Lubunca

Lubunca, labunca ya da labunyaca, Türkiye'de LGBT bireyler tarafından kullanılan bir çeşit jargon. Lubuncaya göre LGBT'lere "lubunya" onların konuştuğu dile de Lubunca denir ancak bugün Lubunca sadece trans kadınlar değil birçok LGBT'nin konuşabildiği bir jargon hâline gelmiştir. Çingenece argosundan türese de Yunanca, Arapça, Ermenice ve Fransızca gibi pek çok dilden harmanlanan terimler bulundurmaktadır.

Yaklaşık dört yüz kelimelik bir dil olan Lubuncanın kökeni 17. ve 18. yüzyıllar arasına, köçekler ve tellaklar tarafından konuşulmasına dayanmaktadır. Sonraları fuhuşa zorlanan trans kadınlarca geliştirilen dil günümüzde özellikle geyler tarafından konuşulmaktadır. Kamusal ve özel alanda diyalogların anlaşılmaması ve bu yolla özellikle trans kadınlarca hayatta kalmak amacıyla ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Kelimeler

Türkçe dışındaki dillerden geçen kelimeler

Lubunca	Anlamı	Kökeni	Kökü ve anlamı	Kaynak
nakka	edilgen erkek	Arapça	nakā - dişi deve
kevaşe	orospu, fahişe	Arapça	qawwāda - bayan
putka	vajina	Bulgarca	putka - vajina
baro	yetişkin erkek	Çingenece	baro - yetişkin erkek
balamoz	yaşlı adam		balamo - Çingene olmayan erkek, Yunan erkeği
but	çok		but - çok
butbare	büyük penis		but bare - çok büyük
cangal/çangal	ayakkabı		cang - bacak
cici	meni		džidže - abla
çavo	genç eşcinsel erkek		çhavo - Çingene erkek çocuk
çor	çalmak		čor- - çalmak
denyo	deli, çılgın		dejno, dilo, dilino - deli
gacı	eğlence		gadži - Çingene olmayan kadın
habbe	yemek		habe, xabe - yemek
kelav	fahişe		kelav - "oynarım", "dans ederim"
koli	seks		kolin - göğüs, meme
laço	iyi görünümlü erkek		lačo- güzel
matiz	sarhoş		mato - sarhoş
naş	defol git, kaybol, uza		nas! - kaç, git
peniz	konuşma, konuşmak		pen- - söylemek, konuşmak
piiz	içmek		pi- - içmek
puri	yaşlı adam		phuri - yaşlı (feminen)
şorolo	edilgen eşcinsel		šoralo - lider
şugar/şukar	yakışıklı erkek		šukar - güzel
taliga	taksi		taliga - taşımak
taligatör	taksici		taliga - taşımak
tariz olmak	aşık olmak		thar- - yanmak
tato	hamam		tato - sıcak
tikel	görmek, bakmak, bakış atmak		dikhel - görmek
madi	kötü, fesat	Ermenice	madig - serçe parmak
digin	hem etken hem edilgen veya biseksüel erkek	Ermenice	digin - hanımefendi
turalamak	gezmek, dolaşmak	Fransızca	tour - tur, yürüyüş
pişar	işemek		pissoire - pisuvar
lapuş/lapış	dudaklar, ağız, öpmek		la bouche - ağız
albuş	öpücük		à la bouche - ağza doğru, ağızla
lavaj	lavman		lavage - yıkamak
albergo	otel	İtalyanca	albergo - otel
laçka	yaşlı edilgen erkek	İtalyanca	lasciare - bırakmak
malbuş	Marlboro sigarası	İngilizce	Marlboro - sigara markası
homoş	eşcinsel erkek		homosexual - eşcinsel
laki	ahlak polisi		lackey - yalaka, dalkavuk
babilof	dışkı		babylove
pöçük	heteroseksüel gibi davranan edilgen eşcinsel erkek	Kurmançça	piçûk - küçük, minik
deber	para	Ladino	deber - borç
ramo	polis		ramo - şube, departman
similya	penis
sipsi	sigara
sirkaf	ev	Rusça	tsirkafj - kilise
paparon	polis	Yunanca	paparuna - bir tür sigara
nonoş	efemine eşcinsel erkek		nonos - mafya babası
nafta	orta yaşlı adam		naftis - denizci
Gullüm	Eğlence, Gırgır, Şamata, neşe

Popüler kültürde

Atıf Yılmaz'ın 1993 yapımı Gece, Melek ve Bizim Çocuklar filminde Lubunca konuşmalara yer verilmiştir.

