De facto (çev. 'fiilen') ve de jure (çev. 'hukuken'), özellikle hukuk ve yönetişim alanlarında birbirine zıt iki önemli kavramdır. De facto, kanunlar veya diğer resmî normlar tarafından açıkça tanınsın ya da tanınmasın, gerçekte var olan veya fiilen uygulanan durumları ifade eder. Buna karşılık de jure, gerçekte var olup olmadığına veya uygulanıp uygulanmadığına bakılmaksızın, kanunlar ya da diğer resmî normlar tarafından tanınan durumları ifade eder. Örneğin, de facto bir hükûmet hukuken tanınmasa bile fiilen iktidarı elinde bulundururken, de jure bir hükûmet yasal yetkiye sahip olmasına rağmen fiilî olarak herhangi bir güce sahip olmayabilir.
De facto terimi birçok gelişmiş ülkenin evlilik hukukunda kendine yer bulmuştur. Kanunen evli olmayan ancak beraber yaşayan kimselerin bir kısmının durumu bazı ülkelerde "de facto evlilik" olarak tanımlanır. Ancak bir ilişkinin "de facto evlilik" olabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekir. Bu şartlar ülkeden ülkeye değişmekle beraber genelde, tarafların aileye maddi katkısı, çocuk durumu, ilişkinin süresi gibi durumlar göz önünde bulundurulur.
De facto evli çiftler kanun önünde evli çiftlerin sahip olduğu tüm haklara sahip değildir (mal paylaşımı vs.). Ancak günümüzde yapılan yasal düzenlemelerle bu durum düzeltilmeye çalışılmaktadır.
