Cyanocorax

Cyanocorax
Peluş saçlı mavi karga
(Cyanocorax chrysops)
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Passeriformes
Familya: Corvidae
Alt familya: Cyanocoracinae
Cins: Cyanocorax
F. Boie, 1826
Tip tür
Corvus pileatus
Temminck, 1821
Sinonimler
Calocitta G. R. Gray, 1841

Cissilopha Bonaparte, 1850
Psilorhinus Rüppell, 1838
Uroleuca Bonaparte, 1859

Xanthoura Bonaparte, 1850

Cyanocorax, kargagiller (Corvidae) familyasından bir kuş cinsi.

Cyanocorax cinsi Alman zoolog Friedrich Boie tarafından 1826'da peluş saçlı mavi karga tip türü ile tanımlandı. Cins adı, "lacivert" anlamına gelen Grekçe κυανος (kiyanos) ile "kuzgun" anlamına gelen κοραξ (koraks) kelimelerinin bileşiminden oluşturulmuştur.

Cyanocorax cinsi içindeki karga türleri genellikle kara-mavi renklerdedir ve sıklıkla önemli ölçüde beyaz, aynı zamanda kahverengi ile bazı türlerde sarıdan yeşile tüylere sahiptirler. Bazı türlerin ense tüyleri uzundur, bazılarının tepelikleri ya da alınlarında kabarık sorguçları bulunurken, birkaçının suratlarında tüysüz deri bölgeler bulunur. Gözler, türlerin yarısından fazlasında parlak sarıdır, gagalar erişkinlerde siyah, gençlerde sarıdan pembemsiye doğru değişir. Bacaklar genellikle siyah renkli iken birkaç türde kahverengi ya da sarıdır.

Sistematik ve evrim

Önceden ayrı olarak sınıflandırılan Calocitta (iki saksağan kargası türü) ve Psilorhinus (kahverengi karga) cinslerinin Cyanocorax cinsi ile birleştirilmesiyle cins içinde 20 tür yer almaktadır:

Genişlemiş hâliyle Cyanocorax cinsi kesin hatlarla belirlenmiş iki klâda ayrılır; ilki önceki Calocitta ve Psilorhinus cinsleriyle birlikte geçmişte Uroleucus cinsi olarak sınıflandırılmış Güney Amerika soylarını içerirken ikincisi daha önceden Cissilopha cinsi olarak ayrılmış grupla birlikte diğer Güney Amerika türlerini ve tüylerinde belirgin karotenoid (sarı /yeşil) pigmentler içeren, ve bazı ornitologlar tarafından içinde bulunan iki türün tek tür olarak değerlendirildiği ancak bu iki tür arasında derin genetik ayrılık olduğu kadar tüylerinde, habitatlarında, davranışlarında ve ötüşlerinde de fark bulunan iki taksonu içeren İnka kargası grubunu da barındırır.

Cinsin kökeni Panama Kıstağı ya da And Dağlarının kuzeyi olarak görülmektedir. İlk türleşme Orta Amerika'nın Karayip kıyısı (Psilorhinus) ile Pasifik kıyısı (Calocitta) boyunca ve Güney Amerika'ya (Uroleuca) doğru oluşmuş üçlü yayılım olarak sonuçlanmıştır. Aynı dönemlerde ak kuyruklu mavi karganın ataları And Dağlarının kuzeyinde batıya doğru ve Güney Amerika'nın kuzeybatısında Pasifik kıyısına doğru ayrılmışken Xanthoura yayılımı And Dağlarının ana bölümü ile komşu sıradağların etekleri boyunca ve Orta Amerika ovalarına doğru olmuş gözükmektedir. Önceki iki soydan ikinci bir çoklu yayılımın Orta Amerika'ya (önceki Cissilopha türleri) ve Güney Amerika'ya (iki dal hâlinde kuzeye ve güneydoğuya doğru) gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu cinsin en kuzeybatıdaki üyesi kalkık tepeli mavi karganın ise bu yayılımdan ayrı dördüncü bir yayılım olduğu, belki de Cissilopha soyunun gelişmesiyle birlikte soyu tükenmiş olabildiği düşünülen daha önceki bir yayılımın parçası olduğu görülmektedir.