Ayrıca bakınız

LGBT argosu

Kaynakça

1 2 3 "Sanatçılardan Ayrımcılığa "Nakka!"". Bianet.org. 11 Şubat 2010. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
↑ Akçaharman, Nuri (10 Ocak 2011). "LABUNYA DİLİNİ POLİS ÖĞRENDİ". Kocaelihaber. ^{[ölü/kırık bağlantı]}
↑ Berghan, Selin (2007). Lubunya. New York: Metis Yayınları. s. 1. ISBN 975-342-569-4.
1 2 Murray, Stephen O. (1997). Islamic Homosexualites (İngilizce). New York: New York University Press. ISBN 0-8147-7467-9.
↑ Zaborowska, Magdalena J. (2009). James Baldwin's Turkish decade: erotics of exile (İngilizce). Durham: Duke University Press. ss. 150. ISBN 0822341441.
↑ Örer, Ayça (19 Temmuz 2008). "Stonewall'dan Lambda'ya Onur Yürüyüşü". Bianet.org. 14 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
1 2 "İstanbul'daki gay dünyası". Sabah. 3 Kasım 2006. 30 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2012.
↑ STÉPHANE, Brehier (3 Kasım 2006). "Tour de gay à Istanbul" (Fransızca). Libération. ^{[ölü/kırık bağlantı]}
↑ Soykan, Timur. "Kayıp Gecelerin Gizli Dili". Radikal. 15 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.
↑ "ÖZEL DOSYA: EŞCİNSEL ARGOSU LUBUNCA'NIN OSMANLIYA DAYANAN TARİHÇESİ VE LUBUNCA SÖZLÜK". GZONE. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mart 2015.
↑ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". journals.openedition.org. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2026.
↑ Örer, Ayça (9 Haziran 2007). "Çirkin Ördek Yavrularının Gerçek Masalı". Bianet.org. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
1 2 3 4 5 6 7 Kontovas 2012, s. 8.
↑ Kyuchukov, Hristo; Bakker, Peter (1999). "A note on Romani words in the Gay Slang of Istanbul" (PDF). Grazer Romani Publikationen. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
↑ Kontovas 2012, ss. 7-8.
↑ Hulki, Aktunç (2002). Türkçenin büyük argo sözlüğü: tanıklarıyla. Yapı Kredi Yayınları. ISBN 975-363-864-7. OCLC 52093166.
↑ Biondo, Raffaella (11 Temmuz 2017). "LUBUNCA: LO SLANG QUEER DEL TURCO. USI E FUNZIONI SOCIOLINGUISTICHE A ISTANBUL E BERLINO" (PDF) (İtalyanca). Venedik Ca' Foscari Üniversitesi. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
1 2 Kontovas 2012, s. 9.
↑ Erdem, Azmi Mert (1 Mayıs 2019). "İbne, Gey, Lubunya: A Queer Critique of LGBTI Discourses in the New Cinema of Turkey". Dissertations, Theses, and Capstone Projects. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Ekim 2021.

Dış bağlantılar

TimeOut İstanbul'da "Lubunca sözlük"
Lubunca nedir? | "Seks işçiliği ve güvenlik gerekçesiyle inşa edilmiş bir dil"31 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Deutsche Welle'nin YouTube kanalı +90'da yayımlanmış bir video

↑ Bilal, Gizem (2022). Parler le Lubunca. Pratiques langagières et procédés de catégorisation des travailleuses du sexe trans’ en Turquie [Speaking Lubunca. Language practices and categorization processes of trans’ women sex workers in Turkey]. Mémoire de master [Master’s thesis], EHESS, Paris, France, 169 p. (Fransızca). EHESS, Paris, France.
↑ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". GLAD! Revue sur le langage, le genre, les sexualités. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Haziran 2026.

