Scratch (programlama dili)
 | |
| Paradigması | Nesne Yönelimli |
|---|---|
| İlk çıkışı | 2003 |
| Geliştirici | MIT Media Lab, Lifelong Kindergarten Group |
| Kararlı sürüm | 3.0 (2 Ocak 2019)) |
| Platformu | Çapraz platform |
| İşletim sistemi | MacOS, Microsoft Windows, Linux |
| Lisans | GNU Genel Kamu Lisansı, Scratch Source Code License, CC-BY-SA 2.0 (Scratch internet sitesi) |
| Olağan dosya uzantıları | .sb3, .sprite3, .scratch, .sb2, sprite2, .sb, .sprite |
| Web sitesi | https://scratch.mit.edu/ |
Scratch, ABD’de bulunan MIT’in (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü) geliştirdiği, 8-16 yaş arası çocukların kullanımına göre tasarlanmış ve basit bir arayüze sahip bir programlama dilidir. Geleneksel programlama dillerinin aksine kullanıcı, istediği fonksiyonları fareyle tıklayıp sürükleyerek animasyonlar, oyunlar yaratabilir.
Renkli bir arayüze sahip olduğu için çocukları yaratıcılığa teşvik ederek animasyon yapmalarını sağlar. Java, C, Python, PHP, Visual Basic gibi birçok programlama dilinin yanında Scratch hazır fonksiyonları kategorilere ayırıp kolay bir biçimde kullanıma sunar. Bu sayede programlamaya yeni başlayan kişiler, algoritma yapısını “if, else, while, for” gibi karmaşık kod yapılarını ve noktalama işaretleri gibi dikkat gerektiren kod satırlarını kullanmadan kavrayabilir.
5-7 yaş arası çocuklar için Scratch'ın basitleştirilmiş hali ScratchJr programlama dili mevcuttur.
Topluluk
Scratch, kullanıcıların geliştirdikleri projeleri paylaşabilecekleri, diğer kullanıcıların çalışmalarını inceleyip "remix" (yeniden düzenleme) yapabilecekleri küresel bir çevrimiçi topluluğa sahiptir. Web sitesi üzerinde milyonlarca kullanıcının oluşturduğu bu ekosistem, çocukların birbirleriyle dijital ortamda yardımlaşarak kodlama öğrenmesini, projelerine yorum almasını ve ortak projeler geliştirmesini sağlar. Platformda paylaşılan tüm projelerin kaynak kodları açık olarak herkes tarafından incelenebilir
Sürümler
2013 yılında kullanıma sunulan Scratch 2.0 sürümüyle birlikte platform web tarayıcıları üzerinden de çalışabilir hale gelmiş ve Adobe Flash altyapısını kullanmaya başlamıştır. Ocak 2019'da yayınlanan Scratch 3.0 sürümü ise tamamen HTML5, CSS ve JavaScript (WebGL) altyapısına taşınmıştır. Bu teknolojik dönüşüm sayesinde yazılım; tablet, akıllı telefondan ve modern mobil tarayıcılarda uyumlu bir şekilde çalışabilir hale gelmiştir.
Eğitimdeki Yeri ve Pedagojik Yaklaşım
 | Bu bölümde yapay zekâ ile oluşturulmuş içerik olabilir. (Temmuz 2026) |
MIT Media Lab bünyesindeki Lifelong Kindergarten (Yaşam Boyu Anaokulu) grubu tarafındna, Mitchel Resnick liderliğinde geliştirilen Scratch, dünya genelinde binlerce okulda bilişim teknolojileri derslerinin temel müfredatını oluşturmaktadır. Yetmişten fazla dil desteği bulunan platform; çocuklara sadece kod yazmayı değil; tasarım odaklı düşünme, sistematik akıl yürütme, problem çözme ve iş birliği içinde çalışma gibi 21. yüzyıl becelerini kazandırmayı hedefler. Eğitimciler için hazırlanan özel arayüzler ve rehberler sayesinde öğretmenlerin sınıf içi takipleri ve kaynak paylaşımları da kolaylaştırılmıştır.
Kaynakça
- ↑ "Scratch 3.0". Scratch Wiki. 20 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2019.
- 1 2 "Scratch - For Parents". scratch.mit.edu. 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2020.
- ↑ Gürtan, Elif. "Scratch 3.0 ile Merhaba Dünya!". 3 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2019.
- ↑ Resnick, Mitchel. "Introducing Scratch 3.0: Expanding the creative possibilities of coding". MIT Media Lab. Erişim tarihi: 2026-06-02.
- ↑ "Group Overview ‹ Lifelong Kindergarten". MIT Media Lab. 2 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2026-06-02.
Dış bağlantılar
- Scratch kullanıcı forumu 14 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
