Haki Karer | |
|---|---|
| Doğum | 1950 Ulubey, Ordu, Türkiye |
| Ölüm | 18 Mayıs 1977 |
| Ölüm sebebi | Suikast |
| Milliyet | Türk |
| Eğitim | Ankara Üniversitesi Fizik Fakültesi |
| Tanınma nedeni | PKK'nın kuruluşunda rol oynaması |
Haki Karer (1950, Ulubey, Ordu - 18 Mayıs 1977, Gaziantep), Türk sosyalist siyasi aktivist. Abdullah Öcalan'ın yakın çalışma arkadaşlarından ve daha sonra PKK'ya dönüşen Kürdistan Devrimcileri grubunun önde gelen isimlerindendi. Gaziantep'te öldürülmesi, grubun partileşme sürecini hızlandıran olaylardan biri olarak değerlendirilir. Ölümünden sonra, Kemal Pir ile birlikte PKK'nın tarih anlatısında Türk ve Kürt devrimciler arasındaki dayanışmayı temsil eden kişiler arasında yer aldı.
Karer, 1950 yılında Ordu'nun Ulubey ilçesinde doğdu. Lise öğreniminin ardından 1971'de üniversite eğitimi için Ankara'ya gitti. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesinde fizik öğrenimine başladı. Bu dönemde Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO) sempatizanı olarak tanınıyordu. Siyasi faaliyetlere yönelerek lisans öğrenimini tamamlamadan üniversiteden ayrıldı.
Karer, Ankara'nın Emek semtinde Kemal Pir ile aynı evde yaşıyordu. 1972 sonlarında cezaevinden çıkan Abdullah Öcalan, ortak tanıdıkları Doğan Fırtına'nın aracılığıyla Karer ve Pir ile tanıştı ve onların evine yerleşti. Birlikte yaşadıkları ev, siyasi tartışmaların ve daha sonra genişleyecek grubun ilk çalışmalarının merkezlerinden biri oldu.
Kasım 1973'te kurulan Ankara Demokratik Yüksek Öğrenim Derneğinin (ADYÖD) genişletilen yönetimine Öcalan, Nasuh Mitap ve Taner Akçam ile birlikte seçildi. Farklı sol çevreleri bir araya getiren dernek, Aralık 1974'te kapatıldı. Sonrasında kurulan Ankara Yüksek Öğrenim Derneğiyle (AYÖD) aynı örgütsel yapı içinde yer almayan Öcalan, Karer ve arkadaşları, çalışmalarını kendi ilişkileri ve toplantıları üzerinden sürdürdü. Grup, 1975'te Kürdistan Devrimcileri adını benimsedi; dışarıdan "Apocular" olarak da anılıyordu.
Bu dönemde öğrenci evleri, ideolojik tartışmaların ve yeni katılımların sağlandığı başlıca mekânlardı. Karer, 1974'te Pir ve Duran Kalkan ile Dikimevi'ndeki bir eve taşındı. Gruba katılmasını sağladığı kişiler arasında Mazlum Doğan da bulunuyordu.
Ocak 1976'da Ankara'nın Dikmen semtinde yapılan toplantıda, grubun faaliyetlerini Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelere yayması ve bir merkez oluşturması kararlaştırıldı. Öcalan'ın başında yer aldığı bu merkezde Karer, onun yardımcısı konumunda görev üstlendi.
Dikmen toplantısının ardından Adana'ya, daha sonra kısa süreliğine Batman'a gitti ve Gaziantep'e yerleşti. Batman ve Gaziantep'teki faaliyetlerinde işçi çevreleriyle ilişkiler kurdu. Gaziantep'te geçimini sağlamak ve siyasi faaliyetlerin giderlerini karşılamak için inşaat işlerinde çalıştı. Mehmet Orhan'ın görüştüğü, Karer ile aynı evde yaşamış bir kişinin anlatımına göre bu dönemde sömürgecilik, milliyetçilik, Kürt toplumu ve devlet üzerine okumalar ve tartışmalar yürütüyordu.
