Quetena

Quetena
Uturuncu zirvesinden Quetena
En yüksek noktası
Yükseklik5.730 m (18.800 ft) 
Çıkıntı998 m (3.274 ft)
Koordinatlar22°15′39″G 67°24′56″B / 22.26083°G 67.41556°B / -22.26083; -67.41556
ÜlkeBolivya
BölgeSan Pablo de Lípez belediyesi
SıradağLípez Sıradağları (And Dağları)
Bolivya üzerinde Quetena
Quetena
Quetena
Quetena — Bolivya içindeki konumu

Quetena, Bolivya'nın güneybatısında, Potosí departmanı'nın Sur Lípez ilinde, Şili sınırı yakınında bulunan bir yarık bacası yanardağıdır. Deniz seviyesinden yüksekliği 5.730 metre, topografik belirginliği 998 metredir. And Dağları'nın Merkezî Volkanik Bölge'sine bağlı Lípez Sıradağları'nda yer alır. Global Volcanism Program tarafından dünyanın en yüksek yarık bacası yanardağı olarak listelenir.

Eduardo Avaroa And Faunası Ulusal Koruma Alanı içinde bulunur. Eteklerinde Quetena Grande ve Quetena Chico köyleri vardır. Genellikle Quetena Chico'dan yaklaşılan, yüksek irtifasına göre görece kolay bir tırmanıştır. Uturuncu'nun kuzeydoğusundaki küçük volkanik merkezlerden biridir. 1977 araştırması lav akıntılarını Holosen'e tarihlemiş, sonraki değerlendirme ise etkinliğin Pleyistosen veya daha eski olabileceği sonucuna varmıştır.

Şili'nin Calama kenti yakınındaki 2.645 metrelik Cerro Quetena tepesi bu yanardağdan farklıdır; o tepe Permiyen-Triyas temel kayaçlarıyla ilişkilidir.

Coğrafya ve jeoloji

Merkezî Volkanik Bölge'nin etkinliği, Nazca levhasının Güney Amerika levhası altına dalmasından kaynaklanır. Quetena'nın bulunduğu güneybatı Bolivya'daki Senozoyik volkanik kayaçların toplam hacmi yaklaşık 8.000 kilometreküptür. Cerro Panizos, Cerro Lípez ve Suni K'ira ile birlikte Uturuncu çevresindeki küçük merkezlerden biridir. En yakın yüksek komşusu Uturuncu'dur; kaynakta aralarındaki uzaklık 23,5 kilometre olarak verilir.

Global Volcanism Program, Quetena'yı yarık bacası/küme tipinde sınıflandırır ve doğrulanmış Holosen patlaması listelemez. 1977'deki yapısal ve petrolojik araştırma, yarıklar boyunca lav çıkışlarını Holosen'e bağlamıştır. Daha sonraki yayımlanmamış değerlendirme bunları Holosen öncesine, muhtemelen Pleyistosen veya daha eskiye tarihlemiştir. 1977 araştırmasında dağdan alınan bir lav örneği, çalışmanın başka yerlerinde Miyosen-Erken Pleyistosen'e bağlanan yüksek potasyumlu kalk-alkali, yani şoşonitik grupta sınıflandırılmıştır. Bu durum etkinliğin birden fazla döneme yayılmış olabileceğini düşündürür.

Uturuncu'dan inen bisikletli ve arka planda Quetena

Çevrede Miyosen Vilama ve Pliyosen Guacha ignimbritleri bulunur; Quetena Nehri vadisinde yüzeylenirler. İgnimbrit platosunun altındaki lavlar, bölgenin başka kesimlerindeki Miyosen Bonete lavlarıyla eş yaşlı sayılır. Güneyde Paleozoyik temel üzerindeki ignimbrit tabakasının tabanı çok sayıda Ordovisiyen kaya parçası içerir; bunlar akışın geçtiği zeminden malzeme kopardığının kanıtı olarak yorumlanmıştır. Sur Lípez'in orta kesimindeki ignimbrit istifinin bir bölümü, Quetena ile San Antonio de Lípez arasındaki kuzey-güney yönlü yarıklardan püskürmelere bağlanır.

Çevreyi drene eden Quetena Nehri, Uturuncu çevresinden kuzeye, Salar de Uyuni'nin kapalı havzasına akan Río Grande de Lípez sisteminin kollarındandır. Paleozoyik temel bir dizi horstta yüzeylenir; kuzey-güney doğrultulu olanlardan biri Quetena Horstu'dur. Dağ, Altiplano-Puna Magma Kütlesi ile ilişkili, uydularla belirlenmiş yükselme alanının batı kenarı yakınındadır. Manyetotellürik ölçümler sığ bir yeraltı iletkeni ve yerel üç boyutlu elektriksel yapı saptamıştır.

Tırmanışlar

Quetena eteğindeki Peña Barrosa (Quetena Chico), arkada Uturuncu

Quetena Chico'dan yapılan çıkış, yüksek irtifasına göre görece kolay olarak betimlenir. Çevresindeki Eduardo Avaroa Koruma Alanı, yılda 50.000'den fazla ziyaretçiyle Bolivya'nın en çok ziyaret edilen koruma alanıdır. Quetena Chico, eski bir maden yoluyla ulaşılan daha yüksek Uturuncu'ya tırmanışlar için de üs işlevi görür.

Harvard College Gözlemevinden astronom Solon Irving Bailey, Güney Yarımküre istasyonu için yer aradığı 1889 araştırmasında yüksekliği 5.720 metre ölçmüştür. Bu yükseklik, GVP'nin modern değerinden yalnızca on metre farklıdır. 1985'te Quetena, Şili sınırı yakınındaki Ollagüe ve Laguna Colorada gibi yerlerle birlikte jeotermal santral için olası alan olarak değerlendirilmiştir.

Ayrıca bakınız