Sevim Belli

Sevim Belli
DoğumSevim Tarı
27 Nisan 1925(1925-04-27)
İstanbul, Türkiye
Ölüm24 Şubat 2025 (99 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Defin yeriFeriköy Mezarlığı
Eğitimİstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi
UğraşYazar, çevirmen, doktor, aktivist
Siyasi partiTürkiye Komünist Partisi
EvlilikMihri Belli
(e. 1957; ö. 2011)

Sevim Belli doğum adı ile Sevim Tarı (27 Nisan 1925, İstanbul - 24 Şubat 2025, İstanbul), Türk sosyalist yazar, çevirmen, doktor ve aktivist.

Hayatı

Sevim Belli 27 Nisan 1925'te İstanbul'da doğdu. Köklü ailelerinden birine mensup olan Belli, 1924-1947 arası başkomiserlik ve emniyet müdürlüğü yapmış olan (serkomiser) İsmail Hakkı Tarı ile Ayşe (Kalkavan) Tarı'nın kızı, Rizeli armatör Rıza Kalkavan'ın torunudur. Beylerbeyi semtindeki Nazım Kalkavan Yalısında büyüdü.

1949'da İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdikten sonra ABD'ye gidip ardından Paris'te uzmanlık eğitimine başladı. Buradan katıldığı 3. Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali sırasında, Ağustos 1951'de Berlin'de Nâzım Hikmet ile tanıştı ve TKP'nin yurt dışı ve yurt içi yöneticileri arasında kuryelik görevi üstlendi. Bu şekilde Türkiye'ye gittikten sonra, İstanbul'dan Paris'e dönerken üzerinde 36 sayfalık bir raporla yakalandı. Bu rapor TKP liderlerinden Şefik Hüsnü Deymer ve Reşat Fuat Baraner'in Sevim Tarı'dan istedikleri yazılı faaliyet raporu idi. Böylece TKP'ye yönelik geniş çaplı "1951 Tevkifatı" başladı.

Komünistlikten hükümlü hekimlerin tababet etme hakkı alındığı için, 1960'lı yıllarda yeni devrim yapmış Cezayir'de doktorluk yapmak üzere 1964'te çocuklarını da alıp yurt dışına çıktı.

1966'da Türkiye'ye geri döndü. TİP yönetiminin Sosyalist Devrim (SD) tezine karşı Millî Demokratik Devrim (MDD) tezini savunan muhalefet hareketi içinde yer aldı ve bu dönemde Marksist klasiklerin birçoğunun Türkçe çevirisini yaptı. 12 Mart döneminde tekrar tutuklandı ve 3 yıl cezaevinde kaldı.

14 Ekim 1979'daki senato seçimlerinde Tokat bağımsız senatör adayı oldu. 12 Eylül Darbesi'nin ardından tekrar yurt dışına çıktı. Anılarını "Boşuna Mı Çiğnedik" adında bir kitapta yazdı.

Özel hayatı ve ölümü

1957'de cezaevinde TKP yöneticilerinden Mihri Belli ile evlendi. 16 Ağustos 2011 tarihinde eşi Mihri Belli öldü. Sevim Belli 24 Şubat 2025'te İstanbul'da 99 yaşında hayatını kaybetti. 27 Şubat 2025'te Şişli Camii'nde düzenlenen törenin ardından Feriköy Mezarlığına defnedildi.

Türkçeye çevirdiği bazı kitaplar

Kaynakça

  1. ↑ Başkaldırıyoruz, Dünyaya (26 Ekim 2019). "Sevim Belli'den Anılar*". Sitem. 24 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2025.
  2. ↑ Özkan, Naki. "Hiçbir zaman bağnaz Stalinci olmadım". Milliyet Gazetesi. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2012.
  3. ↑ "Enver Gökçe'nin kendi kaleminden yaşamı". 26 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2012.
  4. ↑ Mehmet Bozışık, Tutuklanma ve Yargılanmalarım 20 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 4 Ekim 2012'de erişildi.
  5. ↑ Say, Fazıl (1 Nisan 2014). Ağaçlar Çiçekteydi (İngilizce). Evrensel Basım Yayın. ISBN 978-605-4834-93-8. Erişim tarihi: 24 Şubat 2025.
  6. 1 2 Hücrede başlayan yarım asırlık aşk, Sabah Gazetesi 23 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Ecevit Kılıç'ın röportajı, 19.08.2007
  7. ↑ "Sosyalist yazar ve çevirmen Sevim Belli yaşamını yitirdi". Cumhuriyet. 24 Şubat 2025. 24 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2025.
  8. ↑ "Yazar ve çevirmen Sevim Belli hayatını kaybetti". Haberturk.com. 24 Şubat 2025. Erişim tarihi: 24 Şubat 2025.
  9. ↑ "Sevim Belli, kadınların omuzlarında sonsuzluğa uğurlandı". bianet.org. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.