Fromo Kesaro
| Fromo Kesaro ϕρoµo κησαρo "Roma Sezarı" | |
|---|---|
| Görkemli Hükümdar | |
 Yaklaşık MS 738-745 yıllarına tarihlenen, Fromo Kesaro’ya ait Sasani üslubundaki gümüş sikke. Dış kenarda Baktriya dilinde şu ifade bulunmaktadır: "Görkemli Hükümdar Fromo Kesaro" | |
| Hüküm süresi | MS 739-745 |
| Önce gelen | Tegin Şah |
| Sonra gelen | Bo Fuzhun |
| Babası | Tegin Şah |
| Türk Şahi hükümdarları MS 665-822  | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||
Fromo Kesaro (Baktarça: ϕρoµo κησαρo), Türk Şahiler'in hükümdarlarından biriydi. Batı Türk veya karma Batı Türk-Eftalit kökenli bu hanedan, 7. ile 9. yüzyıllar arasında Kabil ve Kapisa'dan Gandhara'ya kadar uzanan bölgede hüküm sürmüştür.
“Fromo Kesaro” adı, “Roma Sezarı” ifadesinin Baktriya dilindeki fonetik aktarımıdır. Çin kaynaklarında ise isim 拂菻罽娑 (Fulin Jisuo) şeklinde yazılmıştır. Buradaki "Fulin" (拂菻), Tang Hanedanlığı döneminde "Bizans İmparatorluğu" için kullanılan standart Çin adıdır.
"Roma Sezarı" adının kökeni
719 yılından itibaren Tegin Şah, Türk Şahileri'nin hükümdarıydı. 739 yılında ise tahtı oğlu Fromo Kesaro'ya bıraktı. "Fromo Kesaro" adı, muhtemelen "Roma Sezarı" ifadesinin fonetik bir aktarımıydı ve bu ad, 717 yılında ortak düşmanları olan Araplara karşı zafer kazanan dönemin Doğu Roma imparatoru III. Leo İsaurialı’nın “Sezar” unvanına atfen verilmişti.
III. Leo, 719 yılında Orta Asya üzerinden Çin’e kadar ulaşan bir elçilik heyeti göndermişti. Çin yıllıkları bu olayı şu şekilde kaydeder:
"Kaiyuan döneminin yedinci yılının ilk ayında [MS 719], onların hükümdarı [拂菻王, 'Fulin Kralı'] Tokhara’nın Ta-shou-ling’ini [yüksek rütbeli bir görevli] (...) aslanlar ve ling-yang [antilop] sunmak üzere gönderdi; her birinden iki tane vardı. Birkaç ay sonra ise sarayımıza haraçlarla birlikte Ta-te-seng ['yüksek erdem sahibi rahipler'] yollandı."
Fromo Kesaro'nun 738/739'daki Tahta Çıkışı
Türk Şahileri, resmî olarak Çin’deki Tang Hanedanlığı sarayına bağlı vasal bir devlet konumundaydı ve diplomatik meseleler için düzenli olarak elçilik heyetleri gönderiyordu. 738 yılında Tegin Şah, tahtı oğlu Fromo Kesaro’ya bırakmak istediğini bildiren bir talepte bulundu. Bu olaylar Çin yıllıkları Cefu Yuangui’de kayıt altına alınmıştır.
"27. yılda [İmparator Xuanzong dönemi, yani MS 739], kral Wusan Tele Sa [Horasan Tegin Şah için] yaşlılığı nedeniyle oğlu Fulin Jipo’nun [Fulin Jisuo 拂菻罽娑, yani Fromo Kesaro] tahtta kendisinin yerine geçmesini talep eden bir dilekçe sundu. İmparator bunu kabul etti ve ona krallık unvanını bir imparatorluk fermanıyla vermek üzere bir elçi gönderdi."
— Cefu Yuangui (冊府元龜), Cilt 964.
Kaynakça
- 1 2 3 Kim, Hyun Jin (19 Kasım 2015). The Huns (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-317-34090-4. 11 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2024.
- ↑ Rahman, Abdur; Bopearachchi (Ed.), Osmund; Boussac (Ed.), Marie-Françoise (2002). Afghanistan. Ancien Carrefour entre l'Est et l'Ouest (New Light on Khingal, Turk and Hindu Shahis) (PDF). XV. Turnhout, Belgium: Brepols. ss. 37-41. ISBN 2-503-51681-5. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2024.
- ↑ Inaba, Minoru; Balogh, Dániel (2020). "The legend of Xinnie in the seventh and eighth centuries". Balogh, Dániel (Ed.). Hunnic Peoples in Central and South Asia: Sources for their Origin and History. Barkhuis. ss. 103-107. ISBN 978-9-493-19401-4.
- ↑ Piras, Andrea. "FROMO KESARO. Echi del prestigio di Bisanzio in Asia Centrale, in Polidoro. Studi offerti ad Antonio Carile, a cura di G. Vespignani (Centro italiano di Studi sull'Alto Medioevo), Spoleto 2013, pp. 671-690" (İngilizce). s. 681. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Temmuz 2024.
- ↑ "East Asian History Sourcebook: Chinese Accounts of Rome, Byzantium and the Middle East, c. 91 B.C.E. - 1643 C.E." depts.washington.edu. 31 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2026.
- 1 2 Kuwayama (2002). Across the Hindukush of the First Millennium: a collection of papers (PDF) (İngilizce). ss. 195-196.[ölü/kırık bağlantı]
- ↑ Balogh, Dániel (12 Mart 2020). Hunnic Peoples in Central and South Asia: Sources for their Origin and History (İngilizce). Barkhuis. ISBN 978-94-93194-01-4.