Flamingo Devrimi

Flamingo Devrimi
Z Kuşağı protestolarının bir parçası
13 ve 14 Haziran 2026'da Tiran'daki protestocular
Tarih2 Şubat 2026 - günümüz
YerArnavutluk ve dünya çapındaki Arnavut diasporası
Sebep
HedefBeş Talep
  • Edi Rama ve Rama Hükûmeti'nin istifası
  • 12 aylık, partiler üstü bir teknokrat geçiş hükûmetinin kurulması
  • Başbakanlık makamının bir kişinin yaşamı boyunca en fazla iki dönemle sınırlandırılması dâhil olmak üzere anayasa ve seçim reformlarının yapılması
  • Stratejik yatırımlar, koruma altındaki alanlar, kültürel miras ve dağlık bölgelerin kalkınmasına ilişkin tartışmalı yasa ve düzenleme paketlerinin yürürlükten kaldırılması veya geri alınması
  • Devlet ile vatandaşlar arasındaki ilişkilerin yeniden düzenlenmesi
Yöntem
DurumDevam ediyor
Taraflar

Arnavutluk Protestocular

  • Hükûmet karşıtı göstericiler
  • Genç ve öğrenci protestocular
  • Arnavut diasporasından protestocular
  • Sivil toplum kuruluşları
  • Çevre aktivistleri ve örgütleri
  • Zvërnec, Nartë, Rrjoll ve
    Pishë-Poro halkı

Arnavutluk Önerilen yeni idari bölünme reformuna karşı çıkan belediyeler

Destekleyenler:

Arnavutluk arması Arnavutluk Hükûmeti

Diğer siyasi hedefler

Projeyle ilişkili kuruluşlar
Öne çıkan kişiler
Ademimerkeziyetçi liderlik
Hükûmet:
Edi Rama
Taulant Balla
Skënder Hita
Diğer siyasi hedef:
Sali Berisha
Kayıplar
22'den fazla protestocu, sivil veya gazeteci yaralandı, tedavi gördü ya da hastaneye kaldırıldı
15'ten fazla polis memuru yaralandı veya tedavi gördü
TutukluZvërnec'te bir protestocuya yönelik şiddet olayıyla bağlantılı olarak üç kişi tutuklandı
HasarBir polis aracı hasar gördü ve Tiran'daki 3 No lu Polis Karakolu'nun camları kırıldı
GözaltıEn az 50 protestocu gözaltına alındı; gözaltına alınan 21 kişi hakkında mahkemece uygulanan tedbirler kapsamında iki kişiye ev hapsi, 14 kişiye imza yükümlülüğü verilirken beş kişi hakkında herhangi bir adli tedbir uygulanmadı

2026 yılında Flamingo Devrimi'ne (Arnavutça: Revolucioni i Flamingove) dönüşen protesto dalgası, 2 Şubat 2026'da kuzey Arnavutluk'taki Baks-Rrjoll bölgesinde yaşayanların planlanan Blue Borgo tatil köyüne ve tartışmalı arazi mülkiyetine karşı düzenlediği gösterilerle başladı. 16 Mayıs'ta, Narta Lagünü yakınındaki Zvërnec köyünde Amerikalı yatırımcı Jared Kushner'ın desteklediği Sazan Adası ve Zvërnec tatil beldesi projesiyle bağlantılı hazırlık çalışmalarına ve planlanan lüks turizm yatırımlarına karşı ikinci büyük protesto cephesi açıldı. Zvërnec'teki 30 Mayıs gösterisinde protestoculara yönelik şiddet, hareketin Tiran'da ertesi gün başlayan kesintisiz günlük gösteriler dönemine geçmesinin başlıca tetikleyicisi oldu. Böylece Rrjoll ve Zvërnec'teki arazi, mülkiyet ve turizm yatırımı anlaşmazlıklarından doğan protestolar; yolsuzluk, koruma alanları, stratejik yatırım mevzuatı, arazi hakları ve siyasi hesap verebilirlik konularını kapsayan daha geniş bir hükûmet karşıtı harekete dönüştü ve daha sonra Arnavutluk'un diğer şehirlerine, Kosova'ya ve yurtdışındaki Arnavut diasporası topluluklarına yayıldı.

Rrjoll'daki arazi ve tatil köyü anlaşmazlığı 2026 protesto dalgasının ilk aşamasını oluştururken, daha sonraki Zvërnec çatışması hareketin ülke çapında hızla büyümesinin başlıca tetikleyicisi oldu. Gösteriler genişledikçe Başbakan Edi Rama liderliğindeki hükûmete, yolsuzluğa, devletin ele geçirilmesine, medyanın kontrol altına alınmasına, kötü yönetime ve demokratik gerilemeye yönelik daha geniş çaplı bir protestoya dönüştü. 22 Haziran’da protestocular beş talebi resmîleştirdiler: Rama’nın istifası; 12 aylık, partiler üstü bir teknik hükûmetin kurulması; başbakanın iki dönemle sınırlı ömür boyu görev süresi dahil olmak üzere anayasa ve seçim reformları; stratejik yatırımlar, koruma alanları, kültürel miras ve dağ kalkınmasıyla ilgili tartışmalı yasaların yürürlükten kaldırılması veya geri alınması; ve devlet ile vatandaşlar arasındaki ilişkilerin yeniden düzenlenmesi. Birçok protestoda muhalefet lideri Sali Berisha ve Arnavutluk Demokratik Partisi de eleştirildi; sloganlarda hem Rama hem de Berisha aynı siyasi düzenin bir parçası olarak gösterildi. Rrjoll anlaşmazlığı da Berisha'ya yönelik eleştirileri güçlendirdi. Tatil köyü projesiyle bağlantılı iş insanı Bashkim Ulaj, Arnavut medyasında Berisha ailesine yakın bir iş insanı ve yayıncı olarak tanımlanırken, bazı Rrjoll sakinleri Berisha'nın Ulaj'ın projesine karşı yürütülen protestoya destek vermemesini açıkça eleştirdi.

Ana protestolar Tiran'da, özellikle İskender Bey Meydanı, başbakanlık binası, Dëshmorët e Kombit Bulvarı, Parlamento ve diğer sembolik kamusal alanlar çevresinde yoğunlaştı. Günlük protestolara on binlerce kişi katılırken, 10, 13 ve 20 Haziran ile 4 Temmuz tarihlerinde ülke çapındaki diasporayla daha büyük çaplı eylemler düzenlendi. 20 Haziran’daki protesto, hareketin bugüne kadarki en büyük protestosu oldu; Arnavut medyası, katılımcı sayısının 250.000’den fazla olduğunu tahmin ederken, kalabalığın İskender Bey Meydanı’ndan Rahibe Teresa Meydanı’na kadar uzanan Dëshmorët e Kombit Bulvarı’nın büyük bir bölümünü doldurduğunu belirtti. Hareket, kontrolcüsü olmayan bir yapıda olduklarını tanımlanmaktadır; bu hareket içinde Z Kuşağı ve Y Kuşağı’ndan genç protestocuların yanı sıra sivil toplum örgütleri, çevre aktivistleri, yerel halk, kamuoyunda tanınan kişiler ve yurtdışı toplulukları da önemli bir rol oynamaktadır.

