Omalizumab

Omalizumab
Omalizumab yapısı: (A) fareye ait tamamlayıcı belirleyici bölge (CDR) ve (B) IgG1κ insan iskeleti
Monoklonal antikor
TürTüm antikor
Kaynakinsanlaştırılmış
HedefIgE
Klinik verisi
Ticari adlarXolair, Omlyclo
AHFS/Drugs.comOmalizumab
MedlinePlusa603031
Gebelik
kategorisi
  • AU: B1
  • B (ABD - tarihsel)
Uygulama
yolu		Subkutan (SC)
ATC kodu
Hukuki durum
Hukuki durum
Farmakokinetik veri
Biyoyararlanım~%62
Protein bağlanmaSerbest IgE ile kompleks oluşturur
MetabolizmaRetiküloendotelyal sistemde (RES) hücresel pinositoz ve proteolitik yıkım
MetabolitlerPeptitler ve amino asitler
Eliminasyon yarı ömrü24-26 gün
Etki süresi2-4 hafta
BoşaltımIgG klirensi (Böbrek veya karaciğer yoluyla atılmaz)
Tanımlayıcılar
CAS Numarası
DrugBank
UNII
KEGG
Kimyasal ve fiziksel veriler
Mol kütlesi~149 kDa

Omalizumab (ticari adıyla Xolair ve biyobenzerleri), ağır persistan alerjik astım, nazal polipli kronik rinosinüzit (CRSwNP), kronik spontan ürtiker (KİÜ) ve immünoglobulin E (IgE) aracılı besin alerjisi tedavisinde subkütan yolla uygulanan insanlaştırılmış monoklonal antikordur. Rekombinant DNA teknolojisi ile memeli hücre dizilerinde üretilen bu IgG1κ yapısındaki antikor, serbest dolaşan insan IgE'sine spesifik olarak bağlanarak alerjik inflamasyon kaskadını bloke eder.

Tıbbi kullanımı

Omalizumab, immünoglobulin E'nin (IgE) patogenezde temel rol oynadığı çeşitli alerjik ve immünolojik hastalıkların yönetiminde, standart tedavilere yanıt vermeyen vakalarda kullanılır.

Alerjik astım

İlaç, yüksek doz inhale kortikosteroid (İKS) ve uzun etkili beta-2 agonist (LABA) tedavisine rağmen yeterli kontrol sağlanamayan ağır persistan alerjik astım hastalarında ek idame tedavisi olarak kılavuzlarda yer almaktadır. Hastaların yıl boyu süren aeroalerjenlere karşı duyarlılıklarının pozitif deri veya in vitro reaktivite testleriyle kanıtlanmış olması gereklidir. Cochrane tarafından yapılan kapsamlı bir derlemede, omalizumabın kortikosteroidlere ek olarak kullanılmasının astım alevlenmelerini ve hastaneye yatış oranlarını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalttığı bildirilmiştir. İlaç akut bronkospazm veya status asthmaticus tablolarında kurtarıcı tedavi olarak endike değildir.

Kronik spontan ürtiker

Standart H1-antihistaminik tedavisine yetersiz yanıt veren kronik idiyopatik (spontan) ürtiker hastalarında endikedir. Faz III klinik çalışmalarında, 4 haftada bir uygulanan 300 mg omalizumab dozunun hastaların kaşıntı şiddeti ve ürtiker aktivite skorlarında (UAS7) belirgin düşüş sağladığı; vakaların önemli bir kısmında semptomların tamamen gerilediği gösterilmiştir.

Nazal polipli kronik rinosinüzit

İntranazal kortikosteroidlerle kontrol altına alınamayan şiddetli nazal polipli kronik rinosinüzit (CRSwNP) vakalarında nazal polip boyutunu küçültmek ve konjesyonu azaltmak amacıyla ek tedavi olarak kullanılır.

Besin alerjisi

Şubat 2024'te Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), omalizumab'ın 1 yaş ve üzeri hastalarda fıstık, süt, yumurta ve kaju gibi besinlere kazara maruz kalma sonucu oluşabilecek anafilaksi dahil tip 1 alerjik reaksiyon riskini azaltmak amacıyla kullanımını onaylamıştır. OUtMATCH çalışmasının verilerine dayanan bu endikasyon, akut reaksiyonlara acil müdahale için değil, eliminasyon diyetine ek olarak profilaktik amaçlıdır.

Yan etkiler ve güvenlilik

En ciddi advers reaksiyon, yaşamı tehdit edebilen anafilaksidir (görülme sıklığı %0.1 ila %0.2). Anafilaktik reaksiyonların çoğu ilk 3 doz sırasında ve enjeksiyondan sonraki ilk 2 saat içinde ortaya çıksa da, nadiren geç fazda da görülebilir. Bu risk nedeniyle ilacın uygulanması acil müdahale donanımına sahip sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilmelidir.

