| Kraków | |
|---|---|
Stołeczne Królewskie Miasto Kraków | |
      | |
.svg) Bayrak  Arma | |
  Kraków Krakow'un Polonya'da konumu | |
Koordinatlar: 50°03′41″N 19°56′14″E / 50.0614°K 19.9372°D | |
| Ülke |  Polonya |
| Voyvodalık | Küçük Polonya |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 327 km² |
| Nüfus (2019) | |
| • Toplam | 779.115 |
| • Yoğunluk | 2300/km² |
| Zaman dilimi | UTC+01.00 (OAS) |
| • Yaz (YSU) | UTC+02.00 (OAYS) |
| Plaka kodu | KR, KK |
Resmî site www.krakow.pl | |
| Kriter | Kültürel: iv |
| Referans | 29bis |
| Tescil | 1978 (2. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
Kraków (Lehçe telaffuz: [ˈkrakuf]), Polonya'nın ikinci büyük ve en eski şehirlerinden biridir. Küçük Polonya Voyvodalığı'nda Vistül Nehri üzerinde yer alan şehrin nüfusu 804.237'dir (2023) ve yaklaşık 100 km (62 mil) yarıçapında 8 milyon ek insan yaşamaktadır. Kraków, 1596 yılına kadar Polonya'nın resmi başkentiydi ve geleneksel olarak Polonya akademik, kültürel ve sanatsal yaşamının önde gelen merkezlerinden biri olmuştur. Eski Şehri, 1978'de UNESCO Dünya Mirası Alanı ilan edildi ve bu statüyü alan dünyanın ilk yerlerinden biri oldu.
Şehir, Wawel Tepesi'nde bir mezra olarak başladı ve 985 yılında Orta Avrupa'nın hareketli bir ticaret merkeziydi. 1038'de Piast hanedanından Polonyalı hükümdarların merkezi haline geldi ve daha sonra 16. yüzyılın sonlarına kadar Jagiellon kralları ve Polonya-Litvanya Birliği'nin yönetim merkezi olarak hizmet verdi; bu dönemde III. Sigismund kraliyet sarayını Varşova'ya taşıdı. 1918'de İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin ortaya çıkmasıyla Kraków, ulusal ruhun çekirdeği olarak rolünü yeniden teyit etti. II. Dünya Savaşı'nın başlangıcında Polonya'nın işgalinden sonra, yeni tanımlanan Kraków Bölgesi, Nazi Almanyası'nın Genel Hükümeti'nin merkezi oldu. Yahudi nüfusu, duvarlarla çevrili bir bölge olan Kraków Gettosu'na zorla yerleştirildi ve buradan yakındaki Auschwitz gibi Nazi imha kamplarına ve Płaszów gibi Nazi toplama kamplarına gönderildi. Ancak şehir yıkımdan kurtuldu. 1978'de Kraków Başpiskoposu Karol Wojtyła, 455 yıl sonra ilk İtalyan olmayan papa olarak Papa John Paul olarak papalığa yükseltildi.
Kraków'un Eski Şehri ve tarihi merkezi, yakındaki Wieliczka Tuz Madeni ile birlikte Polonya'nın ilk Dünya Mirası Alanlarıdır. Gotik, Rönesans ve Barok mimarisi dönemlerini kapsayan kapsamlı kültürel ve mimari mirası, Vistül Nehri kıyısındaki Wawel Katedrali ve Wawel Kraliyet Kalesi, Aziz Meryem Bazilikası, Aziz Petrus ve Pavlus Kilisesi ve Avrupa'nın en büyük Orta Çağ pazar meydanı olan Rynek Główny'yi içerir. Kraków, dünyanın en eski üniversitelerinden biri ve genellikle Polonya'nın en saygın akademik yüksek öğrenim kurumu olarak kabul edilen Jagiellonian Üniversitesi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Şehir ayrıca Ulusal Müze, Kraków Operası, Juliusz Słowacki Tiyatrosu, Ulusal Stary Tiyatrosu ve Jagiellonian Kütüphanesi de dahil olmak üzere ulusal öneme sahip bir dizi kuruma ev sahipliği yapmaktadır.
Kraków, Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından "yüksek yeterlilik" derecesine sahip küresel bir şehir olarak sınıflandırılmıştır. Şehir, ülkenin en işlek ikinci havalimanı ve güneydoğu Polonya sakinleri için en önemli uluslararası havalimanı olan II. John Paul Uluslararası Havalimanı tarafından hizmet verilmektedir. 2000 yılında Kraków, Avrupa Kültür Başkenti seçildi. 2013 yılında Kraków, UNESCO Edebiyat Şehri olarak resmen onaylandı. Şehir, 2016 yılında Dünya Gençlik Günü'ne ve 2023 yılında Avrupa Oyunlarına ev sahipliği yaptı.