Vjosa-Narta sulak alan ekosisteminde yaşayan flamingo, gösterilerin ana sembolü haline geldi ve bu durum “Flamingo Devrimi" olarak adlandırılmasına neden oldu. Protestocular, hem çevre korumasını hem de daha geniş kapsamlı sivil direnişi temsil etmek için flamingo silüetleri, şişirilebilir flamingolar, ulusal bayraklar ve uyarlanmış protesto görselleri kullandılar. Top Channel, Vizion Plus ve TV Klan gibi kanalların, protestoların boyutunu sürekli olarak küçümsediği ve hükûmet yanlısı tutumlar sergilediği yaygın olarak kabul edilmektedir. Bu sırada Rama, projeyi önemli bir yabancı yatırım olarak savundu, hukuka aykırı davranış iddialarını redderek hareketin, bazı kesimlerinin yanlış bilgilendirme, yabancı çıkarlar ya da daha geniş kapsamlı bir "hibrit savaş"ın etkisi altında olduğunu öne sürdü. Rama'nın açıklaması, Berisha'nın projeye başlangıçta verdiği destekle birlikte, protestocuların Arnavutluk’taki siyasi sınıfa yönelik daha geniş kapsamlı eleştirilerinin bir parçası haline geldi.

Arka plan

Rrjoll protestoları ve Blue Borgo projesi

2 Şubat 2026'da Baks-Rrjoll sakinleri, Blue Borgo turizm projesi kapsamında iş makinelerinin bölgeye yeniden gelmesinin ardından protestolara başladı. Bölge halkı, yerel ailelerin hak iddia ettiği arazilerin mülkiyet uyuşmazlıkları çözümlenmeden proje için kullanıldığını savundu. 4 Şubat'a gelindiğinde Arnavut medyası eylemleri art arda üçüncü gününe giren protestolar olarak tanımlıyor; yaklaşık 60 aileyi temsil eden bölge sakinleri çalışmaların durdurulmasını talep ediyordu.

Rrjoll anlaşmazlığı, iş insanı Bashkim Ulaj ve Gener 2 şirketiyle bağlantılı tatil köyü projesine odaklandı. Protestolar inşaat alanının dışına da taşarak SPAK önünde gösteri yapılmasına ve arazi belgelerinde usulsüzlük iddialarının soruşturulması yönündeki çağrılara dönüştü.

Rrjoll protestoları, yerleşik muhalefete yönelik eleştirilerin de bir parçası hâline geldi. Yerel haberlerde Demokratik Parti milletvekillerinin protestolardaki yokluğu sorgulandı; bazı bölge sakinleri ise Sali Berisha'yı Ulaj'ın tatil köyü projesine karşı düzenlenen eylemlere destek vermediği gerekçesiyle eleştirdi.

Sazan Island Resort

Sazan Adası ve Narta Lagünü manzarası

Ivanka Trump ve eşi Jared Kushner, Temmuz 2021’de özel bir seyahat kapsamında Arnavutluk’u ilk kez ziyaret ettiler. Trump ve Kushner, arkadaşları Nathaniel Rothschild’e ait bir yatla Arnavutluk sahil şeridi boyunca seyahat etti. Yüzmek amacıyla denize açıldıkları sırada, zengin biyoçeşitliliğe sahip ve yerleşimin bulunmadığı Sazan Adası ile adadaki terk edilmiş askerî tesisleri ziyaret ettiler. Adanın büyük ölçüde yapılaşmamış durumda kalması dikkatlerini çekmiştir. Başbakan Edi Rama, gezi sırasında yat üzerinde onlarla bir araya geldi. Bir yıl sonra Kushner ile yatırımlar hakkında görüştü.

Mart 2024’te Kushner, Sazan'a ve Zvërnec köyünün yakınlarındaki anakaradaki kıyı bölgesine yatırım yapma planlarını açıkladı. BirdLife gibi çevre dernekleri, Kushner’ın turizm geliştirme projesini, kısa bir süre önce kabul edilen Arnavutluk Koruma Alanları Kanunu’ndaki bir değişiklikle ilişkilendirmiştir. Bu düzenleme, “5 yıldızlı veya daha yüksek dereceli tesisleri” ve bunlarla ilgili konaklama faaliyetlerini, projenin önerildiği yer gibi çevresel koruma altındaki alanlarda geçerli olan inşaat kısıtlamalarından muaf tuttu.

Arnavutluk hükûmeti, 30 Aralık 2025 tarihinde Sazan projesine stratejik yatırım statüsü vererek projenin 565 hektarlık bir alanı kaplayacağını, bunun yaklaşık 45 hektarının imara açılacağını belirtti. 2025 yılında Başbakan Rama, Arnavutluk’un “Sazan gibi bir hazineyi değerlendirmemeyi göze alamayacağını” ve lüks turizme ihtiyaç duyduğunu belirtti. Sazan’daki arazi, 1,4 milyar avroluk bir anlaşma ile satıldı; ancak gazeteler bu haberi yayınlayana kadar ne yerel halk ne de milletvekilleri bu durumdan haberdardı. Olaylar sonrasında Arnavutlar, Sazan’a “Trump Adası” (Arnavutça: Ishulli i Trumpëve) demeye başladılar.

Kushner’ın ayrıca daha büyük bir ikinci alan için planları bulunmaktadır: Vyosa-Narta Koruma Alanı sınırları içindeki, henüz imara açılmamış Pishë Poro-Narta sahil şeridi. Bölgede, keşiş fokları, deniz kaplumbağaları ve flamingolar ile pelikanlar da dahil olmak üzere 200'den fazla kuş türü gibi nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler bulunmaktadır. 10.000'den fazla konaklama konutunun inşa edilmesi planlanmktadır. Kushner, "ailem ve arkadaşlarımla birlikte vakit geçirmek isteyeceğim ideal bir tatil beldesi oluşturmak" istediğini ve hükümetin bu konuda son derece işbirlikçi davrandığını belirtti. Rama’ya göre, bu projelerin toplam değeri 5 milyar euroya ulaşmıştır.

