Monomani

Monomani, bir fikir, şüphe, zan veya gâyenin esiri hâline geldiği; kişinin bu fikir, şüphe, zan veya gâyeden başka bir şey düşünemez duruma geldiği, bu durumun bir sanrı hâline geldiği aşırı ve abartılı bir ruh hâli, zihinsel bir hastalık.

"Monomani" kelimesi, Yunanca "tek" anlamına gelen "monos" ve aşırı düşkünlük, "tutku", "saplantı", "iptilâ" mânâlarına gelen "mani" sözcüklerinin birleştirilmesi ile türetilmiştir.


Tipleri

Tek bir düşünce veya düşünce tipine sahip sanrısı (delüzyonu) olan monomanik kişilerin, sanrıları çeşitli tiplerde olabilir:

Edebiyatta monomani

19'uncu yüzyılda yaşamış İngiliz yazar Edgar Allan Poe, öykülerinde sıklıkla, monomanik kişileri ele almıştır. Öykülerinde anlatıcı veya kahraman, bir fikir, bir arzu, bir cisim veya bir kişiye karşı aşırı tutkun, onu aşırı düşünen kişilerdir. Poe'nun "Kara Kedi", "Berenice", "Kızıl Ölümün Maskesi", "Gammaz Yürek", "Oval Portre", "The Tell-Tale Heart" başlıklı öykülerinin yanı sıra, Fyodor Dostoyevski'nin "Suç ve Ceza" başlıklı romanında da, Stefan Zweig'in Amok Koşucusu ve Satranç adlı eserinde de monomanik karakterler görülmektedir.