| Gammarelli | |
|---|---|
| Ditta Annibale Gammarelli | |
![]() | |
| Kurucu | Giovanni Antonio Gammarelli |
| Konum | |
| Koordinatlar | 41°53′52″N 12°28′38″E / 41.8978°K 12.4772°D |
| Hizmetler | Dini giysi üretimi |
| Önemli kişiler | Alessandra Gammarelli |
| Üyelik | Katolik Kilisesi |
| Resmî site | https://www.gammarelli.com/ |
Gammarelli (tam adıyla Ditta Annibale Gammarelli), litürjik giysiler diken bir terzi olup papanın resmî kıyafet tedarikçisidir. 1798 yılında açılan dükkân, Roma'da, Piazza della Minerva'nın hemen yakınında ve Pantheon'un civarında yer almaktadır.

Gammarelli'nin geçmişi, Giovanni Antonio Gammarelli'nin 1798 yılında, başlangıçta Roma'daki ruhban sınıfına hizmet vermek amacıyla bir işletme açmasına dayanır. Giovanni'nin ardından dükkânın yönetimini oğlu Filippo devraldı. Filippo'nun yerini ise oğlu Annibale aldı. Annibale, 1874 yılında dükkânı Via del Baulari'deki ilk konumundan, bugün de faaliyet gösterdiği Via Santa Chiara 34 numaralı adrese taşıdı. Kiliseye yönelik ürünler satan diğer işletmelerin de bulunduğu bu bölge, Londra'daki Savile Row ile karşılaştırılmıştır. Dükkân, Papalık Kilise Akademisi ile aynı binada yer almaktadır.
Annibale'nin oğulları Bonaventura ve Giuseppe, babalarının anısına dükkânın adını Ditta Annibale Gammarelli olarak değiştirdi. Bonaventura'nın oğlu Annibale, işletmeyi babasından devraldı. Ardından ailenin altıncı kuşağından Maximillian, Lorenzo ve Stefano Paolo işletmenin yönetimini üstlendi.
İkinci Vatikan Konsili'nin din adamlarının kıyafetlerine ilişkin reformları, Doğu Avrupa'daki rahip ve piskoposları Batı'dakilerden ayıran Demir Perde ve Amerika Birleşik Devletleri gibi pazarlarda rahip sayısının azalması, 20. yüzyılın ortalarından itibaren terzihanenin işlerinde gerilemeye yol açtı. Bunun üzerine işletme, gündelik takım elbiseler dikmeye ve Amerikalı müşterilerin ilgisini çekmek amacıyla yün-polyester ve pamuk-polyester karışımlı kumaşlar sunmaya başladı. Papa II. Ioannes Paulus'un 1980'lerin başında Roma'daki rahiplerin ruhban kıyafeti veya sutane giymesini zorunlu tutması da işletmenin iş hacmini artırdı.
Dükkân, 1998 yılında Roma Belediye Başkanı tarafından tarihî atölye olarak tanınmasıyla onurlandırıldı ve 2000 yılında Roma'nın tarihî dükkânları listesine eklendi. Terzihane ilk internet sitesini 2012 yılında açtı. 2016 yılında ise Gammarelli ailesinin altıncı kuşağı işletmenin yönetimini devraldı.
İşletme, COVID-19 pandemisi boyunca müşterilerinin siparişlerini üretmeye ve teslim etmeye devam etti. 2024 yılı itibarıyla Alessia Gammarelli işletmenin sahibi ve yöneticisidir; böylece aile tarihinde kuruluşun yönetimini üstlenen ilk kadın olmuştur. Gammarelli, Avrupa'nın en eski aile işletmelerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Gammarelli, din adamlarına yönelik çeşitli kıyafetler üretmektedir. Bunlar arasında ayinlerin ve diğer litürjik törenlerin icrasında kullanılan litürjik giysiler (örneğin kazula, mitre ve piskopos sandaletleri); litürjiye katılmadan törenleri izleyen din adamlarının giydiği koro giysileri (örneğin zucchetto, mozzetta ve sürplice); ayrıca litürjik törenler dışında gündelik kullanım için tasarlanan sutaneler, saturno şapkaları, kazaklar ve takım elbiseler bulunmaktadır.