Ivanka Trump da bu projeyle bağlantılıdır. Podcastlerde kendisi ve Kushner'ın planlarından bahsetmiştir ve bu sayede planlar daha geniş bir kitlenin dikkatini çekmiştir. Sazan'ın “özel adaları” olarak tanımlanması Arnavutları öfkelendirmiştir. Proje, kamuoyunda tartışmaye neden oldu. Bölge sakinleri ve çevre örgütleri de dahil olmak üzere proje karşıtları, projenin olası çevresel etkileriyle ilgili endişelerini dile getirerek proje alanı içindeki arazi mülkiyeti konusunda sorular yönelttiler. Proje yetkilileri, projenin Arnavutluk yasalarına ve geçerli imar prosedürlerine uygun olarak yürütüldüğünü belirttiler.

Yolsuzluk ve devletin ele geçirilmesi

Tatil köyü tartışması, Arnavutluk’ta yolsuzluk, devletin ele geçirilmesi ve siyasi iktidar ile özel sektör çıkarları ile kamu kurumları arasındaki ilişki konusunda kamuoyunda yaygın bir endişenin hakim olduğu bir zamanda ortaya çıktı. Freedom House, 2025 raporunda Arnavutluk’u "kısmen özgür" olarak sınıflandırdı ve adalet sisteminde yapılan reformlara rağmen yolsuzluk ve rüşvetin hâlâ önemli sorunlar olmaya devam ettiğini belirtti. Avrupa Komisyonu'nun 2025 Arnavutluk raporunda, yolsuzlukla mücadeleye yönelik kurumsal çerçevenin mevcut olduğu, ancak önleyici tedbirlerin hâlâ iyileştirilmesi gerektiği ve devlet polisinin yolsuzluğa karşı son derece savunmasız kaldığı belirtilirken, YOSMÖB'ü üst düzey yolsuzluk davalarında elde ettiği olumlu sonuçlara da değinildi.

Yorumcular, protestoları oligarşik etki, şeffaf olmayan kamu karar alma süreçleri ve yasaların özel çıkarlar ya da bunu, yasaların özel çıkarları veya siyasi bağlantıları bulunan kişi ve grupların menfaatleri doğrultusunda kullanıldığı yönündeki daha geniş kapsamlı eleştirilerle ilişkilendirdiler. BiEPAG, Flamingo Devrimi’ni, özel güvenlik güçlerinin uyguladığı şiddet, şeffaf olmayan yasa değişiklikleri ve ele geçirilmiş medya ortamı dahil olmak üzere Arnavutluk’un "sistemik zayıflıklarını" ortaya çıkaran bir olay olarak nitelendirdi.

Rama'nın başbakanlığı döneminde meydana gelen birkaç büyük yolsuzluk ve ihalelerle ilgili dava, protestoların ortaya çıkmasına zemin hazırlayan genel sebeplerden biri oldu. Arnavutluk'taki atık yakma tesisleri skandalında, eski Çevre Bakanı Lefter Koka, atık yakma tesisleri sözleşmeleriyle ilgili yolsuzluk, görevi kötüye kullanma ve kara para aklama suçlamaları nedeniyle hapis cezasına çarptırılırken, eski Başbakan Yardımcısı Arben Ahmetaj da aynı olayla bağlantılı olarak suçlandı ve Arnavutluk’tan ayrılarak suçlamaları reddetti. SPAK’ın, Başbakanlığa bağlı olan ve dijital altyapı ile e-Albania sözleşmelerini yöneten Ulusal Bilgi Toplumu Ajansı'ndaki (UBTA) kamu ihalelerinde usulsüzlük yapıldığı yönündeki iddialara ilişkin başlattığı soruşturmanın ardından, UBTA kamu ihale skandalı da devlet ihalelerine yönelik daha geniş kapsamlı eleştirilerin bir parçası hâline geldi.

Demokrasinin gerilemesi ve iktidarın tek elde toplanması

Protestolar, aynı zamanda demokratik gerileme, iktidarın tek elde toplanması ve uzun vadeli siyasi kutuplaşma konusundaki endişeler nedeniyle de gerçekleşti. Edi Rama liderliğindeki Sosyalist Parti, 2013 yılından bu yana Arnavutluk’u yönetmekte olup, 2025 yılında üst üste dördüncü kez parlamento seçimlerini kazandı. Freedom House, Arnavutluk siyasetini rekabetçi ancak oldukça kutuplaşmış olarak tanımlamış; siyasi partilerin ise çoğu zaman önde gelen siyasi figürler etrafında örgütlendiğini belirtmiştir.

Analistciler, protestoları oligarşik etki, şeffaf olmayan kamu karar alma süreçleri ve yasaların özel çıkarlar veya siyasi bağlantıları olan çıkarlar için kullanılması gibi daha geniş kapsamlı eleştirilerle ilişkilendirdiler. BiEPAG, Flamingo Devrimi’ni, özel güvenlik güçlerinin uyguladığı şiddet, şeffaf olmayan yasa değişiklikleri ve ele geçirilmiş medya ortamı dahil olmak üzere Arnavutluk’un “sistemik zayıflıklarını” ortaya çıkaran bir olay olarak nitelendirdi. Diğer analizlerde ise protestolar, iktidarı ve kurumları suistimal etmekle, medya dünyasının bazı kesimlerini ele geçirmekle ve yasaları partizan amaçlar için araçsallaştırmakla suçlanan siyasi elitlere yönelik daha geniş çaplı öfkenin bir yansıması olarak tanımlandı.

Rama döneminde seçimlerle ilgili tartışmalar da, protestocuların devlet kurumlarına ve siyasi iktidara yönelik daha geniş kapsamlı eleştirilerinin bir parçası oldu. 2019 yılında Bild gazetesi, 2017 parlamento seçimleriyle ilgili ses kayıtlarını yayınladı. Bu kayıtlar arasında, muhalefet partileri ve eleştirmenlerin oy karşılığında para alma, baskı ve siyaset ile organize suç arasındaki bağlantıların kanıtı olarak nitelendirdiği, Sosyalist Parti yetkilileri ile yerel nüfuz sahiplerinin yer aldığı konuşmalar da bulunuyordu. 2021’deki Patronageists skandalı, kişisel verilerin kullanımı ve partiye bağlı seçmen izleme uygulamaları konusunda yeni endişelere yol açtı. Lapsi.al’ın, Sosyalist Parti ile bağlantılı olduğu iddia edilen bir veri tabanında, Tiran’da yaşayan yaklaşık 910.000 seçmen veya sakinin kişisel bilgileri ile siyasi tercih notlarının yer aldığını bildirmesinin ardından bu endişeler daha da arttı. AGİT/ODIHR’nin 2025 parlamento seçimlerine ilişkin nihai raporunda, seçimlerin rekabetçi bir ortamda gerçekleştiği ve profesyonel bir şekilde yönetildiği belirtilmiş, ancak adayların eşit şartlarda yarışamadığı ifade edilmiş ve baskı, kamu kaynaklarının kötüye kullanılması, kamu çalışanlarına baskı uygulanması ve para karşılığında oy kullanılması iddialarına değinilmiştir.

