| Kitre | |
|---|---|
 | |
 Bayburt'un konumu | |
  Kitre Kitre'nin Bayburt'taki konumu | |
Koordinatlar: 40°18′37″N 39°51′58″E / 40.3103°K 39.8661°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Bayburt |
| İlçe | Merkez |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar İhtiyar heyeti |
| Rakım | 1915 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 164 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0458 |
| İl plaka kodu | 69 |
| Posta kodu | 69002 |
Köyün kuruluş tarihi bilinmemektedir. Köyün 2 km kuzeybatısında tepelik alan üzerinde, Erken Tunç Çağı kalelerinin özelliklerine sahip olduğu düşünüle ve günümüze kalıntıları ulaşılabilen kale bulunmaktadır.
16. yüzyılda yerleşim, Kitre-i Büzürk (Büyük Kitre) ve Kitre-i Küçük adıyla Koğans (Kovans) nahiyesine bağlı iki ayrı köyden oluşmaktadır. Kitre-i Büzürk köyünde; 1518 yılı Osmanlı tahririnde 13 Hristiyan nefer, 1530 yılı tahririnde 9 Hristiyan ve 2 Müslüman olmak üzere toplam 11 nefer, 1591 yılı tahririnde ise 16 Müslüman ve 14 Hristiyan olmak üzere toplam 30 neferin yaşadığı görülmektedir. Kitre-i Küçük köyünde ise; 1518 yılı Osmanlı tahririnde 9 Müslüman nefer, 1530 yılı tahririnde 20 Müslüman nefer, 1591 yılı tahririnde ise 17 Müslüman neferin yaşadığı görülmektedir. Bu yüzyılda Kitre-i Büzürk köyüne bağlı ve nüfusun bulunmadığı Simaris, Dana (Tana) Çayırı, Damı Harman (Hacı Harman) ve Kasaçlu (Kısaçlı) mezraları bulunmaktadır. 1642 yılı avarız defterinde yerleşim Kitre adıyla tek bir köy olarak görülmeye başlamış olup, köyde tamamı Müslüman 37 nefer kaydedilmiştir. Bu tarihte köyde 8 erbab-ı tımar, 1'de sipahizade bulunurken, kör olan bir köylü ve yaşlı olan bir köylü de vergiden muaf tutulmuştur.
1837 yılında yerleşimde tamamı Müslüman 51 hanede 179 erkek yaşamaktadır. 1876 yılında Bayburt'a bağlandığında yerleşimdeki hane sayısı 82'ye yükselmiştir. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla da Bayburt'a bağlı bir köy olma konumunu sürdürmektedir.
Bölgenin En Köklü ve Asilzade Ailelerinden Biri; Kadakal Sülalesi
Bayburt merkezli Kitre köyünün en köklü ve asilzade ailelerinden biri olan Kadakal sülalesinin kökeni, bölgenin sosyo-politik tarihiyle derin bağlara sahiptir. Aile içi sözlü tarih anlatılarına göre sülalenin kökeni, Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde hakimiyetini pekiştirdiği fetih sonrasındaki iskan ve yönetim politikalarına dayanmaktadır.
Anlatılara göre, Osmanlı döneminde Bayburt yöresinde yaşayan, bölge halkı üzerinde muazzam bir nüfuz ve otorite sahibi olan dört erkek kardeş bulunmaktaydı. Bu kardeşler, başlangıçta Osmanlı merkez idaresine bölgedeki haraç ve vergilerin toplanması (mültezimlik/ayanlık sistemi) konusunda ciddi lojistik ve idari destek sağlamış; bu sayede yerel güçlerini, servetlerini ve askeri/sosyal otoritelerini en üst seviyeye çıkarmışlardır.
Zaman içerisinde bu dört kardeşin birleşik gücü, merkezi otoriteye (Osmanlı idaresine) alternatif bir odak oluşturacak ve kafa tutacak düzeye ulaşmıştır. Kardeşlerin bölgedeki sarsılmaz yerini ve halk üzerindeki etkisini doğrudan askeri müdahaleyle bastırmanın yerel isyanlara yol açacağını öngören Osmanlı idaresi, imparatorluğun klasik taşra stratejilerinden biri olan "böl-yönet ve zorunlu iskan" politikasını devreye sokmuştur.
Devlet, bu büyük birleşik gücü tamamen zayıflatmak amacıyla kardeşleri ikişerli gruplar halinde ikiye bölme kararı almıştır. İdari bir tasarrufla, iki kardeş Bayburt yöresindeki kadim topraklarında bırakılırken, diğer iki kardeş ise yönetim ve asayiş görevleriyle imparatorluğun bir diğer stratejik bölgesi olan Konya-Karaman yöresine sevk ve iskan edilmiştir.
Coğrafi mesafenin girmesiyle birlikte ikişerli gruplara ayrılan kardeşlerin bölge üzerindeki mutlak idari güçleri zamanla zayıflamış, geçen yıllar ve kuşaklar içinde iki kol arasında siyasi ve fikirsel ayrılıklar baş göstermiştir. Bu tarihi bölünmenin neticesinde:
Bu anlatı; Fatih Sultan Mehmed, II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde bölgede yaşanan Osmanlı-Akkoyunlu-Karamanoğulları üçgenindeki nüfus hareketlerinin, yerel aristokrasinin tasfiyesinin ve taşra ayanlarının yönetim stratejileriyle nasıl şekillendiğinin aile hafızasındaki canlı ve somut bir vesikası niteliğindedir.
Köy, Bayburt il merkezine 37 km uzaklıktadır. Köyün hemen kuzeyinde, köy içerisinden de akan Kitre Deresi üzerinde inşa edilerek 2013 yılında hizmete açılan Kitre Göleti bulunmaktadır.
Bayburt ilinin Merkez ilçesine 42 kilometre uzaklıkta konumlanmış bir yayladır. 2 kilometrekarelik bir alanı kaplayan yayla, en yakın yerleşim birimi olan Kitre köyüne 3 kilometre uzaklıktadır. Yayla hayvancılık için kullanılmaktadır.
| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 164 |
| 2021 | 187 |
| 2020 | 193 |
| 2019 | 202 |
| 2018 | 303 |
| 2017 | 125 |
| 2016 | 144 |
| 2015 | 137 |
| 2014 | 158 |
| 2013 | 175 |
| 2012 | 160 |
| 2011 | 162 |
| 2010 | 152 |
| 2009 | 175 |
| 2008 | 170 |
| 2007 | 180 |
| 2000 | 268 |
| 1990 | 513 |
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.