| Aziz Onuphrius | |
|---|---|
| Doğum | Etiyopya veya Mısır |
| Ölüm | MS 4. yüzyıl Mısır |
| Yortu | 12 Haziran |
Aziz Onuphrius (Latince: Onūphrius, Grekçe: Ὀνούφριος, Mısır dilinde Wnn-nfr "Hep Güzel Olan"), MS 4. yüzyılda Mısır çöllerinde (Teb bölgesi) yaşamış olan ve Hristiyanlıkta Çöl Babaları arasında sayılan bir münzevi (Ankorit) azizdir. Hem Katolik hem de Ortodoks kiliseleri tarafından saygı görür. Anma günü 12 Haziran'dır.
Özellikle Kapadokya bölgesindeki fresklerdeki betimlemeleri ve halk arasındaki efsaneleri ile Türkiye'nin kültür tarihi açısından da önemli bir figürdür.
Hayatına dair bilinenlerin çoğu, onunla çölde karşılaştığı rivayet edilen keşiş Paphnutius'un anlatılarına dayanır.
Efsaneye göre bir kralın oğlu olan Onuphrius, bebekliğinde "ateşle imtihan" edilerek gayrimeşru olmadığı kanıtlanmıştır. Genç yaşta manastır hayatına yönelmiş, ardından insanlardan tamamen uzaklaşmak için Mısır çöllerine giderek bir mağarada 60 yıl boyunca münzevi bir hayat sürmüştür.
Rivayete göre Tanrı, çölde açlıktan ölmemesi için mağarasının önünde mucizevi bir **hurma ağacı (palmiye)** bitirmiş ve ağaç ona yılın 12 ayı meyve vermiştir. Kıyafetleri zamanla çürüdüğü için vücudunu kendi uzayan saçları, sakalları ve ördüğü palmiye yapraklarıyla örtmüştür.
Sanat tarihinde Aziz Onuphrius genellikle; aşırı zayıf, uzun gri saçlı, göbeğine kadar inen sakallı, çıplak ve sadece yapraklarla (veya kendi saçıyla) örtünmüş yaşlı bir adam olarak tasvir edilir.

Aziz Onuphrius'un dünyadaki en bilinen tasvirlerinden biri Türkiye'de, Nevşehir ilinin Göreme ilçesindeki **Yılanlı Kilise**'de bulunmaktadır.
Bu freskte aziz, uzun sakallı ancak kadınsı göğüslere sahipmiş gibi resmedilmiştir. Bu durum, ziyaretçiler arasında sıklıkla azizin cinsiyeti hakkında kafa karışıklığına yol açmaktadır. Sanat tarihçilerine göre bu görüntünün iki temel açıklaması vardır:
Onuphrius'un kültü, Bizans etkisiyle İtalya'ya ve Avrupa'ya yayılmıştır. Özellikle Sicilya ve Roma'da popülerdir.