Humar (kale)

Humar veya Humarin, Rusya'nın Karaçay-Çerkez Cumhuriyeti'ne bağlı Karaçayevsk bölgesindeki Humara köyü yakınlarında, Büyük Kafkaslar'daki Kuban Nehri üzerinde bulunan Kalezh Dağı'nın tepesindeki harabe halindeki orta çağ kalesidir.

Bölge runik yazıtlı taş levhaların bulunmasının ardından V. A. Kuznetsov tarafından 1960 ve 1962 yıllarında incelenmiş, ancak bu incelemeler sırasında herhangi bir kazı çalışması yapılmamıştır. 1963 ve 1964 yıllarında ise E. P. Alekseeva başkanlığındaki Karaçay-Çerkes Araştırma Enstitüsü arkeoloji heyeti bölgede kazılar gerçekleştirmiştir. Alekseeva, Orta Çağ'a ait tabakaların altında MÖ 8-6. yüzyıllara tarihlenen tabakaların bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. 1974 yılında A. Gadlo ve H. Bidjiyev, savunma sistemine ait kule ve sur kalıntılarını keşfetmiştir.

Karachaevsk'in 11 km aşağısında bulunan ve geçmişte yalnızca merdivenle ulaşılabilen kale, geniş bir platonun üzerinde yaklaşık 40 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. On iki burçla güçlendirilmiş, 5,5 metre yüksekliğindeki surlarda yalnızca 5 metre genişliğinde tek bir giriş kapısı bulunuyordu. Tahkimat sisteminin, Hazar-Arap Savaşları sırasında bu savaşlarla bağlantılı olarak Hazarlar veya Bulgarlar tarafından inşa edildiği düşünülmektedir.

Bölgede Hazar kültürüne ait çok sayıda runik yazıt bulunmaktadır. Yazıtların büyük bölümü yöre halkı tarafından ağır biçimde tahrip edilmiş ve okunamaz hâle gelmiştir.

Kaynakça