 LHC kompleksinin yerleşimi | |
| Genel özellikler | |
|---|---|
| Hızlandırıcı türü | Senkrotron |
| Işın türü | proton, ağır iyon |
| Hedef türü | çarpıştırıcı |
| Işın özellikleri | |
| Maksimum enerji | Huzme başına 6,8 TeV (13,6 TeV çarpışma enerjisi) |
| Maksimum lüminosite | 1×1034/(cm2⋅s) |
| Fiziksel özellikler | |
| Çevre | 26.659 metre (16,565 mil) |
| Konum | Cenevre yakınları, İsviçre; Fransa ve İsviçre sınırı boyunca. |
| Koordinatlar | 46°14′06″K 06°02′42″D / 46.23500°K 6.04500°D |
| Kurum | CERN |
| Faaliyet tarihleri | 2010) – günümüz |
| Önce gelen | Büyük Elektron-Pozitron Çarpıştırıcısı (LEP) |
LHC deneylerinin ve ön hızlandırıcıların planı. | |
| LHC deneyleri | |
|---|---|
| ATLAS | A Toroidal LHC ApparatuS |
| CMS | Compact Muon Solenoid |
| LHCb | LHC-beauty |
| ALICE | A Large Ion Collider Experiment |
| TOTEM | TOTal Elastic and diffractive cross section Measurement |
| LHCf | LHC-forward |
| MoEDAL | Monopole and Exotics Detector At the LHC |
| FASER | ForwArd Search ExpeRiment |
| SND | Scattering and Neutrino Detector |
| LHC ön hızlandırıcılar | |
| p ve Pb | Protonlar (Linac 4) ve kurşun (Linac 3) için doğrusal hızlandırıcılar |
| (İşaretlenmemiş) | Proton Synchrotron Booster |
| PS | Proton Synchrotron |
| SPS | Super Proton Synchrotron |
 | |
| Mevcut parçacık tesisleri ve nükleer tesisler | |
|---|---|
| LHC | Protonları ve ağır iyonları hızlandırır |
| LEIR | İyonları hızlandırır |
| SPS | Protonları ve iyonları hızlandırır |
| PSB | Protonları hızlandırır |
| PS | Protonları veya iyonları hızlandırır |
| Linac 3 | LEIR'e ağır iyonları enjekte eder |
| Linac 4 | Negatif hidrojen iyonlarını hızlandırır |
| AD | Antiprotonları yavaşlatır |
| ELENA | Antiprotonları yavaşlatır |
| ISOLDE | Radyoaktif iyon demetleri üretir |
| MEDICIS | Tıbbi amaçlı izotoplar üretir |
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC, İngilizce: Large Hadron Collider) dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık çarpıştırıcısı ve dünyanın en büyük makinesi. Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN) tarafından, 1998 ve 2008 yılları arasına 100'ü aşkın ülkeden 10.000 bilim insanı ve mühendisin yanı sıra 100'ün üzerinde üniversite ve laboratuvarın katılımıyla inşa edildi. Cenevre yakınlarında, Fransa-İsviçre sınırının altındaki 27 kilometre uzunluğunda ve derinliği 175 metreyi bulan bir tünel boyunca uzanır.
Maddeyi yüksek sıcaklık ve yüksek yoğunlukta incelemek için tasarlanmıştır. Böylece Büyük Patlama'dan hemen sonra oluşan plazma ortamındaki kuark-gluon birleşimleri gerçekleşebilir ve bu sayede mezon ve baryonlar oluşabilir. İlk araştırması 30 Mart 2010 ve 13 Şubat 2013 arasında daha önceki çarpıştırıcı dünya rekorundan yaklaşık 4 kat daha fazla, demet başına 3,5 teraelektronvoltluk (toplamda 7 TeV) bir enerji ile, 2012'den itibaren demet başına 4 TeV'e çıkarak (toplamda 8 TeV) gerçekleşti. 13 Şubat 2013'te LHC'nin ilk çalışması resmi olarak sonlandırıldı ve planlı yükseltmeler için faaliyeti sonlandırıldı. Yükseltilmiş çarpıştırıcıda 'test' çarpıştırmaları 5 Nisan 2015'te yeniden başladı, 20 Mayıs 2015'te demet başına 6,5 TeV'e ulaştı (toplamda 13 TeV, şimdiki dünya rekoru). İkinci araştırması 3 Haziran 2015'te başlamıştır.
Sistem iki yıllık modernizasyonun ardından, iki katına çıkartılmış enerji seviyesiyle, 5 Nisan 2015 tarihinde yeniden çalıştırıldı. Bilim insanları 20 Mayıs 2015'te protonları 13 TeV'ta çarpıştırarak ilk rekorunu kırdı. Daha önce 2012 yılında en yüksek 8 TeV'de çarpışma başarılmıştı.
Son olarak 2016 yılında bu projenin 300TB boyutunda verisi, halka açık hale getirilmiştir.
