Belh

Belh
Belh'in Afganistan'daki konumu
Belh'in Afganistan'daki konumu
Koordinatlar: 36°45′29″N 66°53′56″E / 36.7581°K 66.8989°D / 36.7581; 66.8989
Ülke Afganistan
VilayetBelh
Zaman dilimiUTC+04.30
 • Yaz (YSU)UTC

Belh (Darice ve Farsça: بلخ Balkh), Türkçe (Uygurca) Balık (kent), Afganistan'ın kuzeyinde yer alan eski bir yerleşim yeridir.

Büyük Uygur Uygarlığı döneminden kalma antik kentlerden biridir. (Hanbalık-Başkent, Baybalık, Uluğbalık, Ordubalık gibi gibi kentlerden adı sadece Balık olan kenttir, Uygur el yazmalarında adı geçer). Eski Belh şehri (bugünkü Afganistan'ın en eski şehridir) Veda'lı ismi Bhakri'yle ilişkilidir ki sonradan Yunanlar Buhara'ya Bactra demiştir ve ismini Baktriya'ya vermiştir. Takharistan veya Baktriya'nın merkezi ve başkenti olarak bilinirdi. 365 metre rakıma sahip, mevsimlik akan Belh Nehri'nin sağ kıyısından 12 km ileride olan eski Belh, bugün çoğunlukla bir enkaz yığınıdır. Belh, bir zamanlar Horasan'ın önemli şehirlerinden birisiydi. Afganistan'da Türk halklarının ve Türk kültürünün görüldüğü bir bölgedir.[kaynak belirtilmeli]

Bir zamanlar dünyanın önemli bir şehriyken Moğollar tarafından tamamen yok edilmiştir. Bugün Afganistan’ın kuzeyinde merkeze bağlı küçük bir şehirdir ve başkent Mezar-ı Şerif'in 20 km kuzeybatısında, Amu Derya'nın yaklaşık 74 km güneyindedir.

İslam dünyasında "Kubbet-ül islam" olarak da bilinir.

Önemli kişiler

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin doğduğu şehirdir.

Belh, Fars dili ve edebiyatının gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Fars edebiyatının ilk eserleri, bu şehirden olan şairler ve yazarlar tarafından yazılmıştır. Belh'ten birçok ünlü Fars şairi çıkmıştır. Ayrıca, şehir bir bilim kültür merkeziydi ve bölgeden gelen veya burada çalışan önemli bilim insanlarına ev sahipliği yapıyordu.

Şairler

Bilim insanları

Siyasetçiler

Hükümdarlar

Dinî figürler

Kardeş şehirler

Kaynakça

  1. ↑ "Welcome to Encyclopaedia Iranica". Iranica Online. 10 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2023.
  2. ↑ "ABU'L-MOʾAYYAD BALḴĪ". iranicaonline.org (İngilizce). 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2021.
  3. ↑ "Welcome to Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org. 29 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2023.
  4. ↑ "ABŪ ʿALĪ BALḴĪ". iranicaonline.org (İngilizce). 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2021.
  5. ↑ Elwell-Sutton, L. P. (1975), "THE "RUBĀ'Ī" IN EARLY PERSIAN LITERATURE", Frye, R. N. (Ed.), The Cambridge History of Iran: Volume 4: The Period from the Arab Invasion to the Saljuqs, The Cambridge History of Iran, 4, Cambridge: Cambridge University Press, ss. 633-657, ISBN 978-0-521-20093-6, 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Haziran 2021
  6. 1 2 "Afghanistan to start restoration of Rumi's birthplace". TRT World. 23 Mart 2021. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2021.
  7. ↑ Young, Rodney S. (1 Ekim 1955). "The South Wall of Balkh-Bactra"Ücretli abonelik gerekli. American Journal of Archaeology. 59 (4): 267-276. doi:10.2307/500794. ISSN 0002-9114. JSTOR 500794. 23 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Eylül 2026.
  8. ↑ "Abu l-Jaysh al-Balkhi". wikishia. 11 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.[kaynak güvenilir mi?]
  9. ↑ Corbin, Henry (1993) [First published French 1964)]. History of Islamic Philosophy, Translated by Liadain Sherrard, Philip Sherrard. London; Kegan Paul International in association with Islamic Publications for The Institute of Ismaili Studies. ss. 167-175. ISBN 0-7103-0416-1. OCLC 22109949.
  10. ↑ Adamson, Peter (2016). Philosophy in the Islamic World: A History of Philosophy Without Any Gaps. Oxford University Press. s. 113. ISBN 978-0199577491.
  11. ↑ "Konya Büyükşehir Belediyesi Meclis gündemi". Konya Büyükşehir Belediyesi. 14 Ağustos 2006. 25 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2009.