Milliyet

Milliyet veya uyruk, bir millete bağlı olma durumudur. Ulus (millet), etnisite kavramlarıyla yakından ilişkilidir. Bir ülkede, tek bir yasal yetki alanı altında örgütlenmiş bir grup insanın ortak kültür, tarih, gelenekler ve ortak köken bilinciyle birleşmiş olma halini ifade eder.

Ulus-devletler, bu kavram üzerinden şekillenir; her ulus-devlet ulusal kimlik inşa etmek ve bunu hukuki bir zemine dayandırmak isterler. Ulusun tek bir milliyetten ve benzerlik fikrinden mi yoksa farklı kökenlerin birleşiminden mi oluştuğu tartışması, modern devletin işleyişinde ve siyasal ideolojiler arasında uyuşmazlığa neden olmuştur. Çeşitli semboller üzerinden kültürel benzerlik vurgusunu öne çıkaran milliyetçilik, geçmişten gelen ortak kökenleri vurgulayan, bunların korunmasını ve bunlara uygun siyaset yapılmasını savunan siyasal düşüncedir.

Hukuki açıdan, bir devletin sınırları dahilinde doğmakla, ana-baba aracıyla veya vatandaşlık işlemleri sonucunda milliyeti (uyruğu) belirlenir. Milliyetten farklı olarak vatandaşlık, hukuki bir kavramdır; devletle kurulan yasal ilişkiyi ifade eder. Vatandaşlar, kişinin oy verme ve seçimlerde aday olma hakkı başta olmak üzere diğer sosyo-ekonomik ve kültürel haklara ve görevlere sahiptir. Söz konusu hak ve görevler devletten devlete değişir; bazı bağlamlarda vatandaşlık ile milliyet eş anlamlı hale gelebilir. Çoğu modern ülkede tüm uyruklar devletin vatandaşıdır ve tam vatandaşlar her zaman devletin uyruklarıdır.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 15. maddesi, "Herkesin bir vatandaşlığa sahip olma hakkı vardır" ve "Hiç kimse keyfi olarak vatandaşlığından mahrum bırakılamaz veya vatandaşlığını değiştirme hakkından yoksun bırakılamaz" ifadelerini içerir ancak uluslararası gelenek ve sözleşmelere göre, vatandaşlarının kim olduğunu belirlemek her devletin hakkıdır. Özellikle göçmenlik deneyimlerinde bu ayrım netleşir.