Prima Categoria, 2014-15 sezonundan bu yana İtalya futbolunda lig sisteminin yedinci kademesidir. Lig, İtalya Amatör Futbol Ligi (Lega Nazionale Dilettanti) tarafından bölgesel komiteler aracılığıyla organize edilmektedir.
Prima Categoria'daki her grubun şampiyonu, bir üst seviye olan Promozione ligine yükselme hakkı kazanır. Her bölgenin kendi kurallarına bağlı olarak belirlenen sayıda takım ise bir alt kademe olan Seconda Categoria'ya düşer. Seconda Categoria, İtalya futbolunun sekizinci seviyesidir.
Bu seviye tamamen amatör futbol statüsündedir ve organizasyonu bölgesel esaslara göre yürütülür.
1898 ile 1922 yılları arasında İtalya'nın en üst düzey futbol ligi de Prima Categoria adını taşıyordu. Bu lig, daha sonra kurulan Prima Divisione'nin ve günümüzdeki İtalya'nın en üst ligi olan Serie A'nın öncüsüydü.
Ancak o dönemdeki Prima Categoria ile günümüzdeki Prima Categoria arasında doğrudan bir bağlantı yoktur. Günümüzdeki Prima Categoria, mevcut yapısıyla 1959 yılında kurulmuştur.
Tarihçe
Başlangıçta Prima Categoria, günümüzdeki Serie A'nın karşılığı olan İtalya'nın en üst düzey futbol ligi konumundaydı. 1922 yılına kadar İtalya'nın resmî birinci ligi bu adla anılmıştır. Günümüzde olduğu gibi o dönemde de ligler bölgesel komiteler tarafından yönetiliyordu ve bu nedenle sabit bir yapıya sahip değildi. Bölgesel organizasyonlardan çıkan değişken sayıda takım (genellikle 16 veya 18 takım), doğrudan Italian Football Federation tarafından düzenlenen ulusal aşamaya katılma hakkı elde ediyordu.
Ancak bu amatör ve bölgesel yapı, ülkenin sanayileşmiş kuzey kesimindeki güçlü ve zengin kulüplerin beklentilerini karşılamamaya başladı. Bunun üzerine bu kulüpler FIGC'den ayrılarak kendi özel üst liglerini kurdular. Bu organizasyon Northern League (Lega Nord) olarak adlandırıldı ve günümüzdeki Lega Serie A'nın tarihsel öncüsü kabul edilmektedir.
Yaklaşık bir yıl süren görüşmelerin ardından kulüpler yeniden FIGC çatısı altında birleşmeyi kabul etti. Bunun sonucunda Prima Categoria kaldırıldı ve iki ayrı lige bölündü: Prima Divisione: En güçlü ve prestijli kulüpler için oluşturulan üst kademe lig.
Seconda Divisione: Diğer kulüplerin yer aldığı ikinci kademe lig. Bu yeniden yapılanma, İtalyan futbolunun modern ve profesyonel lig sistemine geçişinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Özellikler
1959 yılında kurulan günümüzdeki Prima Categoria, İtalya Futbol Federasyonu'nun (Italian Football Federation) bölgesel komiteleri tarafından organize edilmektedir. Bu nedenle ligin ülke genelinde sabit ve tek tip bir yapısı bulunmamaktadır.
Bölgelere göre:
Lig gruplarının sayısı değişiklik gösterebilir.
Her gruptaki takım sayısı farklı olabilir.
Organizasyon tamamen bölgesel esaslara göre yürütülür.
Verilen kaynağa göre, Prima Categoria'da mücadele eden takım sayısı yaklaşık 1.686'dır.
Yükselme (Promosyon)
Bir üst lig olan Promozione'ya yükselen takımlar, kendi gruplarını şampiyon olarak tamamlayan ekiplerdir.
Bunun yanı sıra, bölgelere göre değişen play-off sistemleri uygulanabilmektedir. Bu play-off'larda başarılı olan takımlar, üst ligde boş kontenjan oluşması durumunda yükselme hakkı kazanabilecekleri bir sıralama listesine dahil edilirler.
Düşme
Prima Categoria'dan düşen takımlar, İtalya futbol piramidinin bir alt basamağında bulunan Seconda Categoria ligine gönderilir.
Bölgesel federasyonların kurallarına bağlı olarak küme düşecek takım sayısı ve uygulanacak sistem farklılık gösterebilir.
Bölgeye göre ilk kategori
Prima Categoria Abruzzo - 5 Divisions
Prima Categoria Basilicata - 2 Divisions
Prima Categoria Calabria - 4 Divisions
Prima Categoria Campania - 7 Divisions
Prima Categoria Emilia–Romagna - 8 Divisions
Prima Categoria Friuli – Venezia Giulia - 3 Divisions
Prima Categoria Lazio - 9 Divisions
Prima Categoria Liguria - 4 Divisions
Prima Categoria Lombardia - 12 Divisions
Prima Categoria Marche - 4 Divisions
Prima Categoria Molise - 3 Divisions
Prima Categoria Piemonte and Aosta Valley - 8 Divisions
Prima Categoria Puglia - 3 Divisions
Prima Categoria Sardegna - 5 Divisions
Prima Categoria Sicilia - 21 Divisions
Prima Categoria Toscana - 6 Divisions
Prima Categoria Trentino-Alto Adige/Südtirol - 3 Divisions
İtalya