2026 yılında, Rama’nın cezai soruşturma altında olan bakanların görevden uzaklaştırılmasını engelleyecek bir yasa tasarısı hazırladığını duyurmasının ardından, kuvvetler ayrılığına ilişkin eleştiriler de arttı. Reuters’un haberine göre, muhalefet partileri bu önerinin yargı bağımsızlığını zedeleyeceğini ve Rama’nın siyasi yakınlarını koruyacağını belirtirken, Rama ise yargıyı yetki aşımı yapmakla suçladı. Bu öneri, kamu ihalelerinin manipüle edildiği iddialarını reddeden Başbakan Yardımcısı ve Altyapı Bakanı Belinda Balluku’nun da aralarında bulunduğu üst düzey hükümet yetkililerine yönelik yolsuzluk soruşturmaların sonrasında gündeme geldi.

Medyanın ele geçirilmesi ve hükûmetin etkisi

Medyanın ele geçirilmesi ve kamunun üzerindeki siyasi etkisi konusundaki endişeler de protestoların arka planında yer aldı. Sınır Tanımayan Gazeteciler tarafından yayınlanan 2026 Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Arnavutluk, 180 ülke arasında 83. sırada yer aldı. Raporda, basın özgürlüğü ve medyanın bağımsızlığının; iş dünyası ile siyaset arasındaki çıkar çatışmaları, yasal çerçevedeki eksiklikler ve taraflı düzenlemeler nedeniyle tehdit altında olduğu belirtildi. Ayrıca raporda, yetkililere eleştirel yaklaşan gazetecilerin sıklıkla itibarını sarsmaya yönelik saldırılara maruz kaldığı, devletin elindeki bilgilere erişimin zor olduğu ve otosansürün yaygın olduğu belirtildi.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü de benzer şekilde, medya kuruluşlarının mülkiyetinin az sayıda kişi veya grubun elinde toplanmasının, bu alandaki şeffaflık eksikliği ve kamu hizmeti veren medya kuruluşlarının bağımsızlığı konusundaki endişelere dikkat çekerken, 2025 yılında gazetecilere yönelik tehdit ve saldırı vakalarının arttığını bildirdi.

Protestoların ilk sıralarında medyanın kontrolü, yorumcular ve aktivistler tarafından gündeme getirilen konulardan biri haline geldi. BiEPAG, bazı ana akım medya kuruluşlarının canlı yayınları görmezden geldiğini veya protestolar hakkında yanlış bilgiler yaydığını, buna gösterilerin dışarıdan desteklendiği ya da yabancı güçler tarafından desteklendiği tarafından kışkırtıldığı iddialarını abartarak yaydıklarını öne sürdü. Ayrıca Reporter.al, protestolarla ilgili anlatıya karşı yapay zekâ tarafından üretilen görsellerin ve polis kameralarından elde edilen görüntülerin kullanıldığını aktardı ve bu bilgilendirme kampanyasını, hareketi itibarsızlaştırma çabalarıyla ilişkilendirdi. Bu nedenle protestocuların sosyal medya, canlı yayınlar, memeler ve diaspora ağlarını yoğun biçimde kullanması; geleneksel medyaya duyulan güvensizliğin yanı sıra, hükûmetin ulusal yayıncılar ve büyük özel medya kuruluşları üzerinde etkili olduğu yönündeki algıya verilen bir tepki olarak değerlendirildi.

Rama döneminde daha önce yaşanan basın özgürlüğü tartışmaları da protesto hareketinin ana akım medyaya ve resmi anlatılara duyduğu güvensizliği şekillendirdi. 2019 yılında Rama hükümeti, eleştirmenler tarafından “iftira önleme” paketi olarak bilinen ve Arnavutluk’un medya mevzuatında değişiklikler öngören bir tasarı sundu. Bu tasarı, Görsel-İşitsel Medya Kurumu’na çevrimiçi medya kuruluşlarına para cezası verme ve içeriklerin kaldırılmasını veya engellenme yetkisi verecekti. Arnavut ve uluslararası medya kuruluşları, bu yasa tasarılarını ifade özgürlüğüne ve çevrimiçi gazeteciliğe yönelik bir tehdit olarak eleştirdi. Arnavutluk Ombudsmanı, yasa tasarılarının uluslararası standartlara uymadığını belirtirken, Venedik Komisyonu daha sonra birkaç eksiklik tespit ederek ifade özgürlüğünü korumaya yönelik değişiklikler önerdi.

Rama, Arnavutluk’taki basın özgürlüğüne ilişkin değerlendirmeler konusunda Sınır Tanımayan Gazeteciler ile de kamuoyu önünde artışmaya girmiştir. Arnavutluk’un Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ndeki sıralamasında gerilemesinin ardından Rama, sivil toplum kuruluşunun eleştirilerini bir kısmını "yalanlar" ve "hayaller" olarak nitelendirmiştir. Sınır Tanımayan Gazeteciler, buna karşılık olarak Rama'nın, gazetecilere yönelik baskılarına eleştirdi ve eleştirel gazetecilere yönelik siyasi saldırılara ve baskılara dikkat çekti.

Protestoların başlangıcı

Zvërnec sakinleri, tatil köyüyle alakalı gelişmeden haberdar edilmeyerek durumu medya haberleri aracılığıyla öğrendi. Nisan 2026'nın sonunda, Zvërnec South Adriatic Development şirketi, tartışmalı bir çalışma iznine dayanarak yürüttüğü hazırlıklar kapsamında Zvërnec-Portonovo'daki koruma altındaki kıyı bölgesinin bir kısmını çitle çevirdi. Köy muhtarı Kostac Konomi gibi bölge sakinleri, sahilde 3951 numaralı kadastro bölgesi içerisinde hak iddia ettikleri, atalarından kalma mülklerin bulunduğunu belirtti. Bölge halkının, Artur Shehu gibi iş insanlarıyla arazi mülkiyeti konusunda yaklaşık yirmi yıldır hukuki anlaşmazlıklar yaşadığı ifade edildi.