Papa'nın tören yöneticisinin giydiği ve Vatikan'da tercih edilen özel bir sürplice türü, üzerinde sade nakış şeritleri bulunan kırık beyaz renkli bir giysidir. Bu giysi zaman zaman Gammarelli sürplicesı olarak adlandırılmaktadır. Mağaza ayrıca din adamlarına yönelik ayakkabılar da satmaktadır. Bu ayakkabılar rahipler için siyah, kardinaller için ise kırmızı renktedir.
İşletme, sunak kartları ve kadehler gibi genel litürjik malzemeler de satmaktadır. Ayrıca 1899 yılında Trastevere'deki Santa Cecilia Kilisesi'nin yeniden kutsanması gibi özel litürjik törenler için süslemeli kumaş örtüler de üretmiştir.
Gammarelli, kardinal kıyafetleri konusunda uzmanlaşmış tedarikçilerden biridir. Francis Spellman, Walter Kasper, Friedrich Wetter ve Joseph Bernardin gibi tanınmış kardinallerin kıyafetlerini hazırlamıştır. Yeni atanan kardinaller çoğu zaman litürjik giysilerini kendileri satın almak yerine, bunları Gammarelli'den temin eden aileleri ve arkadaşları tarafından kendilerine hediye olarak almaktadır.
Mağaza, artık kardinaller tarafından giyilmeyen ancak ölen kardinallerin mezarlarının üzerine asılmaya devam edilen galeronun (geniş kenarlı kardinal şapkası) üretimini sürdüren az sayıdaki işletmeden biridir. Bu şapkanın kullanımı 1969 yılında kaldırılmıştır. Otto Preminger'in 1963 yapımı The Cardinal adlı drama filminin kostümleri de Gammarelli ailesi tarafından hazırlanmıştır.
Mağaza ayrıca Malta Tarikatı, Aziz Silvester Nişanı ve Aziz Lazarus Nişanı gibi papalık şövalyelik nişanlarına ait resmî kıyafet ve nişanları da satmaktadır. 2024 yılından bu yana Avusturya'nın Kutsanmışı I. Karl adına faaliyet gösteren Dua Birliği'nin resmî litürjik giysi tedarikçisidir.
Roman Rota Mahkemesi yargıçlarının kıyafetleri Gammarelli tarafından tasarlanmıştır.
Katolik Kilisesi'nin en yüksek kanonik mahkemesi olan Roman Rota Mahkemesi yargıçlarının resmî kıyafetleri, 1913 yılında Giuseppe Gammarelli tarafından tasarlanmıştır. Bu kıyafetler, mahkeme üyeleri tarafından Boni de Castellane ile Anna Gould'un evliliğine ilişkin davanın görüldüğü duruşmada ilk kez giyilmiştir.
Gammarelli tarafından üretilen çoraplar, "dünyayı dolaşan moda tutkunları arasında kült ürünler" olarak tanımlanmıştır. Fransa'nın eski başbakanı Édouard Balladur'un özellikle beğendiği bu çoraplardan bir çift, 1992 yılında François Fillon'a hediye edilmiştir.
Gammarelli çorapları, Daniel Day-Lewis'in canlandırdığı bir moda tasarımcısının onları bir tasarıma çizdiği Phantom Thread filminde de yer almıştır. Balenciaga'nın kreatif direktörü Demna Gvasalia, 2020 yazındaki bir defilesinde bu çorapları kullanmıştır. Çoraplar, 2011 yılında Paris merkezli dijital perakendeci Mes Chaussettes Rouges (Kırmızı Çoraplarım) aracılığıyla internet üzerinden satılmaya başlanmıştır.
Markanın taşıdığı lüks, onu Katolik Kilisesi'nde mevcut olan sağlıksız ruhban egemenliğinin (klerikalizm) simgesi haline getirmiştir. Metropolitan Sanat Müzesi'nde 2018 yılında düzenlenen "Heavenly Bodies: Fashion and the Catholic Imagination" (Cennetsel Bedenler: Moda ve Katolik İmgelemi) adlı serginin ilham kaynağı da kısmen bu terziye dayandırılmıştır.
