200016.7953.52413.271
200718.0333.62214.411
200817.8153.34314.472
200917.6843.23214.452
201017.4483.20814.240
201117.4913.28714.204
201217.1333.36113.772
201316.81916.819veri yok
201416.01616.016veri yok
201515.61915.619veri yok
201615.13615.136veri yok
201714.75814.758veri yok
201814.62214.622veri yok
201914.70114.701veri yok
202014.37914.379veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.