Klinik çalışmalarda en sık bildirilen yan etkiler arasında enjeksiyon bölgesi reaksiyonları (ağrı, eritem, şişlik), baş ağrısı ve üst solunum yolu enfeksiyonları yer almaktadır.

Erken dönem araştırmalarında omalizumab ile malignite riski arasında potansiyel bir ilişki öne sürülmüş olsa da, daha sonra yapılan 5 yıllık kapsamlı gözlemsel çalışmalar (EXCELS) ve havuzlanmış analizler, ilaç kullanımı ile kanser insidansı arasında nedensel bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Arteriyel tromboembolik olaylara ilişkin veriler ise gözlemsel çalışmalarda hafif bir sayısal artışa işaret ettiğinden, kardiyovasküler risk faktörleri bulunan hastalarda izlem önerilmektedir.

Etki mekanizması

Omalizumab, kanda ve interstisyel sıvıda serbest halde bulunan immünoglobulin E'ye (IgE) spesifik olarak bağlanır. Antikor, serbest IgE moleküllerini kompleks içine alarak, bu moleküllerin mast hücreleri ve bazofillerin yüzeyinde yer alan yüksek afiniteli FcεRI reseptörlerine bağlanmasını engeller.

Serbest IgE seviyesindeki bu dramatik düşüş, mast hücreleri ve bazofillerin yüzeyindeki FcεRI reseptörlerinin zamanla aşağı regülasyonuna (down-regulation) yol açar. Bu hücresel adaptasyon, hücrelerin alerjenlere karşı aşırı duyarlılığını azaltır. Antijen maruziyeti durumunda, IgE çapraz bağlanması gerçekleşemediğinden histamin, lökotrienler ve diğer pro-inflamatuvar sitokinlerin degranülasyon süreci baskılanır. Omalizumab, yalnızca serbest dolaşımdaki IgE'ye bağlanacak şekilde tasarlandığından, halihazırda hücre yüzeyine tutunmuş IgE moleküllerine bağlanmaz ve bu sayede ilacın kendisi reseptör çapraz bağlanmasına yol açarak anafilaksiyi tetiklemez. Tedavi süresince dolaşımda yavaş elimine olan omalizumab-IgE komplekslerinin birikmesi nedeniyle, hastaların serum total IgE ölçümleri başlangıç değerlerinin üzerine çıkabilir ve bu durum klinik takipte bir referans olarak kullanılmaz.

Pozoloji ve farmakokinetik

Omalizumab yalnızca subkutan yolla uygulanır. Emilim süreci yavaştır ve pik serum konsantrasyonlarına (Cmax) 6 ila 8 gün içinde ulaşılır. Mutlak biyoyararlanım oranı yaklaşık %62'dir. İlaç, sitokrom P450 sistemiyle değil, immünoglobulin G klirens mekanizmaları aracılığıyla retiküloendotelyal sistem tarafından yıkılır. Kararlı durumda eliminasyon yarı ömrü 24 ila 26 gün arasındadır.

Dozajlama astım ve CRSwNP endikasyonlarında hastanın bazal serum total IgE seviyesine ve vücut ağırlığına dayalı nomogramlar aracılığıyla miligram bazında hesaplanarak 2 veya 4 haftada bir uygulanır. Kronik spontan ürtikerde ise dozaj, ağırlık ve IgE seviyesinden bağımsız olarak genellikle 4 haftada bir 300 mg olarak standartlaştırılmıştır.

Tarihçe ve biyobenzerler

Anti-IgE tedavi konseptinin ilk adımları 1980'lerde atılmış, 1990'lı yıllarda Tanox, Ciba-Geigy (günümüzde Novartis) ve Genentech firmalarının ortak konsorsiyumu ile omalizumab molekülü klinik kullanıma kazandırılmıştır. İlaç, FDA onayını 2003 yılında, Avrupa İlaç Ajansı (EMA) onayını ise 2005 yılında almıştır.

