Butler Lampson

Butler Lampson
Lampson (2009 Professional Developers Conference)
Doğum	23 Aralık 1943 (82 yaşında) Washington, DC, ABD
Eğitim	Harvard Üniversitesi (lisans) Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley (doktora)
Tanınma nedeni	SDS 940, Xerox Alto, Bravo, Dorado, Mesa
Ödüller	ACM Yazılım Sistemi Ödülü (1984) Turing Ödülü (1992) IEEE John von Neumann Madalyası (2001) Draper Ödülü (2004)
Kariyeri
Dalı	Bilgisayar bilimi
Çalıştığı kurumlar	UC-Berkeley Xerox PARC DEC Microsoft MIT
Doktora danışmanı	Harry Huskey

Butler W. Lampson (23 Aralık 1943), Amerikalı bilgisayar bilimcisidir. Xerox PARC'ta geliştirilen Alto kişisel bilgisayarının işletim sistemini yazmış, ekrana bakarak düzenlemeye olanak veren ilk metin düzenleyicisi Bravo'yu Charles Simonyi ile tasarlamış, Ethernet'in çarpışma sezmeli iletişim patentinde mucitler arasında yer almıştır.

Çalışma alanı dağıtık sistemler ile kişisel bilgisayarlardır. Dağıtık sistemlerde kimlik doğrulama ve erişim denetimi kuramına, dağıtık işlemlerde iki aşamalı bağıtlama yöntemine ve sistem tasarımı üzerine yazdığı Hints for Computer System Design başlıklı çalışmaya imzasını atmıştır.

Dağıtık ve kişisel hesaplama ortamlarının geliştirilmesine katkıları gerekçesiyle 1992'de Turing Ödülü'nü almış, 2001'de IEEE John von Neumann Madalyası ve 2004'te Draper Ödülü ile onurlandırılmıştır.

Eğitimi

Lampson 1964'te Harvard Üniversitesinde fizik alanında lisans derecesini aldı. Doktorasını 1967'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimi alanında, etkileşimli çok işlemcili bir sistemde zamanlama ve koruma üzerine yazdığı teziyle tamamladı; tez danışmanı Harry Huskey'di.

Berkeley yılları

Berkeley'de yürütülen Genie projesinde bir SDS 930 bilgisayarı, kullanıcıyla karakter karakter etkileşime izin veren zaman paylaşımlı bir sisteme dönüştürüldü. Makine sonradan SDS 940 adıyla satışa çıktı ve genel amaçlı ilk ticari zaman paylaşımlı sistem oldu. Lampson işletim sisteminin bir bölümünü, sayısal hesaplama için Cal dilini ve sistem programlama için QSPL dilini yazdı.

Ardından gelen Cal TSS, yetenek tabanlı ilk çalışan işletim sistemiydi. Lampson bu yıllarda, yeteneklerle erişim denetim listelerini tek çatı altında toplayan erişim matrisi modelini de ortaya koydu. 1967'den 1971'e dek Berkeley'de öğretim üyeliği yaptı ve zaman paylaşımlı sistem üretmek için kurulan Berkeley Computer Corporation'da yer aldı.

Xerox PARC

Lampson 1971'de Xerox PARC'ın kuruluş kadrosuna katıldı ve 1983'e dek orada çalıştı.

Alto. Kişisel bilgisayarın öncüsü sayılan Alto'nun baş tasarımcısı Chuck Thacker'dı; Lampson makinenin tasarımının bir bölümünde çalıştı ve işletim sistemini yazdı. Ron Rider ile birlikte ilk lazer yazıcının elektroniğini ve yazılımını tasarladı, bu tasarım sonradan Xerox 9700 yazıcısına dönüştü.

Bravo. Lampson'ın Charles Simonyi ile tasarladığı Bravo, ekrana bakarak düzenlemeye olanak veren ilk metin düzenleyicisiydi. Birden çok yazı tipi, satır aralığı ve iki yana yaslama gibi olanaklarla neredeyse baskı niteliğinde belge üretiyordu. Bravo'daki olanaklar ve gerçekleme teknikleri Xerox Star ile Microsoft Word'ün tasarımını etkiledi.

Ethernet. Yerel ağın baş tasarımcısı Bob Metcalfe'ydi; Lampson tasarım çalışmasına katıldı ve çarpışma sezmeli çok noktalı veri iletişim sisteminin patentinde Metcalfe, David Boggs ve Chuck Thacker ile birlikte mucit olarak yer aldı.

Dorado ve Mesa. Lampson, PARC'ın güçlü kişisel bilgisayarı Dorado'nun tasarımından baş sorumluydu ve önbellek sisteminin ayrıntılı tasarımını kendisi yaptı. Mesa programlama dilinde ise modül düzeneğini ve süreç düzeneğini tasarladı; bu süreç düzeneği sonraki iş parçacığı sistemlerinin temeli oldu ve POSIX iş parçacığı standardı da bu hattan gelmektedir. Mesa'ya güvenli bir altküme, kendiliğinden bellek boşaltma ve çalışma zamanı türleri eklenerek Cedar dili üretildi.

