Lubunca

Kaos GL tarafından düzenlenen bir Lubunca atölyesinin afişi
Dilbilimci Lilith Bardakçı, Boğaziçi Üniversitesinde Lubunca üzerine bir sunum yaparken, 2024

Lubunca, labunca ya da labunyaca, Türkiye'de LGBT bireyler tarafından kullanılan bir çeşit jargon. Lubuncaya göre LGBT'lere "lubunya" onların konuştuğu dile de Lubunca denir ancak bugün Lubunca sadece trans kadınlar değil birçok LGBT'nin konuşabildiği bir jargon hâline gelmiştir. Çingenece argosundan türese de Yunanca, Arapça, Ermenice ve Fransızca gibi pek çok dilden harmanlanan terimler bulundurmaktadır.

Yaklaşık dört yüz kelimelik bir dil olan Lubuncanın kökeni 17. ve 18. yüzyıllar arasına, köçekler ve tellaklar tarafından konuşulmasına dayanmaktadır. Sonraları fuhuşa zorlanan trans kadınlarca geliştirilen dil günümüzde özellikle geyler tarafından konuşulmaktadır. Kamusal ve özel alanda diyalogların anlaşılmaması ve bu yolla özellikle trans kadınlarca hayatta kalmak amacıyla ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Kelimeler

Türkçe dışındaki dillerden geçen kelimeler

Lubunca Anlamı Kökeni Kökü ve anlamı Kaynak
nakka edilgen erkek Arapça nakā - dişi deve
kevaşe orospu, fahişe qawwāda - bayan
putka vajina Bulgarca putka - vajina
baro yetişkin erkek Çingenece baro - yetişkin erkek
balamoz yaşlı adam balamo - Çingene olmayan erkek, Yunan erkeği
but çok but - çok
butbare büyük penis but bare - çok büyük
cangal/çangal ayakkabı cang - bacak
cici meni džidže - abla
çavo genç eşcinsel erkek çhavo - Çingene erkek çocuk
çor çalmak čor- - çalmak
denyo deli, çılgın dejno, dilo, dilino - deli
gacı eğlence gadži - Çingene olmayan kadın
habbe yemek habe, xabe - yemek
kelav fahişe kelav - "oynarım", "dans ederim"
koli seks kolin - göğüs, meme
laço iyi görünümlü erkek lačo- güzel
matiz sarhoş mato - sarhoş
naş defol git, kaybol, uza nas! - kaç, git
peniz konuşma, konuşmak pen- - söylemek, konuşmak
piiz içmek pi- - içmek
puri yaşlı adam phuri - yaşlı (feminen)
şorolo edilgen eşcinsel šoralo - lider
şugar/şukar yakışıklı erkek šukar - güzel
taliga taksi taliga - taşımak
taligatör taksici taliga - taşımak
tariz olmak aşık olmak thar- - yanmak
tato hamam tato - sıcak
tikel görmek, bakmak, bakış atmak dikhel - görmek
madi kötü, fesat Ermenice madig - serçe parmak
digin hem etken hem edilgen veya biseksüel erkek digin - hanımefendi
turalamak gezmek, dolaşmak Fransızca tour - tur, yürüyüş
pişar işemek pissoire - pisuvar
lapuş/lapış dudaklar, ağız, öpmek la bouche - ağız
albuş öpücük à la bouche - ağza doğru, ağızla
lavaj lavman lavage - yıkamak
albergo otel İtalyanca albergo - otel
laçka yaşlı edilgen erkek lasciare - bırakmak
malbuş Marlboro sigarası İngilizce Marlboro - sigara markası
homoş eşcinsel erkek homosexual - eşcinsel
laki ahlak polisi lackey - yalaka, dalkavuk
babilof dışkı babylove
pöçük heteroseksüel gibi davranan edilgen eşcinsel erkek Kurmançça piçûk - küçük, minik
deber para Ladino deber - borç
ramo polis ramo - şube, departman
similya penis
sipsi sigara
sirkaf ev Rusça tsirkafj - kilise
paparon polis Yunanca paparuna - bir tür sigara
nonoş efemine eşcinsel erkek nonos - mafya babası
nafta orta yaşlı adam naftis - denizci
Gullüm Eğlence, Gırgır, Şamata, neşe