Balkan Insight’ın Arnavutluk’taki kolu olan Reporter.al, Zvërnec South Adriatic Development şirketinin Ağustos 2024’te kurulduğunu ve sahiplerinin kimliklerini gizleyen Hollandalı tröst olan Dutch Trust Management B.V.’ye ait olduğunu bildirdi. Şirket, paravan şirketler ağı aracılığıyla Sazan Adası projesine ve Katarlı yatırımcı kardeşler Ramez el-Hayyat ile Muhammed el-Hayyat’a bağlıdır. Söz konusu haber kaynağı, şirketin Zvërnec’teki turistik tesisler için Ulusal Arazi Konseyi’nden resmi olarak yayınlanmamış iki geliştirme izni aldığını ve daha sonra şirket temsilcilerinin denetçilere, Reporter.al’ın hâlâ resmî onay beklediğini belirttiği AZHT belgesini sunmasının ardından hazırlık amaçlı çit ve erişim yolu çalışmalarının gerçekleştirildiğini de bildirdi.

30 Mayıs 2026'da, aktivistler ve bölge sakinleri özel güvenlik görevlileri tarafından saldırıya uğradı. Polis olay yerindeydi ancak bir gösterici çitlerle çevrili alanın içine sürüklenirken müdahale etmedi. Bu gelişmeler, yerel düzeydeki anlaşmazlığın Tiran’da kitlesel protestolara dönüşmesine yol açtı.

Sembol

Narta Lagünü üzerinde uçan flamingolar

Flamingo, birçok medya kuruluşu tarafından "Flamingo Devrimi" olarak nitelendirilen protestoların sembolü hâline geldi. Büyük flamingolar (Phoenicopterus roseus), koruma altındaki Vjosa-Narta sulak alan ekosisteminde yaşayan türler arasındadır. Gösteriler sırasında protestocular flamingo maketleri ve şişme flamingolar kullandılar.

Bazı protesto görsellerinde Arnavutluk bayrağındaki kartal, flamingolarla değiştirilmiş ve kırmızı arka plan, denize ve sulak alan ekosistemine atıfta bulunmak üzere maviye dönüştürülmüştü. BalkanWeb, flamingoyu mevcut hiçbir Arnavut siyasi partisiyle doğrudan bağlantısı olmayan bir sivil protesto sembolü olarak tanımladı.

One Piece manga serisindeki Hasır Şapka Korsanları'nın Jolly Roger bayrağının da protestolarda görüldüğü bildirildi. Bu bayrak, uluslararası alanda gençlerin öncülüğündeki diğer protesto hareketlerinde de kullanılmıştır. Bazı kaynaklar, Z Kuşağının gösterilerin düzenlenmesinde ve kullanılan sembollerde öne çıkması nedeniyle Flamingo Devrimi'nin "Z Kuşağı protestoları" olarak nitelendirdi.

Talepler

Hareketin dile getirdiği talepler; siyasi, anayasal, ekonomik ve çevresel hedefleri bir araya getiriyordu. Beş maddelik talep belgesi, üç haftadan fazla süren gösteriler sırasında vatandaşlardan gelen öneriler doğrultusunda Protesto Koordinasyon Grubu tarafından hazırlandı. Bu metin, 22 Haziran’da, Arnavut medyası tarafından eski bir Kosova Kurtuluş Ordusu üyesi olarak tanımlanan eski Arnavut ordusu subayı Dritan Goxhaj tarafından ilk kez kamuoyuna okundu. Koordinasyon grubu daha sonra bu belgeyi, Arnavutluk’ta akredite edilmiş Batılı büyükelçilere ve diplomatik misyon başkanlarına resmî bir mektupla gönderdi. Mektup, grup adına Entela Koya, Arben Kola, Megan Balay, Edviol Kulluri, Luçyana Kokay, Gentyan Progni, Gyon Ndoy, Etleva Merko, Everest Bardhi, Perparim Gyeka, Mevlan Mata, İlir Cemalay ve Maryen Rama tarafından imzalandı.

  1. Başbakan Edi Rama ile hükûmet kabinesinin tamamının istifası.
  2. Açıkça belirlenmiş 12 aylık görev süresine sahip, partiler üstü bir teknik geçiş hükûmetinin kurulması.
  3. Vatandaşların kanun önünde tam eşitliğini güvence altına alan ve ulusal referandumla onaylanacak yeni bir anayasanın hazırlanması. Önerilen anayasa reformunun aşağıdaki değişiklikleri içermesi:
    1. Seçim Kanunu'nun değiştirilmesi.
    2. Siyasi parti ve kuruluşların finansmanını düzenleyen mevzuatın değiştirilmesi.
    3. Başbakanlık görevinde bulunan herhangi bir kişinin, tam veya kısmi dönemler dâhil olmak üzere hayatı boyunca en fazla iki dönem görev yapabilmesi.
  4. Hareketin başlangıçtaki ekonomik ve çevresel taleplerinin sürdürülmesi. Bu talepler arasında şunlar yer almaktadır:
    1. Korunan alanlara ilişkin kanunda yapılan değişikliklerin yürürlükten kaldırılması.
    2. Kültürel mirasa ilişkin kanunda yapılan değişikliklerin yürürlükten kaldırılması.
    3. "Dağ Paketi" olarak bilinen yasal düzenlemeler paketinin yürürlükten kaldırılması.
    4. Stratejik yatırımları düzenleyen statü ve yasal çerçevenin yürürlükten kaldırılması.
  5. Vatandaşlar ile devlet arasında yeni bir toplumsal sözleşmenin oluşturulması; bu sözleşmenin aydınlar, teknik uzmanlar ve protesto alanındaki katılımcılar tarafından doğrudan önerilen herhangi bir siyasi partiye bağlı olmayan vatandaşlarla yapılacak istişareler yoluyla hazırlanması.

Protestolar

Şubat 2026: Rrjoll protestoları

2 Şubat 2026 tarihinde, Velipojë bölgesindeki Baks-Rrjoll sakinleri, inşaat makinelerinin şantiyeye geri dönmesinin ardından Blue Borgo turizm projesine karşı yeni bir protesto dalgası başlattı. Sakinler, mülkiyet anlaşmazlıkları hâlâ çözülmemişken, yerel ailelerin hak iddia ettiği arazilerin proje için kullanıldığını belirttiler. 4 Şubat itibarıyla Arnavut medyası, gösterilerin üst üste üçüncü gününe girdiğini, bölge sakinleri ile polis arasında zaman zaman arbede yaşandığını ve yaklaşık 60 ailenin temsilcilerinin inşaat çalışmalarının durdurulmasını talep ettiğini aktardı.

4 Şubat itibarıyla, Arnavutluk’taki Rrjoll anlaşmazlığı, iş adamı Bashkim Ulaj ve şirketi Gener 2 ile bağlantılı bir tatil köyü projesine odaklanmıştı. Protestolar inşaat sahasının ötesine yayıldı; YOSMÖB binası önünde düzenlenen bir gösteri ve mülkiyet belgelerinde olduğu iddia edilen usulsüzlüklerin soruşturulması yönündeki çağrılar da bu protestoların bir parçası oldu.