Biyobenzer ilaçların geliştirilmesiyle birlikte, 2024 yılında Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ve 2025 yılında FDA, Celltrion tarafından üretilen ilk omalizumab biyobenzeri olan Omlyclo'ya onay vermiştir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ Chang TW, Wu PC, Hsu CL, Hung AF (2007). "Anti-IgE Antibodies for the Treatment of IgE-Mediated Allergic Diseases". Advances in Immunology. Cilt 93. ss. 63-119. doi:10.1016/S0065-2776(06)93002-8. PMID 17383539.
  2. ↑ Reddel HK, Bacharier LB, Bateman ED, ve diğerleri. (2022). "Global Initiative for Asthma Strategy 2021: Executive Summary and Rationale for Key Changes". Am J Respir Crit Care Med. 205 (1). ss. 17-35. doi:10.1164/rccm.202109-2205PP. PMID 34658302.
  3. ↑ Normansell R, Walker S, Milan SJ, Walters EH, Nair P (2014). "Omalizumab for asthma in adults and children". Cochrane Database Syst Rev. 2014 (1). ss. CD003559. doi:10.1002/14651858.CD003559.pub4. PMID 24414989.
  4. ↑ Zuberbier T, Abdul Latiff AH, Abuzakouk M, ve diğerleri. (2022). "The international EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI guideline for the definition, classification, diagnosis, and management of urticaria". Allergy. 77 (3). ss. 734-766. doi:10.1111/all.15090. PMID 34536239.
  5. ↑ Maurer M, Rosén K, Hsieh HJ, ve diğerleri. (2013). "Omalizumab for the treatment of chronic idiopathic or spontaneous urticaria". N Engl J Med. 368 (10). ss. 924-935. doi:10.1056/NEJMoa1215372. PMID 23432142.
  6. ↑ Gevaert P, Omachi TA, Corren J, ve diğerleri. (2020). "Efficacy and safety of omalizumab in nasal polyposis: 2 randomized phase 3 trials". J Allergy Clin Immunol. 146 (3). ss. 595-605. doi:10.1016/j.jaci.2020.05.032. PMID 32524991.
  7. ↑ "FDA Approves First Medication to Help Reduce Allergic Reactions to Multiple Foods After Accidental Exposure". U.S. Food and Drug Administration. 16 Şubat 2024. 19 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026.
  8. ↑ Wood RA, Togias A, Sicherer SH, ve diğerleri. (2024). "Omalizumab for the Treatment of Multiple Food Allergies". N Engl J Med. 390 (10). ss. 889-899. doi:10.1056/NEJMoa2312382. PMID 38407394.
  9. ↑ Cox L, Platts-Mills TA, Finegold I, Schwartz LB, Simons FE, Wallace DV (2007). "American Academy of Allergy, Asthma & Immunology/American College of Allergy, Asthma and Immunology Joint Task Force Report on omalizumab-associated anaphylaxis". J Allergy Clin Immunol. 120 (6). ss. 1373-1377. doi:10.1016/j.jaci.2007.09.032. PMID 17996286.
  10. ↑ "Xolair 150 mg Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Kullanıma Hazır Enjektör Kısa Ürün Bilgisi" (PDF). Novartis Türkiye. 4 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Mart 2026.
  11. ↑ Busse W, Buhl R, Fernandez Vidaurre C, ve diğerleri. (2012). "Omalizumab and the risk of malignancy: results from a pooled analysis". J Allergy Clin Immunol. 129 (4). ss. 983-989.e6. doi:10.1016/j.jaci.2012.01.033. PMID 22365654.
  12. ↑ Iribarren C, Rahmaoui A, Long AA, ve diğerleri. (2017). "Cardiovascular and cerebrovascular events among patients receiving omalizumab: Results from EXCELS, a prospective cohort study in severe asthma". J Allergy Clin Immunol. 139 (5). ss. 1489-1496.e5. doi:10.1016/j.jaci.2016.07.038. PMID 27639934.
  13. ↑ Chang TW (2000). "The pharmacological basis of anti-IgE therapy". Nat Biotechnol. 18 (2). ss. 157-162. doi:10.1038/72601. PMID 10657120.
  14. ↑ MacGlashan DW Jr, Bochner BS, Adelman DC, ve diğerleri. (1997). "Down-regulation of Fc(epsilon)RI expression on human basophils during in vivo treatment of atopic patients with anti-IgE antibody". J Immunol. 158 (3). ss. 1438-1445. PMID 9013990.
  15. ↑ Presta LG, Lahr SJ, Shields RL, ve diğerleri. (1993). "Humanization of an antibody directed against IgE". J Immunol. 151 (5). ss. 2623-2632. PMID 8360482.
  16. ↑ "Xolair 150 mg Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Kullanıma Hazır Enjektör Kısa Ürün Bilgisi" (PDF). Novartis Türkiye. 4 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Mart 2026.
  17. ↑ Twombly R (1991). "Couple Lead Quest For New Allergy Drug". The Scientist. 5 (15). s. 4.
  18. ↑ "Xolair EPAR". European Medicines Agency. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026.
  19. ↑ "FDA Roundup: March 11, 2025". U.S. Food and Drug Administration. 11 Mart 2025. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026.

Dış bağlantılar