[bianet-1] 1 2 3 "Sanatçılardan Ayrımcılığa "Nakka!"". Bianet.org. 11 Şubat 2010. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.

[Kocaeli-2] Akçaharman, Nuri (10 Ocak 2011). "LABUNYA DİLİNİ POLİS ÖĞRENDİ". Kocaelihaber. ^{[ölü/kırık bağlantı]}

[Berghan-3] Berghan, Selin (2007). Lubunya. New York: Metis Yayınları. s. 1. ISBN 975-342-569-4.

[Murray-4] 1 2 Murray, Stephen O. (1997). Islamic Homosexualites (İngilizce). New York: New York University Press. ISBN 0-8147-7467-9.

[Slang-5] Zaborowska, Magdalena J. (2009). James Baldwin's Turkish decade: erotics of exile (İngilizce). Durham: Duke University Press. ss. 150. ISBN 0822341441.

[Romanca-6] Örer, Ayça (19 Temmuz 2008). "Stonewall'dan Lambda'ya Onur Yürüyüşü". Bianet.org. 14 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.

[sabah-7] 1 2 "İstanbul'daki gay dünyası". Sabah. 3 Kasım 2006. 30 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2012.

[Libération-8] STÉPHANE, Brehier (3 Kasım 2006). "Tour de gay à Istanbul" (Fransızca). Libération. ^{[ölü/kırık bağlantı]}

[Soykan-9] Soykan, Timur. "Kayıp Gecelerin Gizli Dili". Radikal. 15 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[10] "ÖZEL DOSYA: EŞCİNSEL ARGOSU LUBUNCA'NIN OSMANLIYA DAYANAN TARİHÇESİ VE LUBUNCA SÖZLÜK". GZONE. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mart 2015.

[11] Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". journals.openedition.org. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2026.

[Ayça_Örer-12] Örer, Ayça (9 Haziran 2007). "Çirkin Ördek Yavrularının Gerçek Masalı". Bianet.org. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.

[FOOTNOTEKontovas20128-13] 1 2 3 4 5 6 7 Kontovas 2012, s. 8.

[14] Kyuchukov, Hristo; Bakker, Peter (1999). "A note on Romani words in the Gay Slang of Istanbul" (PDF). Grazer Romani Publikationen. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.

[FOOTNOTEKontovas20127-8-15] Kontovas 2012, ss. 7-8.

[16] Hulki, Aktunç (2002). Türkçenin büyük argo sözlüğü: tanıklarıyla. Yapı Kredi Yayınları. ISBN 975-363-864-7. OCLC 52093166.

[17] Biondo, Raffaella (11 Temmuz 2017). "LUBUNCA: LO SLANG QUEER DEL TURCO. USI E FUNZIONI SOCIOLINGUISTICHE A ISTANBUL E BERLINO" (PDF) (İtalyanca). Venedik Ca' Foscari Üniversitesi. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.

[FOOTNOTEKontovas20129-18] 1 2 Kontovas 2012, s. 9.

[19] Erdem, Azmi Mert (1 Mayıs 2019). "İbne, Gey, Lubunya: A Queer Critique of LGBTI Discourses in the New Cinema of Turkey". Dissertations, Theses, and Capstone Projects. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Ekim 2021.

[20] Bilal, Gizem (2022). Parler le Lubunca. Pratiques langagières et procédés de catégorisation des travailleuses du sexe trans’ en Turquie [Speaking Lubunca. Language practices and categorization processes of trans’ women sex workers in Turkey]. Mémoire de master [Master’s thesis], EHESS, Paris, France, 169 p. (Fransızca). EHESS, Paris, France.

[21] Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". GLAD! Revue sur le langage, le genre, les sexualités. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Haziran 2026.