Rrjoll protestoları, ana muhalefete yönelik eleştirilerin de odağı hâline geldi. Yerel basında Demokratik Parti temsilcilerinin gösterilere katılmaması sorgulanırken, bir bölge sakini Ulaj’ın tatil köyü projesine karşı düzenlenen protestoya destek vermediği gerekçesiyle Sali Berisha’yı açıkça eleştirdi.

Notlar

Kaynakça

  1. 1 2 3 "Albania protests swell as opposition to Kushner resort persists". Reuters. 10 Haziran 2026. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  2. 1 2 "The Flamingo Revolution — How Albania's Civic Protest Exposes Lack of Transparency and Media Capture". BiEPAG. 5 Haziran 2026. 12 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  3. ↑ Karaj, Vladimir (10 Haziran 2026). "Dezinformimi si mjet politik: Si u fabrikua 'zhvendosja e investimit në Mikonos'". Reporter.al (Arnavutça). 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2026.
  4. 1 2 "Clashes with residents at the Zvërnec protest, "Myrto Security 1.3A" and "Major Security" licenses revoked". BalkanWeb (İngilizce). 1 Haziran 2026. 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  5. 1 2 Agolli, Hameraldi; Cimili, Zana (2 Temmuz 2026). "Albanian police use tear gas and pepper spray as Tirana protest turns violent". Associated Press. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2026.
  6. ↑ "LIVE-Përshkallëzohet situata! Shoqërime në masë të protestuesve, të shtirë në tokë e të prangosur, policët bëhen gardh, pengojnë pamjet". BalkanWeb (Arnavutça). 2 Temmuz 2026. 2 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2026.
  7. 1 2 ""Niko Qarkaj është dhunuar nga policia, pas krizave të epilepsisë"/ Avokati i protestuesit të ndaluar: Është në grevë urie, gjendja e tij jo e mirë. Njoftuam Avokatin e Popullit dhe "Helsinkin"". BalkanWeb (Arnavutça). 4 Temmuz 2026. 25 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2026.
  8. ↑ "Kushner project being developed on disputed land, Albanian villagers say". Reuters. 13 Haziran 2026. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  9. ↑ "Kundër ndërtimit të resortit/ Me darë me vete për të prerë telat me gjemba, banorët e Rrjollit hidhen në protestë". BalkanWeb (Arnavutça). 14 Haziran 2026. 14 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  10. 1 2 "Albania's flamingo protests: When a government sells off a wetland, it's selling off democracy too". BirdLife International. 4 Haziran 2026. 11 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2026.
  11. ↑ "Albania's Rama vows to push on with Kushner-linked luxury resort despite protests". Reuters. 8 Haziran 2026. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  12. 1 2 3 4 5 "Protesta e qytetarëve shpall 5 kërkesat drejtuar Ramës". Lapsi.al (Arnavutça). 22 Haziran 2026. Erişim tarihi: 22 Haziran 2026.
  13. 1 2 3 4 5 "Protestuesit paraqesin 5 kërkesat: Dorëheqje e panegociueshme e Ramës, qeveri teknike e kufizim mandati të kryeministrit..." Syri.net (Arnavutça). 22 Haziran 2026. 25 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2026.
  14. 1 2 "Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin?". VNA (Arnavutça). 2 Haziran 2026. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2026.
  15. ↑ "Shehaj pranon përfshirjen e "Mundësisë" në protestat për Zvërnecin: Kemi qenë nga Thethi deri në Nartë". VNA (Arnavutça). 1 Haziran 2026. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2026.
  16. ↑ "Arlind Qori nuk e fsheh: "Lëvizja Bashkë" organizatore e protestave për Zvërnecin". VNA (Arnavutça). 1 Haziran 2026. 5 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2026.
  17. ↑ "Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin?". vna.al. 2 Haziran 2026. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  18. ↑ "Adriatik Lapaj merr pjesë në protestën për Zvërnecin - Shqiptarja.com". shqiptarja.com (Arnavutça). Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  19. ↑ "'Neomalësorja' largohet nga grupi i PS: Do jem deputete e pavarur, idealet e vlerat e mia janë ato që i kam pasë pa u bashkuar me parti - Shqiptarja.com". shqiptarja.com (Arnavutça). 18 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  20. ↑ "VIDEO/ Braktisi Edi Ramën, deputetja Marjana Koçeku i bashkohet protestës". Syri.net (Arnavutça). 20 Haziran 2026. Erişim tarihi: 20 Haziran 2026.
  21. ↑ Erebara, Gjergj (23 Nisan 2025). "Aleanca e pashpallur PS-PSD bëhet aleancë e kushtëzuar". Reporter.al (Arnavutça). 6 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.
  22. ↑ ""Aleancë vetëm me PS", Doshi: PSD pas 11 maji do bashkëpunojë vetëm me Ramën". ABC News (Arnavutça). 29 Nisan 2025. 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.
  23. 1 2 "Truproja tërhoqi zvarrë protestuesin, por kompania nuk kishte kontratë me investitorët, "Helsinki" për protestën në Zvërnec: Policia e prokuroria të hetojnë!". BalkanWeb (Arnavutça). 2 Haziran 2026. 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2026.
  24. ↑ "Përplasjet para Kuvendit mes protestuesve dhe policisë/ QSUT dhe "Trauma" në njoftim zyrtar: U paraqitën 15 efektivë dhe 4 qytetarë" (Arnavutça). 2 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  25. ↑ ""Niko Qarkaj është dhunuar nga policia, pas krizave të epilepsisë"/ Avokati i protestuesit të ndaluar: Është në grevë urie, gjendja e tij jo e mirë. Njoftuam Avokatin e Popullit dhe "Helsinkin"" (Arnavutça). Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  26. ↑ "17 të plagosur nga përplasjet, dhunë dhe rrahje nga policia ndaj protestuesve". Lapsi. 23 Temmuz 2026. 24 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  27. ↑ "FOTO+VIDEO- Policia i hodhi spraj në fytyrë, protestuesi niset me ambulancë drejt spitalit". www.panorama.com.al (Arnavutça). 25 Ağustos 2026. 27 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  28. ↑ ""Në spital pështynte gjak": Përplasje në Zvërnec gjatë protestës kundër resortit në zonë të mbrojtur" (Arnavutça). 30 Mayıs 2026. 30 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  29. ↑ "Përplasjet para Kuvendit mes protestuesve dhe policisë/ QSUT dhe "Trauma" në njoftim zyrtar: U paraqitën 15 efektivë dhe 4 qytetarë" (Arnavutça). 2 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  30. ↑ ""Nuk figurojnë si roje të sigurisë private"/ Pas dhunuesit Gerald Biba, arrestohen edhe 2 personat që tërhoqën zvarrë protestuesin në Zvërnec". BalkanWeb (Arnavutça). 3 Haziran 2026. 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2026.
  31. ↑ "Tension para komisariatit 3/ Protestuesit thyejnë xhamat, ndërhyn policia". Lapsi.al (Arnavutça). 5 Temmuz 2026. 6 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2026.
