Ankorit

Ankorit
Büyük Antonios. (Resimdeki Kıpti yazıtta "Büyük Baba Antonios" yazmaktadır.)
İsimleriMünzevi, Kapalı Keşiş
Meslek türüMünzevi yaşam (Eremitik)
Çalışma alanlarıHristiyan manastır sistemi
İlgili mesleklerKeşiş, Hermit

Ankorit (Grekçe: ἀναχωρητής, anachōrētḗs; "geri çekilen", "ayrılan"), Hristiyan manastır geleneğinde, dini sebeplerle toplumdan tamamen koparak ıssız bir yerde veya bir hücrede münzevi bir hayat süren kişidir.

Ankoritler, bir topluluk içinde yaşayan "Senobitik" (Manastır) keşişlerden ve yer değiştirebilen hermitlerden (gezgin münzevilerden) farklı olarak, genellikle "yerleşiklik yemini" (vow of stability of place) ederek belirli bir mekana (bir mağara veya kiliseye bitişik bir hücre) ömür boyu kapanan kişilerdir. Hermitlerden farklı olarak ankoritler, piskoposlar haricinde hiçbir kilise otoritesine karşı sorumlu değillerdi. Bu yaşam biçimi, Hristiyanlığın en eski ve en katı inziva formlarından biri kabul edilir.

Kapanma ritüeli genellikle bir cenaze törenine benzer şekilde gerçekleştirilir, bu ritüelden sonra ankorit "dünya için ölü", ancak Tanrı ile yaşayan bir tür "yaşayan aziz" olarak kabul edilirdi.

Etimoloji

Kelime, Eski Yunanca'da "geri çekilmek", "bir yerden ayrılmak" anlamına gelen anachōreō (ἀναχωρέω) fiilinden türetilmiştir. Türkçede sıklıkla **Münzevi** kelimesi ile karşılansa da, dini terminolojide "Ankorit" terimi, sabit bir yere (ankorj/hücre) bağlı kalanları tanımlamak için spesifik olarak kullanılır.

Tarihçe

Ankorit yaşam tarzı, 3. ve 4. yüzyıllarda Roma İmparatorluğu'nun Hristiyanlara uyguladığı zulümden kaçan veya dünyevi yozlaşmadan uzaklaşmak isteyen inananların Mısır ve Suriye çöllerine çekilmesiyle başlamıştır. Bu dönemin öncüleri "Çöl Babaları" olarak bilinir.

Yaşam Tarzı ve "Ankorj" (Hücre)

Orta Çağ Avrupa'sında ankoritler, genellikle bir kilisenin duvarına bitişik inşa edilen ve **"Ankorj"** (Anchorhold) adı verilen küçük hücrelerde yaşarlardı. Bu hücreler genellikle 3-4 metre kare büyüklüğündeydi.

Hücrenin dış dünyayla bağlantısı genellikle üç küçük pencereden ibaretti:

  1. **Kutsal Pencere (Hagioscope/Squint):** Kiliseye bakan, ankoritin ayini izleyip komünyon (ekmek-şarap) almasını sağlayan pencere.
  2. **Hizmet Penceresi:** Dışarıdan yiyecek ve su verilmesi ve atıkların alınması için kullanılan pencere.
  3. **Işık Penceresi:** Gün ışığı alması için bırakılan, genellikle yarı saydam bir bezle örtülü açıklık.

Ankoritlerin günlük yaşamı katı kurallara bağlıydı. Örneğin, 13. yüzyılda yazılan Ancrene Wisse, kadın ankoritler için yazılmış en ünlü rehber kitaptır ve günlük ibadetlerin yanı sıra hizmetçilerle ilişkileri düzenler.

Önemli Ankoritler

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ Cross, F. L. (2005). The Oxford Dictionary of the Christian Church (İngilizce) (3 bas.). Oxford University Press. s. 59. ISBN 978-0192802903.
  2. ↑ Black, Joseph, (Ed.) (8 Eylül 2011). "Julian of Norwich". The Broadview Anthology of British Literature: Concise Volume A (İngilizce). 1 (2 bas.). Broadview Press. s. 348. ISBN 9781770480865. Erişim tarihi: 22 Ekim 2023. [...] anchorites and anchoresses did not answer to any ecclesiastical authority other than the bishop.
  3. ↑ "Liddell & Scott - Anachoreo" (İngilizce). Perseus Digital Library. 16 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2025.
  4. ↑ Kostof, Spiro (1972). Caves of God: The Monastic Environment of Byzantine Cappadocia (İngilizce). MIT Press. s. 65. ISBN 0262110423.
  5. ↑ McAvoy, Liz Herbert (2005). Anchorites, Wombs And Tombs : Intersections Of Gender And Enclosure In The Middle Ages (İngilizce). University of Wales. s. 13.
  6. ↑ Rotha, Mary Clay (1914). The Hermits and Anchorites of England (İngilizce). Methuen.
  7. ↑ Licence, Tom (2013). Hermits and Recluses in English Society, 950–1200 (İngilizce). OUP Oxford. ss. 123, 120. ISBN 978-0-19-967409-1.
  8. ↑ Black, J., (Ed.) (2011). The Broadview Anthology of British Literature (İngilizce). Broadview Press. s. 348.
  9. ↑ Millett, Bella, (Ed.) (2 Mayıs 2006). Ancrene Wisse: A Corrected Edition of the Text in Cambridge, Corpus Christi College, MS 402 (İngilizce).
  10. ↑ O'Malley, John W. (2009). Four Cultures of the West (İngilizce). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 27. ISBN 9780674041691.
  11. ↑ St. Jerome. Vita Sancti Hilarionis (İngilizce). III. Catholic Encyclopedia. s. 29–54.
  12. ↑ Windeatt, Barry (2015). Revelations of Divine Love (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-811206-8.
  13. ↑ Thomas, Wyndham (2012). Robert Saxton: Caritas (İngilizce). Ashgate Publishing. ss. 16-20. ISBN 978-0-7546-6601-1.