İlk kalıntıları (P. unio ve P. ceratops), 1965 yılında, doğu Montana'nın Tullock Formasyonundan (erken Paleosen, Puercan), Purgatory Tepesi yakınlarında bulundu. Bundan dolayı cins için Purgatorius ismi verildi.
Purgotariustürleri, Ravenscrag Formasyonunda da bulundular ve erken Paleosen Bug Creek Grubunda olan leptictidlerle birlikte yaygın olarak keşfedilmişlerdir. Bu kalıntıların bir zamanlar geç Kretase'den olduğu düşünülüyordu, ancak şimdi bunların Paleosen dönemi kalıntıları oldukları kabul ediliyor. Purgatorius'un, sıçan büyüklüğünde ve sivri sincapçığa benzer bir memeli olduğu düşünülmektedir. Cinsin ortalama 15cm uzunluğa ve yaklaşık 37 gram ağırlığa sahip olduğu varsayılır. Muhtemelen gececildi ve genellikle böceklerle beslenen bir ağaç sakini idi.
Açıklama
Purgotarius unio'nun yaşam restorasyonu
P. unio'nun diş yapısı, Montana'daki Purgatory Tepesi'nin 80km batısındaki Garbani Mevkiinden 13 adet dişsiz kalıntı, parçalı çene, parçalı bir üst çene ve 50'den fazla izole diş ile belgelenmiştir. P. ceratops türü ise, McCone County, Harbicht Hill'de bulunan izole bir alt molar diş ile temsil edilmektedir.
Geç Kretase'de Purgatorius'un ortaya çıkmasıyla ilgili rapor, erken Puercan fosillerini içeren bir kanal dolgusunda bulunan izole edilmiş, aşınmış bir azı dişine dayanıyordu. Kuzeybatı iç kesimlerinde Purgatory yerel hayvanlarından da bolca temsil edilir, bu da türün bölgeye 64.75 ile 64.11 myö arasında geldiğini gösterir. Purgatorius janisae'nin bulunan alt dişleri, cinsin alt diş formülünün, 3.1.4.3 olduğunu göstermektedir. Ayak bileği kemikleri, primatlarınkine benzerdi ve ağaçlarda yaşam için uygundu.
Filogenetik
Uzun yıllardır, Purgatorius'un primatların ilkel bir üyesi mi yoksa Plesiadapiformes'in bazal bir üyesi mi olduğu tartışılmaktadır. Ön diş morfolojisini içeren Purgatorius diş yapısının birkaç karakteri, onu daha sonraki plesiadapiformlarla destekleyebilir. Prizma kesitleri dairesel, at nalı ve düzensiz şekillerle oldukça değişkendir, yanak dişlerinin prizmaları ise radyal olarak düzenlenmiştir.
2015 yılında yayınlanan 177 memeli taksonunun (çoğunlukla Kretase ve Paleosen fosilleri) filogenetik analizi, Purgatorius'un primatlarla yakından ilişkili olmadığını ve Özellikle Protungulatum'un kardeş taksonu olarak, "taç grubu plasentalıların" dışında kaldığını göstermektedir. Daha önceki çalışmalarda da benzer sonuçlar elde edilmişti.
Halliday vd. (2015), tarafından oluşturulmuş kladogram:
↑Wilson Mantilla, G. P.; Chester, S. G. B.; Clemens, W. A.; Moore, J. R.; Sprain, C. J.; Hovatter, B. T.; Mitchell, W. S.; Mans, W. W.; Mundil, R.; Renne, P. R. (2021). "Earliest Palaeocene purgatoriids and the initial radiation of stem primates". Royal Society Open Science. 8 (2): 210050. doi:10.1098/rsos.210050.