  32. ↑ ""Në spital pështynte gjak": Përplasje në Zvërnec gjatë protestës kundër resortit në zonë të mbrojtur" (Arnavutça). 30 Mayıs 2026. 30 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  33. ↑ Meno, Suela (17 Haziran 2026). "Policia procedon 16 protestues, 2 në kërkim: U futën në 'fun zone' te Sheshi 'Skënderbej' dhe penguan qarkullimin". Euronews Albania (Arnavutça). 19 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  34. ↑ Meno, Suela (17 Haziran 2026). "Policia procedon 16 protestues, 2 në kërkim: U futën në 'fun zone' te Sheshi 'Skënderbej' dhe penguan qarkullimin". Euronews Albania (Arnavutça). 19 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  35. ↑ administrator (19 Haziran 2026). "Tiranë/Procedohen penalisht 27 shtetas". Policia e Shtetit (İngilizce). 19 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  36. ↑ "Bllokimi i qarkullimit gjatë marshimeve në rrugët e Tiranës, procedohen penalisht 11 protestues". top-channel.tv (İngilizce). 26 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  37. ↑ "'Jepe dorëheqjen!' - Protestat s'ndalen, Rama i 'ndërsen' policinë! Procedon penalisht 31 persona!". Syri | Lajmi i fundit (Arnavutça). 29 Haziran 2026. 29 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2026.
  38. 1 2 "Rikthehen fadromat për resortin 'Blue Borgo' në Velipojë, banorët i presin me protestë: Po na grabit pronat!". Alfa Press (Arnavutça). 2 Şubat 2026. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  39. 1 2 3 "Protesta në Velipojë në ditën e tretë, një person humb ndjenjat gjatë përplasjes me policinë: Të hetohet Hipoteka, u zaptuan tokat". VNA (Arnavutça). 4 Şubat 2026. 8 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  40. ↑ "Protestat në Thumanë-Kashar, përse Berisha nuk ia përmend fare emrin ndërtuesit, përfituesit dhe botuesit Bashkim Ulaj?". Shqiptarja.com (Arnavutça). 14 Ağustos 2024. 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  41. 1 2 3 "Protesta kundër resortit të Ulajt/ Banori pyet Berishën: Pse nuk na mbështet, a mos ke edhe ti dorë?". Prapaskena (Arnavutça). 7 Şubat 2026. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  42. ↑ "'Strategjikët e Ramës' në Baks-Rrjoll/ Avokati i banorëve: Kallëzim penal për korrupsion, falsifikim dhe grup të strukturuar". Syri.net (Arnavutça). 5 Şubat 2026. 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  43. ↑ "Dita e tretë e protestës së banorëve të Baks-Rrjoll, pse nuk po mbështetën nga deputetët e PD në Shkodër?!". ShkodraWeb (Arnavutça). 4 Şubat 2026. 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  44. ↑ "Photos emerge/ Ivanka Trump visited Albania in July, accompanied by her husband and the President of Albania…" (İngilizce). 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  45. 1 2 Burdeau, Cain (5 Haziran 2026). "As bulldozers roll, 'flamingo revolution' erupts in Albania against Kushner-Trump luxury resort". Courthouse News Service (İngilizce). 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  46. 1 2 3 4 5 6 7 "Sold to the Trump family: one of the last undeveloped islands in the Mediterranean". The Guardian (İngilizce). 24 Haziran 2025. ISSN 0261-3077. 13 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  47. 1 2 3 4 5 6 Kent, Lauren (6 Haziran 2026). "Ivanka Trump plans a luxury resort on a protected beach. Locals and conservationists aren't thrilled. | CNN". CNN (İngilizce). Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  48. 1 2 3 4 5 6 "The Investors Behind the Trump Family's Albanian Resort" (İngilizce). 29 Mayıs 2026. 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  49. ↑ FAKTOJE (29 Mayıs 2026). "Debati për Zvërnecin, 2.6 milionë m² ndërtim pa leje mjedisore, Rama: S'po falim gjë, është pronë private". Faktoje.al (Arnavutça). 19 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  50. ↑ Erebara, Gjergj (15 Ocak 2025). "Albania Greenlights Jared Kushner Plan to Develop Island as Luxury Resort". Balkan Insight (İngilizce). 9 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  51. 1 2 "Albanians protest over Kushner-linked luxury resort on pristine coastline".
  52. ↑ ""Në spital pështynte gjak": Përplasje në Zvërnec gjatë protestës kundër resortit në zonë të mbrojtur" (Arnavutça). 30 Mayıs 2026. 30 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  53. 1 2 "Kompania e projektit në Zvërnec reagon pas protestave: Investim mbi 4 miliardë euro, do hapen 10 mijë vende pune! Trualli është pronësi private, i blerë nga pronarët e ligjshëm". www.panorama.com.al (Arnavutça). 29 Ağustos 2026. 1 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2026.
  54. 1 2 "Albania: Freedom in the World 2025 Country Report". Freedom House (İngilizce). 2 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  55. ↑ "Albania Report 2025" (PDF). 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  56. 1 2 3 BiEPAG. "The Flamingo Revolution — How Albania's Civic Protest Exposes Lack of Transparency and Media Capture" (İngilizce). 21 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  57. ↑ "Albania's Rama seeks fourth term in election dominated by graft, EU membership". 3 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  58. ↑ "Former environment minister in Albania sentenced to prison in bribery case". AP News (İngilizce). 25 Eylül 2023. 16 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  59. ↑ "Arben Ahmetaj Case: Deputy PM involved in incinerators concession…". Transparency.org (İngilizce). 19 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  60. ↑ Times, Tirana (25 Aralık 2025). "Secret tenders, violence and kidnappings, BIRN: The staggering profits of AKSH contractors - Tirana Times" (İngilizce). 19 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  61. ↑ "SPAK Seizes €40 Million in Assets in Expanding AKSHI Investigation". ALBANIA DAILY NEWS (İngilizce). 28 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2026.
  62. ↑ "Parliamentary elections in Albania". www.kas.de (İngilizce). 15 Mayıs 2025. Erişim tarihi: 5 Eylül 2026.
  63. ↑ BiEPAG. "The Flamingo Revolution — How Albania's Civic Protest Exposes Lack of Transparency and Media Capture". BiEPAG (İngilizce). 21 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026.
  64. ↑ "The Flamingo Movement: Why Albania needs a new political contract". Institut Jacques Delors (İngilizce). 1 Ocak 1970. 26 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026.
  65. ↑ "E plotë/ 16 përgjimet e reja të BILD: Si u blenë votat në Dibër".[ölü/kırık bağlantı]
