Rutil

Rutil
Genel
KategoriOksit mineralleri
Formül
(tekrarlayan birim)		TiO2
IMA sembolüRt
Strunz sınıflandırması4.DB.05
Kristal sistemiTetragonal
Kristal sınıfıDitetragonal dipiramidal (4/mmm)
H-M sembolü: (4/m 2/m 2/m)
Kristal ikizlenmeP42/mnm
Kristal yapıa = 4,5937 Å, c = 2,9587 Å; Z = 2
Kimyasal Özellikler
RenkKahverengi, kırmızımsı kahverengi, kan kırmızısı, kırmızı, kahverengimsi sarı, soluk sarı, sarı, soluk mavi, mor, nadiren çim yeşili, grimsi siyah; Nb–Ta içeriği yüksekse siyah.
Kristal biçimiPrizmatik kristallere benzer, [001]'e paralel olarak uzamış ve çizgili
İkizlenme{011} veya {031}'de yaygın; iki, altı veya sekiz bireyle temas ikizleri olarak, döngüsel, polisentetik
Dilinim{110} iyi, {100} orta, {092} ve {011} arasında ayrılık
KırıkDüzensiz ila sub-konkoidal
Mohs sertliği6,0–6,5
LusterAdamantin ila metalik
Çizgi rengiParlak kırmızı ila koyu kırmızıya
SaydamlıkOpak, ince parçalarda şeffaf
Bağıl yoğunluk4,23 (Nb–Ta içeriği ile artar)
Optik özelliklerTek eksenli (+)
Kırılma indisinω = 2,613, nε = 2,909 (589 nm)
Çift kırılma0,296 (589 nm)
PleokroizmaZayıf ila belirgin kahverengimsi kırmızı-yeşil-sarı
DağılmaGüçlü
KaynaşabilirlikAlkali karbonatlarda eriyebilir
ÇözünürlükAsitlerde çözünmez
Yaygın safsızlıklarFe, Nb, Ta
DiğerGüçlü anizotropik
Kaynakça

Rutil, kimyasal formülü TiO2 olan mineral.

Hakkında

Tetragonal sistemde kristalleşir. TiO2'nin tabiattaki en yaygın formudur. Birçok magmatik-derinlik kayaçlarında iğne şeklinde küçük taneler şeklinde gözlenirken, amfibolit ve eklojit gibi yüksek dereceli metamorfik kayaçlarda aksesuar minerali olarak yer alır. Kırıntılı kayaçlarda da sıklıkla gözlenir. Tipik rengi kırmızımsı kahverengi olup, siyah, menekşe ve sarı renklerde çeşitleri de vardır. Rutil, çoğunlukla önemli miktarlarda Fe, Nb ve Ta içerir. Mikroskop incelemelerinde, ince kesitlerde mineral yüksek rölyefiyle ve kırmızı-kahve rengiyle ayırt edilir. Kasiterit mineralinin de benzer özellikleri olmakla birlikte rutil prizmatik dilinimi ve daha düşük spesifik gravitesiyle ondan ayrılır.

Kaynakça

  1. ↑ Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43 Özgürce erişilebilir.
  2. ↑ "Rutile" (PDF). Handbook of Mineralogy. 5 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Eylül 2025.
  3. ↑ "Rutile Mineral Data". WebMineral.com. Mineralogy Database
  4. ↑ "Rutile". Mindat.org.
  5. ↑ Klein, Cornelis and Cornelius S. Hurlbut, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley and Sons, New York, pp. 304–05, 0-471-80580-7.
  6. 1 2 3 4 5 6 Deer, W.A., Howie., R.A. and Zussman, J. (1989), An introduction to the rock forming minerals, John Wiley-Sons Inc., New York, 528p.