Popüler kültürde

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. 1 2 3 "Sanatçılardan Ayrımcılığa "Nakka!"". Bianet.org. 11 Şubat 2010. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
  2. ↑ Akçaharman, Nuri (10 Ocak 2011). "LABUNYA DİLİNİ POLİS ÖĞRENDİ". Kocaelihaber.[ölü/kırık bağlantı]
  3. ↑ Berghan, Selin (2007). Lubunya. New York: Metis Yayınları. s. 1. ISBN 975-342-569-4.
  4. 1 2 Murray, Stephen O. (1997). Islamic Homosexualites (İngilizce). New York: New York University Press. ISBN 0-8147-7467-9.
  5. ↑ Zaborowska, Magdalena J. (2009). James Baldwin's Turkish decade: erotics of exile (İngilizce). Durham: Duke University Press. ss. 150. ISBN 0822341441.
  6. ↑ Örer, Ayça (19 Temmuz 2008). "Stonewall'dan Lambda'ya Onur Yürüyüşü". Bianet.org. 14 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
  7. 1 2 "İstanbul'daki gay dünyası". Sabah. 3 Kasım 2006. 30 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2012.
  8. ↑ STÉPHANE, Brehier (3 Kasım 2006). "Tour de gay à Istanbul" (Fransızca). Libération.[ölü/kırık bağlantı]
  9. ↑ Soykan, Timur. "Kayıp Gecelerin Gizli Dili". Radikal. 15 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  10. ↑ "ÖZEL DOSYA: EŞCİNSEL ARGOSU LUBUNCA'NIN OSMANLIYA DAYANAN TARİHÇESİ VE LUBUNCA SÖZLÜK". GZONE. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mart 2015.
  11. ↑ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". journals.openedition.org. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2026.
  12. ↑ Örer, Ayça (9 Haziran 2007). "Çirkin Ördek Yavrularının Gerçek Masalı". Bianet.org. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 Kontovas 2012, s. 8.
  14. ↑ Kyuchukov, Hristo; Bakker, Peter (1999). "A note on Romani words in the Gay Slang of Istanbul" (PDF). Grazer Romani Publikationen. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
  15. ↑ Kontovas 2012, ss. 7-8.
  16. ↑ Hulki, Aktunç (2002). Türkçenin büyük argo sözlüğü: tanıklarıyla. Yapı Kredi Yayınları. ISBN 975-363-864-7. OCLC 52093166.
  17. ↑ Biondo, Raffaella (11 Temmuz 2017). "LUBUNCA: LO SLANG QUEER DEL TURCO. USI E FUNZIONI SOCIOLINGUISTICHE A ISTANBUL E BERLINO" (PDF) (İtalyanca). Venedik Ca' Foscari Üniversitesi. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
  18. 1 2 Kontovas 2012, s. 9.
  19. ↑ Erdem, Azmi Mert (1 Mayıs 2019). "İbne, Gey, Lubunya: A Queer Critique of LGBTI Discourses in the New Cinema of Turkey". Dissertations, Theses, and Capstone Projects. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Ekim 2021.

Dış bağlantılar

  1. ↑ Bilal, Gizem (2022). Parler le Lubunca. Pratiques langagières et procédés de catégorisation des travailleuses du sexe trans’ en Turquie [Speaking Lubunca. Language practices and categorization processes of trans’ women sex workers in Turkey]. Mémoire de master [Master’s thesis], EHESS, Paris, France, 169 p. (Fransızca). EHESS, Paris, France.
  2. ↑ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". GLAD! Revue sur le langage, le genre, les sexualités. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Haziran 2026.