Esmehan Sultan

Esmehan Sultan
İsmihan Sultan
أسمهان سلطان
Mankalya'da bulunan Esmehan Sultan tarafından yaptırılan Esmehan Sultan Camii
Doğum1545
Manisa, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm8 Ağustos 1585
(39-40 yaşlarında)
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
DefinII. Selim Türbesi, Ayasofya Camii, İstanbul
Eş(ler)iSokollu Mehmed Paşa
(e. 1562; ö. 1579)
Kalaylıkoz Ali Paşa
(e. 1584; ö. 1585)
Çocuk(lar)ı
İlk Evlilik
HanedanOsmanlı Hanedanı
BabasıII. Selim
AnnesiNurbanu Sultan
Diniİslam

Esmehan Sultan (Osmanlı Türkçesi: أسمهان سلطان; d.1545, Manisa - ö. 8 Ağustos 1585, İstanbul), II. Selim ve Nurbanu Sultan'ın kızıdır. Sokullu Mehmed Paşa ve Kalaylıkoz Ali Paşa'nın eşi, III. Murad'ın ise kız kardeşidir. İsmi bazı kaynaklarda İsmihan Sultan olarak da geçmektedir.

Sokullu Mehmet Paşa ile olan evliliğinden Han İbrahim Paşa ve Gülruh Hanımsultan isminde iki çocuğu olmuştur, Sokulluzâde Hasan Paşa'nın manevî annesidir. 1585 yılında Kalaylıkoz Ali Paşa ile evliliğinden olan Sultanzâde Mahmud'un doğumu sırasında ölmüştür.

Hayatı

Esmehan Sultan, 1545 yılında Manisa Sarayı'nda dünyaya geldi. 1562 yılında Sokullu Mehmed Paşa ile evlendirildi ve bu evlilikten Han İbrahim Paşa ve Gülruh Hanımsultan isminde iki çocuğu oldu. Evlendikten üç yıl sonra Semiz Ali Paşa öldü ve eşi Sadrazam oldu. Artık her ikisi de güçlü ve etkili oldu. Babasının saltanatında devlette söz sahipliği Esmehan Sultan'ın eşi Sokullu Mehmed Paşa'ya geçti ve bu nedenle Esmehan da büyük bir nüfûza ve güce sahip oldu. Devlet işlerine karıştığı bilinmemektedir, ama muhtemelen bunu validesi Nurbanu Sultan'a ve zevci Sokollu Mehmed Paşa'ya bıraktı ve karışmadı.

1574'te babası öldü ve yerine kardeşi III. Murad tahta çıktı. Esmehan Sultan annesi gibi III.Murad'ın hasekisi Safiye Sultan'ı hiç sevmezdi. Bu nedenle Safiye'den kurtulmak ister. Bazı kaynaklara göre III.Murad'a Safiye Sultan'dan sonra ilk sunulan cariye Esmehan Sultan tarafından gönderilmiştir. 1579 yılında eşi Sokollu Mehmed Paşa'nın öldürülmesinden sonra dul kaldı. İlk zevcinin ölümünden sonra Özdemiroğlu Osman Paşa ile evlenmek istedi, ama o bir nedenle istemedi. Sonra Esmehan Sultan, Budin Beylerbeyi Kalaylıkoz Ali Paşa ile 24 Ekim 1584 tarihinde evlendi ve eşine vezirlikverildi. 1585 yılında İstanbul'da oğlu Sultanzâde Mahmud'un doğumu esnasında öldü ve dünyaya gelen bebek kırk gün sonra öldü.[kaynak belirtilmeli]

Hayır işleri

1571'de ilk eşi Sokollu Mehmed Paşa adına Mimar Sinan'a Sokollu Mehmed Paşa Külliyesi'ni ve eşinin ölümünden sonra onun adına bir çeşme yaptırtmıştır. Mankalya'da Esmehan Sultan'ın adıyla hayır faaliyetleri yürüten vakfı 7 adet sıbyan mektebi, 3 adet han, 300 dükkân, 1 küçük bedesten, 1 küçük hamam inşa etti. Mankalya'daki Esmehan Sultan Camii de onun vakfı tarafından 1575 senesinde tamamlandı. Günümüzde Romanya'daki en eski câmiidir ve hâlen Türk ve Tatar kökenli yaklaşık 800 aileden oluşan bir cemaati vardır.

Çocukları

Ölümü

İkinci evliliğinden kısa bir süre sonra 8 Ağustos 1585'te doğum sırasında öldü. Mezarı Ayasofya Camii avlusundadır.

Kaynakça

  1. 1 2 3 Evliya Çelebi; Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi; 3. Kitap, 2. Cilt, s. 461; hazırlayanlar, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı; Yapı Kredi Yayınları; 3. Baskı, İstanbul:Haziran 2012; ISBN 978-975-08-1101-1
  2. ↑ Uluçay 2011, s. 69.
  3. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 271-274.
Önce gelen:
Nurbanu Sultan		 Kadınlar saltanatı
1583 – 1585		 Sonra gelen:
Safiye Sultan