Türler

C. formosus grubu (Calocitta): Orta Amerika Pasifik kıyısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax collieiKara yanaklı saksağan kargasıMeksika
Cyanocorax formosusAk yakalı saksağan kargasıMeksika, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nikaragua ve Kosta Rika

C. morio soyu (Psilorhinus): Orta Amerika Karayipler kıyısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax morioKahverengi kargaOrta Amerika ve Teksas'ın güneyi

C. cyanomelas grubu (Uroleuca): Güney Amerika

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax coeruleusGökmavi mavi kargaArjantin, Brezilya ile muhtemelen Paraguay ve Uruguay
Cyanocorax violaceusVişneçürüğü mavi kargaBolivya, Brezilya, Kolombiya, Ekvador, Peru, Venezuela, ve muhtemelen Guyana
Cyanocorax cyanomelasMorumsu mavi kargaArjantin, Bolivya, Brezilya, Paraguay ve Peru
Cyanocorax cristatellusKıvırcık tepeli mavi kargaBrezilya

C. yncas grubu (Xanthoura): Orta Amerika'nın alçak, Güney Amerika'nın yüksek kesimleri

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax luxuosusYeşil kargaAmerika Birleşik Devletleri'nde Teksas'ın güneyinde, Meksika, Guatemala ve Honduras
Cyanocorax yncasİnka kargasıGüney Amerika'da And Dağları

C. mystacalis soyu: Güney Amerika Pasifik kıyısının kuzeybatısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax mystacalisAk kuyruklu mavi kargaEkvador ve Peru

C. beecheii grubu (Cissilopha): Orta Amerika

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax melanocyaneusKabarık tepeli mavi kargaGuatemala, El Salvador, Honduras ve Nikaragua
Cyanocorax yucatanicusYukatan mavi kargasıMeksika'da Yucatán Yarımadası
Cyanocorax beecheiiMor sırtlı mavi kargaMeksika'nın kuzeybatısı
Cyanocorax sanblasianusSan Blas mavi kargasıMeksika

C. dickeyi soyu: Meksika'nın Pasifik kıyısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax dickeyiKalkık tepeli mavi kargaMeksika

C. affinis grubu: Güney Amerika'nın kuzeyi, Karayipler kıyısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax affinisKara göğüslü mavi kargaKolombiya, Venezuela, Panama ve Kosta Rika
Cyanocorax heilpriniGök enseli mavi kargaBrezilya, Kolombiya, ve Venezuela

C. cayanus grubu: Güney Amerika'nın doğusu, Atlantik kıyısı

ResimBilimsel adıTürkçe adıDağılımı
Cyanocorax cayanusGuyana mavi kargasıBrezilya, Fransız Guyanası, Guyana, Surinam, ve Venezuela
Cyanocorax chrysopsPeluş saçlı mavi kargaBrezilya, Bolivya, Paraguay, Uruguay, ve Arjantin
Cyanocorax cyanopogonAk enseli mavi kargaBrezilya

Kaynakça

  1. ↑ "Corvidae". aviansystematics.org. The Trust for Avian Systematics. 18 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023.
  2. ↑ "GBIF". 22 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021.
  3. ↑ "Mindat". 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021.
  4. ↑ "PaleoBioDB". 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2021.
  5. ↑ Boie, Friedrich (1826). "Generalübersicht". Isis von Oken (Almanca). Col 975. 1826. 18 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi8 Nisan 2026.
  6. ↑ Mayr, Ernst; Greenway, James C. Jr, (Ed.) (1962). Check-list of birds of the world. 15. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology. s. 220.
  7. ↑ Holloway, Joel Ellis (2003). Dictionary of Birds of the United States: Scientific and Common Names. Timber Press. s. 79. ISBN 978-0-88192-600-2.
  8. ↑ Jobling, J.A. (2015). del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. (Ed.). "Key to Scientific Names in Ornithology". Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions. 8 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  9. ↑ Madge & Burn (1993)
  10. 1 2 3 4 Bonaccorso, Elisa; Peterson, A. Townsend; Navarro-Sigüenza, Adolfo G.; Fleischer, Robert C. (March 2010). "Molecular systematics and evolution of the Cyanocorax jays". Molecular Phylogenetics and Evolution. 54 (3): 897-909. doi:10.1016/j.ympev.2009.11.014. hdl:1808/6568 Özgürce erişilebilir. PMID 19931623. 7 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Şubat 2024.
  11. ↑ Chesser, R. T., et al. (2024). Sixty-fifth Supplement to the American Ornithological Society’s Check-list of North American Birds. Ornithology 141 (3): 1-21.
  12. ↑ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, (Ed.) (August 2024). "Crows, mudnesters, birds-of-paradise". IOC World Bird List Version 14.2. International Ornithologists' Union. 1 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2024.
  13. ↑ dos Anjos, L. (2018). del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. (Ed.). "Green Jay (Cyanocorax yncas)"Ücretli abonelik gerekli. Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2018.
  14. ↑ Dickinson, E.C.; Christidis, L., (Ed.) (2014). The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World. 2: Passerines (4th bas.). Eastbourne, UK: Aves Press. ss. 240-241. ISBN 978-0-9568611-2-2.

Dış bağlantılar