Mesa'daki süreçler ve gözlemciler üzerine David Redell ile yazdığı 1979 tarihli çalışma, ACM SIGOPS Onur Listesi'ne alınmıştır.

Dağıtık sistemler ve güvenlik

Lampson, Howard Sturgis ile birlikte dağıtık işlemlerde iki aşamalı bağıtlama yöntemini ortaya koydu ve Xerox'un dağıtık veri depolama sistemi Juniper'ı tasarladı. İkilinin dağıtık veri depolama sistemlerinde çökme sonrası kurtarma üzerine 1979'da yazdığı teknik rapor da SIGOPS Onur Listesi'nde yer almaktadır.

Digital Equipment Corporation'ın Sistem Araştırma Merkezi'nde merkezi olmayan, hataya dayanıklı bir ad hizmetinin tasarımını ve biçimsel belirtimini yaptı. Bu yaklaşım sonradan nihai tutarlılık adıyla anıldı ve yüksek erişilebilirlik gerektiren sistemlerde yaygın biçimde kullanıldı.

Kimlik doğrulama kuramı üzerine Martín Abadi, Michael Burrows ve Edward Wobber ile yazdığı 1992 tarihli çalışmada, aktörler arasında bir adına konuşma bağıntısı tanımlandı ve dağıtık sistemlerde kimlik doğrulama bu bağıntı üzerine kuruldu. Lampson ayrıca Ronald Rivest ile SDSI adlı basit dağıtık güvenlik altyapısını tasarladı ve anlaşma yöntemlerinin hataya dayanıklı sistem kurmanın doğru yolu olduğunu savundu.

Sistem tasarımı üzerine 1983'te yazdığı Hints for Computer System Design alanın çok anılan metinlerinden biridir ve SIGOPS Onur Listesi'ndedir. Listedeki gerekçe, büyük sistem kurma deneyiminin bir klasik incelemesi olarak damıtıldığını ve zaman geçtikçe değerinin arttığını belirtmektedir.

Kariyeri

PARC'tan sonra 1984'te Digital Equipment Corporation'ın Sistem Araştırma Merkezi'ne geçti ve 1995'e dek orada çalıştı. Aynı yıl Microsoft'a katıldı ve şirketin teknik uzmanı oldu; Microsoft Research kendisini emeritus araştırmacı olarak anmaktadır. 1987'den beri Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde yardımcı profesördür.

Ödülleri

• ACM Yazılım Sistemi Ödülü (1984), Robert Taylor ve Chuck Thacker ile birlikte Xerox Alto sistemi için.
• Ulusal Mühendislik Akademisi üyeliği (1984). Gerekçe, bilgisayar işletim sistemlerinin, programlama dillerinin ve kişisel bilgisayarların geliştirilmesine, aydınlatılmasına ve tasarımına katkılarıdır.
• Turing Ödülü (1992). Gerekçe, dağıtık ve kişisel hesaplama ortamlarının geliştirilmesine ve bunları gerçeklemeye yarayan teknolojiye katkılarıdır: iş istasyonları, ağlar, işletim sistemleri, programlama sistemleri, gösterimler, güvenlik ve belge yayımlama.
• Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisi üyeliği (1993).
• ACM üyeliği (1994).
• IEEE Computer Society Bilgisayar Öncüsü Ödülü (1995). Gerekçe, kişisel bilgisayarın erken kavramları ve geliştirilmesidir. Kurumun resmî ödül listesi yılı 1995 olarak verirken aynı kurumun biyografi metni 1996'yı göstermektedir.
• IEEE John von Neumann Madalyası (2001). Gerekçe, zaman paylaşımının, dağıtık hesaplamanın, ağ güvenliğinin ve programlama dillerinin yaratılmasındaki teknik önderliğidir.
• Draper Ödülü (2004), Ulusal Mühendislik Akademisi tarafından Alan Kay, Robert Taylor ve Chuck Thacker ile birlikte. Gerekçe, ilk kullanışlı ağa bağlı kişisel bilgisayarların öngörüsü, tasarımı ve geliştirilmesidir.
• Ulusal Bilimler Akademisi üyeliği (2005).
• Computer History Museum onursal üyeliği (2006). Gerekçe, ağa bağlı kişisel iş istasyonları, işletim sistemleri, bilgisayar güvenliği ve belge yayımlama alanlarındaki temel katkılarıdır.
• Royal Society yabancı üyeliği (2018).

Lampson'ın ETH Zürih (1986) ve Bologna Üniversitesi'nden fahri doktoraları vardır.

Kaynakça