Karer, 18 Mayıs 1977'de Gaziantep'in Düztepe semtindeki bir kahvehanede silahla vurularak öldürüldü. Joost Jongerden'in aktardığına göre, daha önce Adana'da siyasi tartışmalar yaşadığı Alaattin Kapan'ın çağrısıyla kahvehaneye gitmişti. Görüşme sırasında çıkan anlaşmazlığın ardından ayrılmak üzereyken başından vuruldu. Jongerden, kargaşa sırasında ateş eden kişinin açıkça belirlenemediğini, Karer'in arkadaşlarının ise küçük bir Kürt Maoist örgütü olan Stêrka Sor yöneticilerinden Kapan'ı sorumlu tuttuğunu belirtir. Cenazesi Ordu'ya götürüldü.
Cinayetin arka planına ilişkin farklı anlatılar bulunmaktadır. Kürdistan Devrimcileri, Stêrka Sor'un Türk istihbaratıyla bağlantılı olduğunu ileri sürdü. Karer'in kardeşi Baki Karer ise cinayeti, Haki Karer ile Öcalan arasında yaşandığını ileri sürdüğü bir anlaşmazlıkla ilişkilendirdi. Jongerden ve Ahmet Hamdi Akkaya, bu ikinci anlatının Baki Karer'in 1983'te örgütten ayrılmasından sonra dile getirildiğine dikkat çeker.
Karer'in öldürülmesi, Kürdistan Devrimcileri içinde önemli bir sarsıntıya yol açtı. Mehmet Orhan, olayın hem rakip siyasi gruplarla gerilimi artırdığını hem de grubun daha merkezi ve disiplinli bir partiye dönüşmesini hızlandırdığını belirtir. Orhan'a göre bu süreç, örgüt içi ayrışmalara ve rakip örgütlere karşı daha sert bir tutumun gelişmesine de katkıda bulundu.
Kasım 1977'de Diyarbakır'da yapılan toplantıda partileşme ve program taslağı görüşüldü; Nisan 1978'de Elazığ'da bu çalışmalar sürdürüldü. PKK'nin kuruluş kongresi 26-27 Kasım 1978'de gerçekleştirildi. Böylece Karer, kuruluşuna katkıda bulunduğu öncü grubun partiye dönüşmesinden yaklaşık bir buçuk yıl önce öldürülmüş oldu.
Ölümünün birinci yıl dönümünde, Mayıs 1978'de, Kürdistan Devrimcileri tarafından 33 sayfalık Proleter ve Enternasyonalist Devrimci Haki Karer Anısına adlı bir broşür yayımlandı. Jongerden ve Akkaya'ya göre metin, Karer'i enternasyonalist bir örnek olarak sunarken Türkiye solunun Kürt sorununa yaklaşımını eleştiriyor ve grubun ayrı örgütlenme gerekçelerini açıklıyordu. Broşürün ve anma afişlerinin dağıtılması için bir haftalık faaliyet programı düzenlendi.
Siyaset bilimci Güneş Murat Tezcür'e göre Karer ve Kemal Pir, PKK'nın tarih anlatısında Türkler ile Kürtlerin ortak mücadelesinin simgeleri olarak konumlandırıldı. PKK, 1981'deki birinci konferansında mayıs ayını "şehitler ayı", Karer'in öldürüldüğü 18 Mayıs'ı ise "şehitler günü" ilan etti. Tezcür, bu anma geleneğini örgütün Türkiye'deki devrimci solun tarihsel kişilikleriyle kurduğu bağlar çerçevesinde değerlendirir.
Karer, sonraki yıllarda da 18 Mayıs anmalarında yer aldı. Örneğin 18 Mayıs 2025'te İstanbul'un Kadıköy ilçesinde sosyalist gençlik örgütlerinin düzenlemek istediği anmada, İbrahim Kaypakkaya ve 1982'de Diyarbakır Cezaevi'nde ölen Ferhat Kurtay, Mahmut Zengin, Eşref Anyık ve Necmi Öner ile birlikte anıldı.