Jeodezik datum

Jeodezi
Temeller Jeodezi Jeodinamik Geomatik Kartografya Tarihçe
Kavramlar Coğrafi uzaklık Geoid Dünya'nın şekli (yarıçap ve çevre) Coğrafi koordinat sistemi Datum Jeodezik Jeodezi sistemi Jeodezi Yatay konum gösterimi Enlem  / Boylam Harita projeksiyonu Referans elipsoid Uydu jeodezisi Uzamsal referans sistemi Uzamsal ilişkiler Dikey konumlar
Teknolojiler GNSSler GPSler GLONASS (Rusya) BeiDou (BDS) (Çin) Galileo (Avrupa) NAVIC (Hindistan) QZSS (Japonya) Ayrık küresel ızgara
Standartlar NGVD 29 Deniz Seviyesi Referans Düzeyi 1929 OSGB36 Ordnance Survey Büyük Britanya 1936 SK-42 Systema Koordinat 1942 goda ED50 Avrupa Referans Düzeyi 1950 SAD69 Güney Amerika Referans Düzeyi 1969 GRS 80 Jeodezik Referans Sistemi 1980 ISO 6709 Coğrafi nokta koordinatları 1983 NAD 83 Kuzey Amerika Referans Sistemi 1983 WGS 84 Dünya Jeodezik Sistemi 1984 NAVD 88 Kuzey Amerika Düşey Referans Sistemi 1988 ETRS89 Avrupa Karasal Referans Sistemi 1989 GCJ-02 Çin karartılmış referans sistemi 2002 Geo URI Belirli bir noktaya yönlendiren internet 2010 Uluslararası Yersel Referans Sistemi Spatial Reference System Identifier (SRID) Universal Transverse Mercator (UTM)
g t d

Jeodezik datum veya jeodezik sistem, bir koordinat sistemidir ve Dünya'daki (veya benzer gezegenlerdeki) yerleri bulmak için kullanılan bir veri noktasıdır. Referans noktaları arasındaki koordinat farklarına genel olarak veri değişimi denir.

Belirlenmiş iki datum arasındaki veri değişimi bir ülke veya bölgede bir yerden başka bir yere (veya bazı uzak adalar için birkaç kilometre) değişkenlik gösterir. Bu durum Kuzey Kutbu, Güney Kutbu, Ekvator farklı veriler üzerinde farklı konumlarda sayılmaktadır. Farklı veriler, Dünya'nın kesin şekli ve boyutu (Referans elipsoid) nedeniyle farklı ara değerleri bulunur. Bununla birlikte, küresel bir sistemin faydaları daha fazla doğruluğa ağır bastığından, küresel Dünya Jeodezik Sistemi verileri giderek daha fazla benimsenmektedir.

Jeodezik koordinatlar

Jeodezik koordinatlarda, Dünya'nın yüzeyi bir elipsoid ile yakınlaştırılır ve yüzeye yakın konumlar, enlem (${\displaystyle \phi }$), boylam (${\displaystyle \lambda }$) ve yükseklik (${\displaystyle h}$) şeklinde ifade edilir.

Dünya veri elipsoidi

Elipsoid, yarı ana eksen ${\displaystyle a}$ ve düzleştirme ${\displaystyle f}$ ile parametrelendirilir.

Parametre	Sembol
Yarı büyük eksen	${\displaystyle a}$
Düzleştirme	${\displaystyle {\frac {1}{f}}}$

Tartışma örnekleri

• WGS 84, 72, 66 ve 60 Dünya Jeodezik Sistemi
• NAD83, WGS 84'e çok benzeyen Kuzey Amerika Datumu
• NAD27, eski Kuzey Amerika Datumu 25 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• OSGB36, Birleşik Krallık, Ordnance Survey
• ETRS89, Avrupa Karasal Veri Sistemi, 1989
• ED50, eski Avrupa Datumu
• GDA94, Avustralya Datumu
• JGD2011, Japonya Datumu
• Tokyo97, eski Japonya Datumu
• KGD2002, Kore Datumu
• TWD67 ve TWD97, şu anda Tayvan'da kullanılan farklı veriler.
• BJS54 ve XAS80, Çin'de kullanılan eski jeodezik datum
• GCJ-02 ve BD-09, Çin'deki bir başka jeodezik datum.
• PZ-90.11, GLONASS tarafından kullanılan mevcut jeodezik veri
• GTRF, Galileo tarafından kullanılan jeodezik verisi
• CGCS2000 veya CGS-2000, BeiDou Uydu Konumlandırma Sistemi tarafından kullanılan jeodezik veri
• International Terrestrial Reference Frame (ITRF88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 96, 97, 2000, 2005, 2008, 2014), ITRS'nin farklı denemeleri.
• Hong Kong Principal Datum, Hong Kong'da kullanılan dikey bir veri noktasıdır.

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

1. List of geodetic parameters for many systems from University of Colorado
2. Gaposchkin, E. M. and Kołaczek, Barbara (1981) Reference Coordinate Systems for Earth Dynamics Taylor & Francis 9789027712608
3. Kaplan, Understanding GPS: principles and applications, 1 ed. Norwood, MA 02062, USA: Artech House, Inc, 1996.
4. GPS Notes
5. P. Misra and P. Enge, Global Positioning System Signals, Measurements, and Performance. Lincoln, Massachusetts: Ganga-Jamuna Press, 2001.
6. Peter H. Dana: Geodetic Datum Overview – Large amount of technical information and discussion.
7. US National Geodetic Survey25 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Dış bağlantılar

Vikisözlük'te datum ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

• GeographicLib7 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Matlab'da, jeodezide çeşitli problemleri çözen jeodezik fonksiyonlar koleksiyonu7 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• NGS FAQ – Jeodezik veri nedir?19 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
• kartoweb.itc.nl24 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.