Merzübân
| Makale serilerinden |
| Sasani İmparatorluğu askeriyesi |
|---|
 |
Merzübân ayrıca Marzbān veya Marzpān olarak yazılır, (Orta Farsça: 𐭬𐭫𐭱𐭰𐭠𐭭𐭯 çeviri: mrzwpn, 𐭬𐭫𐭱 marz "sınır" ve 𐭡𐭭𐭯 -pān "muhafız"; Farsça: Farsça: مرزبان Marzbān), Margrave sınıfı, sınırların koruyucusu askeri komutanlardır. Part İmparatorluğu'nun (MÖ 247-MS 224) ve çoğunlukla Sasani İmparatorluğu'nun (MS 224-651) sınır eyaletlerinden sorumluydular.
Müslümanların İran'ı fethinden sonra VII. yüzyılda merzübân unvanı dört büyük eyaletin valilerinden başka Hîre, Hecer ve el-Cezîre gibi sınır boylarındaki idarî bölgelerle Herat, Bâdgīs, Pûşeng gibi önemli şehirlerin valileri ve aynı zamanda müslümanların Sâsânî topraklarını fethi sırasında savunmaları organize eden, anlaşmaları yapan Sûr, İsfahan, Meysân, Rey, Erdebil, Kirman, Fars gibi şehirlerin mahallî liderleriyle Taberistan ispehbedleri için de kullanılmıştır. Merverrûz’un İslâm dönemindeki mahallî memurları da bu unvanı taşıyordu. 723 yılında Müslim bin Said el-Kilâbî, Zerdüştlerden vergi tahsil etmek için İranlı Behrâm Sis’i Merv’e merzübân olarak göndermiştir.
Kaynakça
- Özel
- ↑ Hoyland 2011, s. 46.
- 1 2 3 Yazıcı 2004, s. 255-256.
- ↑ Gibb 1923, s. 65.
- ↑ Hillenbrand 1989, s. 24 (note 24).
- Genel
- Hoyland, Robert G. (2011), Theophilus of Edessa's Chronicle and the Circulation of Historical Knowledge in Late Antiquity and Early Islam, Liverpool University Press, ISBN 978-1-84631-697-5
- Yazıcı, Tahsin (2004). "Merzübân". TDV İslâm Ansiklopedisi. 29. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı. ss. 255-256. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2026.
- Gibb, H. A. R. (1923). The Arab Conquests in Central Asia (İngilizce). Londra: The Royal Asiatic Society. OCLC 499987512.
- Hillenbrand, Carole, (Ed.) (1989). The History of al-Ṭabarī, Volume 26: The Waning of the Umayyad Caliphate: Prelude to Revolution, A.D. 738–744/A.H. 121–126. SUNY series in Near Eastern studies. (İngilizce). Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-88706-810-2.
