Cryolophosaurus

Cryolophosaurus, Erken Jura Devri'nde yaşamış Güney yarımküreye özgü arktik bir etobur dinozor cinsidir. Dilophosauridler'inki gibi bir tepeye sahiptir. Cryolophosaurus yaklaşık 6,5 metre (21,3 ft) uzunluğunda ve 465 kilogram (1.025 lb) ağırlığında olan bir teropoddur. O dönemde terepodlar arasında en ağır olanıdır.

Cryolophosaurus
194–188 myö
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Klad Dinosauria
Klad Saurischia
Klad Theropoda
Familya: Dilophosauridae
Cins: Cryolophosaurus
Hammer & Hickerson, 1994
†Cryolophosaurus ellioti
Hammer & Hickerson, 1994

Görünüm

Ortalama insan ile boyut karşılaştırması

Cryolophosaurus büyük ve sağlam yapılı bir teropod'du; yaşadığı dönemin en büyüklerinden biriydi. Holotip örneğinin yaklaşık 6–7 metre uzunluğa ve 350–465 kilogram ağırlığa ulaştığı tahmin edilmektedir. 2016 yılında Molina-Pérez ve Larramendi daha büyük bir tahmin vererek uzunluğunu 7,7 metreye, ağırlığını ise 780 kilograma çıkarmıştır. Bazı araştırmacılar, holotip bireyin muhtemelen erginleşmemiş bir alt yetişkin olduğunu, bu yüzden tam yetişkinlerin daha büyük olabileceğini belirtmiştir. İnce yapılı oranlarına rağmen Cryolophosaurus, Erken Jura döneminin bilinen en büyük teropodlarından biridir.

Holotip FMNH PR1821, Cryolophosaurus’un tamamen tanımlanmış tek örneğidir. Bu örnek; ön yarısının çoğu eksik olan tamamlanmamış bir kafatası ve alt çeneleri, dokuz üst çene dişini, parçalı altıncı boyun omur merkezini, 7–10. boyun omurlarını, birkaç arka boyun kaburgasını, birkaç ön sırt omurunu, orta ve arka sırt omurlarının çoğunu, birkaç sırt kaburgasını, beşinci sakral omuru, üç chevron kemiğini, çok sayıda kısmi ve tam kuyruk omuru ile omur merkezlerini, iki parçalı humerusu, radiusun üst kısmını, ulnanın üst kısmını, parçalı bir iliumu, pubisin üst kısmını, iki ischiumu fakat yalnızca birinin alt kısmını, iki eksik femuru, tibianın alt ucunu, fibulanın alt ucunu ve astragalus ile calcaneum kemiklerini içerir. 2013 yılında Antarktika’da yeni Cryolophosaurus kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Ancak bu materyalin ayrıntılı tanımı hâlâ yayımlanmamıştır.

Kafatası

Paleo sanatı

C. ellioti’nin holotipi, iskeletin geri kalanıyla bağlantılı halde bulunan yüksek ve dar bir kafatasından oluşur. Kafatasının yaklaşık 65 santimetre uzunluğunda olduğu tahmin edilmektedir. Gözlerin hemen üstünden geçen, kafatasına dik şekilde yükselip yelpaze gibi açılan sıra dışı bir burun ibiğine sahiptir. Bu ibik ince ve oldukça olukludur; kendine özgü “pompaduor” görünümü nedeniyle türe “Elvisaurus” lakabı verilmiştir. İbik, gözyaşı kanallarının yakınındaki kafatası kemiklerinin uzantısından oluşur ve iki yanda göz çukurlarından yükselen orbital boynuzlarla birleşmiştir. Monolophosaurus gibi diğer bazı teropodlarda da ibikler bulunmasına rağmen, bunlar genellikle kafatasının boyunca uzanır; Cryolophosaurus’taki gibi enine değildir.

2013 yılında Vernon Meidlinger-Chin tarafından yürütülen yayımlanmamış bir çalışma, önceki araştırmaların kafatası iç yapısına yeterince odaklanmadığını öne sürmüştür. Çalışma, Cryolophosaurus fosilinin neredeyse tamamen korunmuş ve bozulmamış bir beyin boşluğuna sahip olduğunu, bunun da canlı beynin yaklaşık şekil ve boyutunun belirlenmesine olanak verdiğini ortaya koymuştur. Endokast özellikleri, kafatasının Allosauroidler ve Coelurosaur’lardan farklı olduğunu göstermiş ve Cryolophosaurus’a Theropoda içinde daha ilkel bir konum kazandırmıştır. Kafatası kemiklerinin birleşme biçiminin daha yakından incelenmesi ise burun ve alın bölgelerinde Dilophosaurus’a son derece benzeyen ayrıntılar ortaya çıkarmıştır.

Galeri

Referanslar

  1. ↑ Paul, Gregory S. (2010). "Theropods". The Princeton Field Guide to Dinosaurs. Princeton: Princeton University Press. ss. 67–162. doi:10.1515/9781400836154.67b. ISBN 9781400836154.
  2. ↑ Molina-Pérez & Larramendi (2016). Récords y curiosidades de los dinosaurios Terópodos y otros dinosauromorfos. Barcelona, Spain: Larousse. s. 254.
  3. ↑ Smith, N.D.; Hammer, W.R.; Makovicky, P.J. (2013). "New Dinosaurs from the Early Jurassic Hanson Formation of Antarctica, and Patterns of Diversity and Biogeography in Early Jurassic Sauropodomorphs". Geological Society of America Abstracts with Programs: 405–406. 22 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi20 Aralık 2013.
  4. ↑ Hammer, W.R.; Hickerson, W.J. (1999). Tomida, Y.; Rich, T.H.; Vickers-Rich, Y. (eds.). "Gondwana Dinosaurs from the Jurassic of Antarctica". Proceedings of the Second Gondwana Dinosaur Symposium National Science Museum Monographs. 15: 211–217.
  5. ↑ swigodner (2 Ağustos 2017). "Antarctic Dinosaurs". Field Museum (İngilizce). 6 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2018.
  6. ↑ Smith, N. D.; Hammer, W.R.; Currie, P.J. (2005). "Osteology and phylogenetic relationships of Cryolophosaurus ellioti (Dinosauria: Theropoda): Implications for basal theropod evolution". Journal of Vertebrate Paleontology. 25 (3): 116A–117A. doi:10.1080/02724634.2005.10009942. S2CID 220413556.
  7. ↑ Meidlinger-Chin, V. (2013). "Braincase and Endocranial anatomy of Cryolophosaurus ellioti (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of Antarctica". Geological Society of America Abstracts with Programs. 45 (4): 65. Archived from the original on 7 June 2022. Retrieved 18 December 2013
  8. ↑ "VERTEBRAL ANATOMY OF CRYOLOPHOSAURUS ELLIOTI, A THEROPOD DINOSAUR FROM THE EARLY JURASSIC OF ANTARCTICA". gsa.confex.com. 1 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2018.