Gammarelli, 1813 yılında Papa VII. Pius tarafından papalık terzisi olarak görevlendirildi. Bir papanın ölümü ve ardından papalık konklavının ilan edilmesi üzerine firma, önde gelen kardinallerin tahminî beden ölçülerine göre küçük, orta ve büyük bedenlerde üç beyaz cüppe hazırlar. Bu cüppelere mozetta, kırmızı ayakkabılar, zucchetto ve kırmızı pelerin de eşlik eder. Hazırlanan giysiler, Sistina Şapeli'nin bitişiğindeki Gözyaşı Odası'na (Room of Tears) teslim edilir. Seçilen kardinalin ölçüleri çoğu zaman firmanın kayıtlarında zaten bulunur; zira kendisi daha önce mağazanın müşterisi olmuştur. Bu öngörü imkânı nedeniyle papalık konklavlarını izleyen gazeteciler sık sık olası bir ipucu elde etmek amacıyla mağazaya başvurmuş, ancak firma hiçbir zaman bilgi vermemiştir.
Yeni papa, seçilmesinin ardından Gammarelli tarafından hazırlanan bir cüppeyle kamuoyunun karşısına çıksa da görev süresinin geri kalanında ailenin hizmetlerinden yararlanmayı sürdürüp sürdürmemek tamamen papanın kendi tercihine bağlıdır. XII. Pius, papalığı sırasında başka bir terziyi tercih eden tek papadır; aristokrat ailesinin de hizmet aldığı özel bir terziyle çalışmayı seçmiştir.

Bonaventura Gammarelli, Angelo Roncalli'nin 1958 konklavında uzlaşma adayı olarak seçileceğini doğru tahmin etmiş ve buna göre en büyük beden papalık cüppesini hazırlamıştı. Firma, Roncalli için Birinci Dünya Savaşı sırasında İtalyan ordusunda papaz olarak görev yaptığı dönemden beri giysi dikiyordu. Seçilmesinin ardından kendisine cüppe giydirilmesi telaşında, papalık görevlileri doğru bedendeki giysiyi gözden kaçırdı. Böylece Roncalli, arkasındaki açıklık emniyet iğneleriyle tutturulmuş orta beden cüppeyle kamuoyunun karşısına çıktı. Balkondan ayrıldığında ise doğru bedendeki cüppe kendisini bekliyordu.
Bununla birlikte XXIII. Ioannes, Gammarelli ailesine selefinden çok daha az iş verdi. Beş yıllık papalığı boyunca yalnızca on yeni cüppe sipariş etti; oysa önceki papalar yılda sekiz adede kadar cüppe sipariş ediyordu. Bununla birlikte camauro adı verilen geleneksel papalık başlığını yeniden kullanıma sokmak için firmanın hizmetlerinden yararlandı. XVIII. yüzyılın sonlarından beri papalar tarafından kullanılmadığından, başlığın yeniden üretiminde yararlanılabilecek çağdaş bir görsel bulunmuyordu. Bu nedenle Gammarelli, tasarım için Rönesans dönemi papa portrelerinden esinlendi.
Gammarelli'nin bu isabetli öngörüsü, 1963 konklavında Papa VI. Paulus için de tekrarlandı. VI. Paulus, Papalık Kilise Akademisi öğrencisi olduğu dönemden beri dükkânın müşterisiydi ve başka bir terzinin diktiği giysileri giymeyi reddediyordu.
Dükkân, geçmişte vitrininin dışında papalık armasını, bir kraliyet atama beratı gibi, gururla sergiliyordu. Ancak Vatikan, 1970'lerin ortalarında bu geleneğin sona erdirilmesini istedi. Papa I. Ioannes Paulus, Ağustos 1978 konklavı için hazırlanan üç cüppe arasından yalnızca orta beden olanı kullandı. Sonraki konklavda kullanılmak üzere diğer iki cüppe muhafaza edildi; ölen papanın kullandığı orta beden cübbenin yerine ise yeni bir orta beden cüppe hazırlandı.

