Türk halılarında kullanılan çeşitli eli belinde motifleri, Halı Müzesi, Eminönü
Eli belinde ya da elibelinde, Anadolu kilim ve halılarıda sıklıklıkla kullanılan ve kadınlığı sembolize eden bir figürdür. Annelik, doğurganlık ve verimlilik sembolüdür.
Anadolu halı ve düz dokuma yaygılarında insan figürü pek görünmez ancak elibelinde figürü, insan figürüne benzetilir. Çoğunlukla geniş su üzerinde ve zeminde kullanılır. "Gelin kız" ve "Çocuklu kız", "Ana kız", "kahküllü kız" "seleser", "sarmal", "turna kataraı", "çakmaklı", gibi isimlerle farklı isimlerle anılır.
Bu motif, Orta Asya ve Anadolu kültüründe "Ana Tanrıça" kavramıyla ilişkilendirilmiş ve modern sanat eserlerine de işlenerek yaşatılmıştır. Deneysel çalışmalar ile eli belinde motifinin ekolojik baskı ile uygulanabilir olduğu görülmüştür.
Farklı yörelerin dokumalarında eli belinde motifi ve adlandırmalar
Eskişehir yörük dokumalarında elibelinde "kahküllü kızla"” ismiyle bilinir. Sivrihisar ilçesinde Günyüzü ve Holanta köyü dokumaları arasında "Kara döşeme" adı ile anılan kilimin orta zemini elibelinde kız motifi ile süslenmiştir.
Afyon'un Emirdağı ilçesindeki Musulca aşireti dokumalarında ve Suvermez köyünde bu motife güç dokunuşundan ötürü "Aman kız" adı verilmiştir. Musluca aşireti kilimlerinde bu motifin özellikle cihaz kilimlerinde orta zeminde ara motifi olarak kullanıldığı görülmüştür.
Hatay, Amanus ve Amik ovası Türkmen dokumalarında uğur ve mutluluk işareti olarak elibeline motifi kullanılır.
Kayseri'nin Gömülgen köyünde elibelinde motifine "seleser", Van yöresinde "gülsayra" adı verilmiştir. Elibelinde motifli kilimler Niğde yöresinde "göçtü güzel", "çomçalı kilim", "koçboynuzlu kilim” olarak adlandırılır ve özellikle Adana yörüklerinde, Konya ve çevresinde yaygın olarak dokuknur.
Kars yöresinde Terekeme asıllı kişiler elibelinde motifini "entari" olarak adlandırır.