  66. ↑ "Albania: Alarm over indications of personal data breach, election…". Transparency.org (İngilizce). 22 Nisan 2021. 24 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  67. ↑ "Albanian authorities interrogate publisher of Lapsi.al, demand outlet turn over confidential information". Committee to Protect Journalists (İngilizce). 5 Mayıs 2021. 24 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  68. ↑ "Albania parliamentary elections 2025: ODIHR election observation mission final report | OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights". odihr.osce.org (İngilizce). 23 Ekim 2025. 18 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  69. ↑ "Albanian PM seeks to stop judiciary from suspending ministers". 4 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  70. ↑ "Albanian court dismisses PM Rama's deputy over corruption charges". 4 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  71. ↑ "Albania | RSF". rsf.org (İngilizce). 25 Haziran 2026. 18 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  72. ↑ LatteCreative; Engelbrecht-Bogdanov, Pia (15 Nisan 2026). "2025 Rule of Law brief: Albania". Transparency International EU (İngilizce). 18 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  73. 1 2 3 "Si u përdorën fotot me IA dhe kamerat e policisë kundër protestës për Zvërnecin - Reporter.al" (Arnavutça). 4 Haziran 2026. 6 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  74. ↑ Kostreci, Keida (18 Aralık 2019). "Albania Approves Controversial Anti-Defamation Laws". Voice of America (İngilizce). 21 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  75. ↑ Erebara, Gjergj (18 Aralık 2019). "Albania Approves Controversial Media Laws Despite Bitter Protests". Balkan Insight (İngilizce). 5 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  76. ↑ "Albanian Ombudsman: Media Laws Do Not Meet International Standards". Exit.al. 18 Aralık 2019. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  77. ↑ Euractiv (9 Mayıs 2022). "Reporters Without Borders clap back at Albanian prime minister's denials". Euractiv (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  78. ↑ "Albanian Prime Minister Claims RSF Report Is Lies, Fantasy". Exit.al. 3 Mayıs 2022. 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.[ölü/kırık bağlantı]
  79. ↑ "Jared Kushner's Luxury Resort in Albania Launched Amid Controversy - Reporter.al" (İngilizce). 7 Mayıs 2026. 3 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  80. ↑ Karaj, Vladimir (10 Haziran 2026). "Last Straw: Albania's 'Flamingo Revolution' Fuelled by Long-Standing Grievances". Balkan Insight (İngilizce). 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2026.
  81. ↑ Smith, Helena (22 Haziran 2026). "'We want a new Albania': protests against Jared Kushner-backed resort turn anger on government". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  82. ↑ "Press Review - Albania's 'flamingo revolution' against Jared Kushner-backed luxury resort". France 24 (İngilizce). 4 Haziran 2026. 10 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  83. ↑ "Albania's growing 'flamingo revolution' targets Jared Kushner resort". POLITICO (İngilizce). 3 Haziran 2026. 8 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  84. ↑ Shumka, Spase; Bego, Ferdinand; Beqiraj, Sajmir; Paparisto, Anila; Kashta, Lefter; Miho, Aleko; Nika, Olsi (22 Kasım 2018). "The Vjosa catchment – a natural heritage". 155: 349-377.
  85. 1 2 español, ZANA CIMILI Leer en (3 Haziran 2026). "What to know about opposition in Albania to a Trump family-linked resort project". AP News (İngilizce). 4 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  86. ↑ "Albania is not for sale', protesters say over Kushner-linked luxury resort near a protected wetland".
  87. ↑ ""In the name of protest"/ Mocking the Albanian flag, anarchists replace it with a flamingo". CNA. 4 Haziran 2026. 4 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  88. ↑ "From roses to flamingos: Is the first symbol of an Albanian civic revolt emerging?" (İngilizce). 8 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  89. 1 2 "Çfarë është flamuri i zi që u shfaq në protestë? Simbolika dhe përdorimi nga "Gen Z" kundër autoritarizmit". www.tpz.al. 3 Haziran 2026. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  90. ↑ Ratcliffe, Rebecca; correspondent, south-east Asia (24 Eylül 2025). "'A symbol of liberation': how the One Piece manga flag became the symbol of Asia's gen Z protest movement". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. 24 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  91. ↑ FAKTOJE (3 Haziran 2026). "Protesta e brezit Gen Z". Faktoje.al (Arnavutça). 5 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  92. 1 2 3 "Protesta e qytetarëve shpall 5 kërkesat drejtuar Ramës". Lapsi. 22 Haziran 2026. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  93. 1 2 3 "Dita e 23-të e protestës - Protestuesit paraqesin 5 kërkesat: Dorëheqje e panegociueshme e Ramës, qeveri teknike e kufizim mandati të kryeministrit..." Syri | Lajmi i fundit (Arnavutça). 22 Haziran 2026. 25 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  94. ↑ "Një protestues në shënjestër/ Si u mobilizua pushteti kundër Dritan Goxhajt". Lapsi. 24 Haziran 2026. 25 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  95. ↑ "Kush është Dritan Goxhaj, ish-ushtari i UÇK-së që Rama dhe Balla e quajnë "zëdhënës të Iranit"". vna.al. 23 Haziran 2026. 9 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  96. ↑ "EMRAT / Bëhet publik grupi koordinator i protestës. Letra ambasadorëve kryesorë në Tiranë për pesë kërkesat e tyre". prapaskena.com. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  97. ↑ "DOKUMENTI+EMRAT/ Grupit Koordinues i protestave, letër ambasadorëve për kërkesat e tyre". Ora News. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  98. ↑ "Protestat/ Report Tv zbulon për herë të parë emrat e Grupit Koordinues! I dërgojnë letër ambasadorëve për pesë kërkesat e tyre (DOKUMENTI) - Shqiptarja.com". shqiptarja.com (Arnavutça). 27 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  99. ↑ "Baks-Rrjolli - 'Strategjikët e Ramës' në Baks-Rrjoll/ Avokati i banorëve: Kallëzim penal për korrupsion, falsifikim dhe grup të strukturuar..." Syri | Lajmi i fundit (Arnavutça). 5 Şubat 2026. 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
  100. ↑ ShkodraWeb (4 Şubat 2026). "Dita e tretë e protestës së së banorëve të Baks- Rrjoll, pse nuk po mbështetën nga deputetët e PD në Shkodër?!". E Verteta nuk negociohet! - The truth is not negotiable! (İngilizce). 7 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.