Kibar Feyzo

Kibar Feyzo
Filmin afişi
YönetmenAtıf Yılmaz
Senaristİhsan Yüce
ÖyküOsman Şahin
YapımcıNahit Ataman
BaşrollerKemal Sunal
Müjde Ar
Adile Naşit
Şener Şen
İhsan Yüce
İlyas Salman
Erdal Özyağcılar
Bahri Ateş
Reşit Çıldam
Görüntü yönetmeni
Erdoğan Engin
Kurgucularİsmail Kalkan
Demirhan Ersunar
BesteciAhmet Yamacı
Renk süreciRenkli (35 mm)
Yapım şirketi
Çıkış tarihi
1 Kasım 1978
Süre82 dakika
Ülke Türkiye
DilTürkçe

Kibar Feyzo, yönetmenliğini Atıf Yılmaz'ın yaptığı, Kemal Sunal, Müjde Ar, Adile Naşit, Şener Şen, İhsan Yüce, İlyas Salman ve Erdal Özyağcılar'ın rol aldığı 1978 yapımı bir Türk komedi filmidir. Türkiye'de ağalık düzenine kara mizah çerçevesinde yaklaşarak toplumcu gerçekçi bir nitelik taşıyan film, sınıfsal çatışmayı merkeze alması ve komünizm karşıtı önlemleri yermesiyle de politik bir yön taşıyan kült filmlerdendir.

Konusu

Film, köyde sevdiği kadınla evlenmek isteyen Feyzo'nun başlık parası toplamak isterken yaşadıklarını anlatır. Askerlik hizmetini tamamlayıp köyüne dönen Kibar Feyzo, Hacı Hüsam'ın kızı Gülo ile evlenmek için çabalar. Bilo da Gülo'ya talip olunca işler daha da karmaşık bir hâle gelir. Başlık parasını toplama işi bir yarış haline gelince Feyzo köyden ayrılır ve çalışıp para biriktirmek için İstanbul'a gider. Burada köye göre çok daha farklı bir yaşamın olduğunun farkına varır. Feyzo gözü açık biri olarak köyüne döndüğünde köyün ağası Maho ile sınıfsal bir çatışmaya girecektir ve şehirlerde ağalık düzeninin olmadığını, başlık parasının kalktığını anlatarak ağaya karşı cephe oluşturacaktır.

Arka plan ve politik bağlam

Film Osman Şahin'in Kırmızı Yel kitabındaki Fareler adlı öyküsüne dayanmaktadır. Senaryo uygulaması İhsan Yüce tarafından yapılan film, ana hikâye etrafınca ciddi bir dönem uygulamaları eleştirisidir. Filmde Kibar Feyzo ekseninde dönemsel olarak ivme kazanan sınıfsal ve ideolojik mücadele işlenir. Onun Maho Ağa'ya karşı girdiği mücadele bir çeşit kültür çatışmasıdır da. Film 12 Eylül Darbesi öncesinde Türkiye'de sınıfsal çatışmayı, işçi hareketleri ve sendikalaşmadaki güçlükler ile mevcut ağalık düzenine hicivsel eleştiriler içerir. Bu nedenle film Türkiye'de 10 yıl boyunca yasaklı kalmıştır.

Film, anlambilimsel olarak incelendiği takdirde; komünizme karşı alınan önlemlere sert eleştiriler görülür. Örneğin filmde ağa rolündeki Şener Şen'in "Ula şurada 141 142 başsınız!" ifadesi kişi sayısıyla değil, dönemin Türk Ceza Kanunu'nun 141 ve 142. maddeleriyle ilgilidir. 1991 yılında bu maddeler yürürlükten kaldırılmıştır.

Karakter analizi

Maho Ağo ve Kibar Feyzo karakterleri Türkiye'de iktidar-halk, otorite-sınıf kavramlarına yeni anlamlar katmıştır. Tanıl Bora'ya göre Kemal Sunal'ın canlandırdığı Kibar Feyzo karakteri toplumsal düzendeki "çarpıklıkları" hicvederken aynı zamanda "halkın sağduyusunu" temsil etmektedir. Duvara yazdığı "Faşo Ağa" ibaresiyle de ağasını faşist olarak tanımlar. Maho Ağa'nın "Faşo nedir?" sorusuna verdiği yanıt ise Türkiye'de "faşistliğe" bakışı şekillendirmiş, "ağır hakaret" anlamı katmıştır.

Oyuncular