Kemal Pir

Kemal Pir
Kemal Pir
Doğum1952
Güzeloluk, Torul, Gümüşhane
Ölüm7 Eylül 1982 (30 yaşında)
Diyarbakır Cezaevi
Ölüm sebebiÖlüm orucu
MilliyetTürk
EğitimAnkara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Etkin yıllar1970'lerin sonu
Tanınma nedeniPKK Merkez Komite üyesi
Akraba(lar)Ziya Pir (yeğeni)
EtkilendikleriKarl Marx
Vladimir Lenin
Abdullah Öcalan

Kemal Pir (1952, Güzeloluk, Torul, Gümüşhane - 7 Eylül 1982, Diyarbakır), Türk asıllı PKK kurucu militanıdır. PKK'nın ilk kadrolarındandır ve iki defa cezaevinden firar etmiştir. Lakabı "Laz Kemal" idi.

Yaşamı

Kemal Pir, 1952 yılında Gümüşhane'nin Torul ilçesine bağlı Güzeloluk köyünde doğdu. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde okudu. Bu yıllarda Marksist-Leninist görüşlere yöneldi. 1974'te Ankara Demokratik Yükseköğrenim Derneğinde Abdullah Öcalan ile tanıştı. Kemal Pir, üniversiteden tanıdığı Cemil Bayık'ı Öcalan ile tanıştırdı. Bayık da Duran Kalkan'ı gruba dahil etti. 1974'te Kemnal Pir, Haki Karer ve Duran Kalkan, Ankara Dikimevi'nde bir eve taşındı. Joost Jongerden, bu ev ve bunun gibi örgütün kurucu üyelerinin kaldığı yerleri grubun ideolojik eğitiminin, yeni katılımların ve örgütsel ilişkilerinin geliştiği mekânlar olarak değerlendirir. PKK'yı "ideolojik, siyasal" ve "toparlayıcı" bir akım olarak gören Pir, 1976'da örgüte kesin olarak katılmaya karar verdi.

3 Haziran 1977'de üzerinde ateşli silah yakalanması sebebiyle Ankara'da tutuklandı. Ordu Cezaevi'ne nakledildi ve buradan firar etti. 17 Kasım 1978'de Şanlıurfa'da yakalandı ve 15 Temmuz 1979'da Pazarcık'ta tekrar firar etti. Kısa bir dönemini Suriye'de geçirdi. 1979 yılında PKK'nın ülke dışındaki alanlara kadrolarını geri çekme talimatı üzerine Filistin ve Lübnan'daki PKK kamplarına gitti. 1980 sonbaharında Türkiye'ye dönünce yeniden tutuklandı.

Diyarbakır cezaevi zamanları ve iddiaları

Kemal Pir, Diyarbakır Cezaevi'nde kendisinin ve arkadaşlarının ağır işkencelere maruz kaldığını iddia etmiştir.

Pir, bir duruşmasında şu sözleri söylemiştir:

"Ben tarihi bir konuşma yapacağım. Cezaevinde Esat Oktay Yıldıran bizlere işkence yapmaktadır. Bir dahaki mahkemede beni sağ olarak göremeyebilirsiniz. Çünkü Oktay Yıldıran beni öldürecek. Ama siz Oktay Yıldıran'ı Avrupa'ya değil uzaya da gönderseniz, er ya da geç orada da yakalanarak öldürülecek."

12 Eylül Darbesi sonrasında Diyarbakır Cezaevinde sistematik işkence ve ağır kötü muamele uygulandığı iddia edilmiştir. Mahkûmlara zorla Türkçe marşlar okutulması ve Kürtçe konuşanların cezalandırılması da bu dönemin uygulamaları arasında gösterilmiştir.

Ölümü

Kemal Pir, 14 Temmuz 1982'de Diyarbakır Cezaevi'nde ağır işkencelerden dolayı başlayan ölüm orucu sonucunda tutuklulardan Mehmet Hayri Durmuş, Akif Yılmaz ve Ali Çiçek ile birlikte ölüm orucunun 55. gününde öldü. Bu olay, "14 Temmuz Anma Günü" olarak her 14 Temmuz'da PKK'lılar tarafından anılmaktadır. Pir'in ölümü dönemin uluslararası basınına da yansıdı.

Pir, iddiaya göre vasiyetinde Diyarbakır Cezaevi İç Güvenlik Komutanı Esat Oktay Yıldıran'ın öldürülmesini istemiştir. Yıldıran, yıllar sonra, 22 Ekim 1988 tarihinde iki PKK'lı tarafından bir halk otobüsünde öldürülmüştür. Suikastı PKK üstlenmiştir.