Eteneliler

Plasentalı Memeliler
Yaşadığı dönem aralığı: 66-0 myö
Senozoyik-Günümüz
(Moleküler genetik çalışmalara göre
130/100–0)
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Alt sınıf: Theria
İnfra sınıf: Placentalia
Owen, 1837
Alt gruplar
Takımlar için metne bakınız.

Eteneliler, eteneli memeliler veya plasentalı memeliler, (Latince: Placentalia) memelilerin bir infra sınıfı. Diğer alt sınıflar keseliler (Metatheria) ve hâlâ yumurtlayarak üreyen ilkel memelilerdir (Protheria). Aralarında büyük bir farkla en büyük grup etenelilerdir. Günümüzde, 6000'in üzerinde eteneli türü bulunmaktadır. Vücut yapıları ve yaşam alanlarının farklılıkları ile en çeşitli memeli grubunu oluştururlar.

Anatomik farklılıklar

Plasentalı memeliler anatomik olarak diğer memelilerden şu şekilde ayrılır:

Evrimsel tarih

Eteneliler, eutherian memelilerin taç grubudur ve tamamen soyu tükenmiş çeşitli takımlar ile (örn. Meridiungulata, Creodonta, Dinocerata, Mesonychia, Embrithopoda, Desmostylia ve Leptictida) mevcut 18-19 farklı takımı içerir. Eteneli radyasyonunun hem takımlar arasında hem de takımlar içinde zamanlamasını çözmek, evrimsel biyolojide uzun süredir devam eden bir problemdir. Bu radyasyonun zamanlamasının açıklanması, K-Pg kitlesel yok oluşunun eteneli radyasyonunu teşvik etmedeki rolünü anlamak için önemli çıkarımlara sahiptir.

Fosil kayıtlarına göre bilinen en eski eteneliler yaklaşık 64.85 milyon yıllıktır (Protungulatim donnae). O'Leary vd. (2013) tarafından yapılmış fosil kanıtlarını baz alan çalışmada, etenelilerin son ortak atasının 100 ila 108 milyon yıl önce yaşadığını önerildi. Aynı çalışmada kesin olarak eteneli ayrışmasının Paleojen-Kretase sınırından önce gerçekleştiği belirtildi. Keseliler ile etenelilerin ayrışma tarihleri için sonuçlar ise 125 ila 180 myö arasında değişir.

Mevcut eteneli gruplarına ait en eski fosiller
Klad ismi Tür veya grup ismi Yaş (milyon yıl) Bulunduğu yer
Placentalia, Boreoeutheria, Laurasiatheria, Protungulatum donnae 64.85 ABD
Euarchontoglires, Euarchonta, Primatomorpha, Primates? Purgatorius coracis 64.8 ABD
Afrotheria? Prodiacodon crustulum 64.85 Kuzey Amerika
Paenungulata? Simpsonotus praecursor 61.8 Güney Amerika
Xenarthra Riosgotherium yanei 58.3
Carnivora Hesperocyon gregarius 43.3 Kuzey Amerika
Chiroptera Archaeonycteris praecursor 55.5 Portekiz
Primates (Euprimates), Haplorrhini, Tarsiiformes? Teilhardina brandti 54.97 Kuzey Amerika, Asya
Lagomorpha Leporidae 53 Asya
Eulipotyphla Litolestes ignotus 58.3 ABD
Rodentia Sciurus sp. 56.8

Sınıflandırma

Filogeni

Placentalia
Atlantogenata
 

Afrotheria

 
 

Xenarthra

 
 
Boreoeutheria
Euarchontoglires
 

Euarchonta

 
 

Glires

 
 
Laurasiatheria
 

Eulipotyphla

 
Scrotifera
 

Chiroptera

 
Ferungulata
Ungulata
 

Artiodactyla

 
 

Perissodactyla

 
 
Ferae
 

Pholidota

 
 

Carnivora

 
 
 
 
 
 
 

H. vd. (2003) ve Asher, R. J. vd. (2009) tarafından yapılan çalışmalara göre uyarlanmış kladogram.