II. Ioannes Paulus, kardinal olduğu dönemde Gammarelli'nin müşterisi olmamasına rağmen papa seçilmesinin ardından firmanın hizmetlerinden yararlanmaya başladı. Hareketli yaşam tarzı nedeniyle sık sık yıpranan, hafif yünlü kumaştan yapılmış cüppeleri tercih ediyordu. Filippo Gammarelli, memleketi Polonya'nın soğuk iklimi nedeniyle papanın daha hafif kumaşları tercih etmiş olabileceğini de düşünüyordu.
Firma, II. Ioannes Paulus'un çeşitli papalık gezileri için özel giysiler de hazırladı. Bunlar arasında Marmolada gezisi için kapitone bir kayak ceketi ve Afrika ziyareti için hasır bir şapka bulunuyordu. İlerleyen yaşı nedeniyle öne doğru eğilmeye başlaması üzerine Gammarelli, cübbenin etek kısmını, her zaman yere tam olarak ulaşacak biçimde daralttı.
Papa XVI. Benedictus, papalık beyazlarıyla ilk kez kamuoyunun karşısına çıktığında Gammarelli imzalı bir cübbe giyiyordu. Ancak seçilmesinin ardından kamuoyuna çıkmadan önce terzinin hazırladığı giysilerden birinin bedenine uydurulmasında bazı sorunlar yaşandı. Lorenzo Gammarelli, bu gecikmeyi son prova işlemlerinin henüz deneyimsiz bir terzi tarafından yapılmasına bağladı. Sonuçta Benedictus, Aziz Petrus Bazilikası'nın locasına çıktığında kazağının siyah kolları cübbenin altından görünüyordu.
Benedictus, siparişlerini başka bir ruhban giysileri üreticisi olan Euroclero ile de paylaşarak küçük çaplı bir tartışmaya yol açtı. Bunun nedenlerinden birinin, Euroclero'nun Roma'daki mağazasının, Benedictus'un daha önce İnanç Doktrini Dikasteryumu başkanı olarak kullandığı makamın karşısında bulunması olduğu düşünüldü. Ne Gammarelli ne de Benedictus'un hizmet aldığı diğer terzi Raniero Mancinelli, papanın 2005 yılında giydiği camauro'nun hangi üretici tarafından hazırlandığı konusunda açıklama yaptı.
Papa Franciscus da mağazanın hizmetlerinden yararlanmaya devam etti. Hatta bazen cüppesini değiştirmek için kolları gözle görülür biçimde sökülene kadar bekliyordu. Lorenzo Gammarelli, Franciscus'u cüppesinin altında siyah yerine beyaz pantolon giymeye ikna etmeye çalıştıysa da başarılı olamadı. Joe Biden, Franciscus'a 1930'larda Gammarelli tarafından hazırlanmış antika bir kazuula armağan etti. Söz konusu ayin giysisi, daha önce Biden'ın Washington, D.C.'de devam ettiği Holy Trinity Kilisesi'nin mülkiyetindeydi.
Gammarelli terzileri, Ekim 1978 konklavı dışında, XX. ve XXI. yüzyıllardaki bütün konklavlarda seçilen yeni papaların giydiği cüppeleri hazırlamıştır. Ekim 1978 konklavında II. Ioannes Paulus, 2025 konklavında ise XIV. Leo seçilmiştir. 2025 konklavında, 2013 konklavından kalan iki Gammarelli cüppesi ile Romalı terzi Ety Cicioni tarafından hazırlanan yeni bir cübbe birlikte kullanılmıştır. Bu tercih, Franciscus'un çevrecilik ve ekonomik sürdürülebilirlik mirasına bir saygı göstergesi olarak değerlendirilmiştir.
Papanın özel kabulüne katılan bir konuğun, örneğin yeni evli bir çifti takdis ettirmek için yaptığı ziyarette, papaya kendi beden ölçüsüne uygun yeni bir Gammarelli zucchetto'su sunması hâlinde, papanın kendi taktığı takkesiyle konuğun getirdiğini değiştirmesi bir gelenek hâline gelmiştir. Böylece konuk, papa ile geçirdiği zamandan hatıra olarak onun daha önce taktığı takkayı alır.
Papa ile terzi dükkânı arasındaki yakın ilişki, firmanın giriş salonunda, giydirdiği bütün papaların portrelerinin asılı olmasıyla da vurgulanmaktadır.